گروه بینالملل: وقتی 31 شهریور به آخرین ساعات خود نزدیک میشد، بسیاری از ناظران و رسانهها به فرودگاههای ایران چشم دوخته و منتظر بودند ببیند آیا تهدیدات جدید وزارتخانه جنایتکار خزانهداری دولت ترامپ درباره تحریم همهجانبه فرودگاهی و هواپیمایی علیه ایران به طور تمام و کمال وارد فاز اجرایی خواهد شد یا این بار نیز شدیدترین تحریمهای ایران این بار در فرودگاهها، دور خواهد خورد!
به گزارش «وطن امروز»، از 2 هفته پیش خزانهداری آمریکا اعلام کرده بود از ۲۳ سپتامبر/ اول مهر، فشارهای تحریمی آمریکا بر صنعت هواپیمایی ایران وارد مرحله تازهای خواهد شد و شرکتها و مجموعههای خارجی که به همکاری با شرکتهای هواپیمایی ایران ادامه دهند، با تحریمهای ثانویه مواجه میشوند.
گزارشها حاکی از آن است مرحله جدید تحریمهای آمریکا علیه ایران فقط متوجه شرکتهای هواپیمایی ایران نیست، بلکه اسکات بسنت، وزیر تروریست خزانهداری آمریکا ادعا کرده شرکتهایی که به هواپیماهای ایرانی خدماتی مانند سوخترسانی، خدمات فرودگاهی یا فروش بلیت ارائه کنند، در معرض از دست دادن دسترسی به نظام مالی و دلاری آمریکا قرار خواهند گرفت.
این تهدیدات نشان میدهد تحریم جدید خزانهداری آمریکا در واقع در پی «بستن آسمان جهان به روی ایران» حتی در شرایط غیرجنگی است اما بسیاری درباره اینکه این برنامه ترامپ موفقیتآمیز خواهد بود یا خیر، ابراز تردید کردهاند.
تردید درباره اجرایی شدن تمام و کمال تحریمهای هوایی آمریکا علیه ایران بهویژه آنجا بیشتر شد که چهارشنبه 23 سپتامبر یعنی همان اولین روزی که خزانهداری آمریکا آن را زمان بسته شدن همه فرودگاههای جهان به روی هواپیماهای ایرانی اعلام کرده بود، گزارشهای زیادی منتشر شد که از ادامه پروازها در برخی مسیرهای بینالمللی از مقصد و مبدأ تهران به دیگر فرودگاههای بینالمللی خارج از ایران حکایت داشت.
تحریم هواپیمایی ایران؛ داستانی قدیمی
این نخستینبار نیست که آمریکا برای زمینگیر کردن صنعت هواپیمایی ایران وارد عمل میشود. سابقه تحریمهای هوایی ایران یک آزمایش چندده ساله برای سیاست تحریمی واشنگتن محسوب میشود؛ آزمایشی که نشان داده تحریمهای هوایی آمریکا علیه تهران به معنای توقف کامل صنعت هوانوردی ایران نیست.
شرکت هواپیمایی ایرانایر سالهاست با تحریمهای آمریکا مواجه است. خزانهداری آمریکا ژوئن ۲۰۱۱ این شرکت را در فهرست تحریمهای خود قرار داد. ماهانایر نیز اکتبر همان سال تحت تحریم آمریکا قرار گرفت.
واشنگتن در سالهای بعد تنها به تحریم خود شرکتهای هواپیمایی اکتفا نکرد و سراغ شبکه پیرامونی آنها نیز رفت؛ از شرکتهای فروش و نمایندگی گرفته تا واسطههای تهیه قطعات هواپیما. فهرست بلندبالایی از تحریمهای مرتبط با حملونقل هوایی ایران در وزارت خزانهداری آمریکا وجود دارد. برای نمونه، خزانهداری آمریکا سال ۲۰۱۸ یک شرکت مستقر در مالزی را به دلیل ارائه خدمات نمایندگی فروش به ماهانایر تحریم کرد و هشدار داد شرکتهایی که به این هواپیمایی خدمات ارائه میکنند ممکن است با خطر تحریم مواجه شوند.
در اقدامی دیگر، واشنگتن شبکههایی را در ترکیه و دیگر کشورها هدف گرفت که به گفته خود خزانهداری آمریکا، در تهیه قطعات و تجهیزات مورد نیاز ماهانایر نقش داشتند. حتی در اسناد رسمی آمریکا آمده برخی قطعات از طریق شرکتهای واسطه در کشورهای همسایه، چین و اروپا تهیه میشد و آمریکا سراغ آنها رفته است. این موضوع در سایت وزارت خزانهداری آمریکا در ۲۴ مه ۲۰۱۸ در گزارش تحریم شبکه تأمین قطعات ماهانایر بهروشنی آمده است.
روند تحریم حملونقل هوایی ایران از سوی آمریکا در سالهای اخیر نیز ادامه داشته و ژوئیه ۲۰۲۶ یعنی کمتر از 2 ماه پیش، وزارت خزانهداری آمریکا شرکتها و افرادی در چین، هند، روسیه و ایران را به اتهام ارائه خدمات تجاری و لجستیکی به ماهانایر تحریم کرد.
بنابراین آنچه امروز دولت ترامپ در ارتباط با حملونقل هوایی ایران انجام میدهد، یک برنامه جدید نیست، بلکه گسترش همان سیاست تحریمی چندین ساله برای قطع ارتباط صنعت هوانوردی ایران با شبکه جهانی خدمات و تجارت است؛ سیاستی که در همه چند دهه گذشته نتوانسته حملونقل هوایی ایران را زمینگیر کند و اکنون نیز درباره عملی شدن این تحریمها تردیدهای زیادی مطرح شده است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره تحریمهای جدید هوایی آمریکا علیه ایران یادآوری کرد: واشنگتن سالهاست شرکت هواپیمایی ماهانایر ایران را هدف قرار داده و در دور جدید تحریمها علاوه بر شرکتهای ایرانی، شرکتها و واسطههایی در کشورهایی مانند ترکیه، امارات، مالزی و قزاقستان را نیز به اتهام کمک به تأمین هواپیما و فناوری مورد نیاز ایران تحریم کرده است. رسانه انگلیسی افزود: همین سابقه نشان میدهد تحریمهای آمریکا برای اثرگذاری حداکثری، به شبکهای از تحریمهای ثانویه نیاز دارد؛ یعنی واشنگتن نهتنها شرکت ایرانی، بلکه شرکت خارجیای را که با آن همکاری میکند نیز تهدید میکند. این موضوع نشان میدهد تحریم مستقیم یک شرکت ایرانی به تنهایی برای قطع کامل ارتباط آن با اقتصاد جهان کافی نیست.
بلومبرگ: پروازها از ایران جریان دارد
در حال حاضر نیز عدم اجرای کامل برنامه تحریم هوایی آمریکا علیه ایران در اولین روز اجرای این طرح باعث شد خبرگزاری آمریکایی بلومبرگ در گزارشی به ادامه پروازهای بینالمللی ایران اشاره کند. بلومبرگ در این ارتباط نوشت: شرکتهای هواپیمایی ایران روز چهارشنبه یعنی در همان اولین روزی که قرار بود ایران هیچ پرواز خارجیای نداشته باشد، همچنان به انجام پروازهای بینالمللی ادامه دادند. بلومبرگ افزود: ادامه فعالیت پروازهای خارجی به رغم اعلام ضربالاجل دولت آمریکا برای زمینگیر کردن ناوگان هوایی ایران نشان میدهد شرکتهای هواپیمایی در ایران یا همکار با ایران، در حال به چالش کشیدن طرح تحریم هوایی آمریکا علیه تهران هستند.
بلومبرگ در این ارتباط با ردیابی پروازهای خارجی ایران نوشت: چند ساعت پس از اجرایی شدن تحریمهای جدید آمریکا، وبسایت ردیابی پرواز فلایت رادار 24 نشان داد 6 پرواز از ایران به مقصدهایی از جمله بانکوک و پوکت در تایلند، شانگهای در چین و کابل در افغانستان در حال انجام بودهاند.
خبرگزاری فرانسه: پروازهای خارجی ایران فعال است
خبرگزاری فرانسه هم با استناد به دادههای راداری گزارش داد در همان روزی که واشنگتن تهدید کرده بود شرکتهای هواپیمایی ایران را «متوقف» خواهد کرد و هر فرد یا شرکتی را که با آنها همکاری کند، مجازات میکند، یک فروند هواپیمای شرکت ماهان از تهران در گوانگژوی چین به زمین نشست.
در گزارش خبرگزاری فرانسه آمده است: ادامه فعالیت پروازهای خارجی ایران در حالی است که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا چند روز پیش از این مدعی شده بود همه خطوط هواپیمایی ایران از ۲۳ سپتامبر در سراسر جهان «تعطیل خواهند شد». این مقام آمریکایی تهدید کرده بود هر کشوری خدمات فرود به هواپیماهای ایرانی ارائه کند، از سیستم دلار کنار گذاشته خواهد شد.
چرا ایران با وجود تحریمها همچنان پرواز دارد؟
ادامه پروازهای خارجی ایران در نخستین روز اجرای تحریمهای جدید هواپیمایی ترامپ علیه ایران باعث شد تلویزیون الجزیره به بررسی این موضوع بپردازد و گزارش دهد تحریم آمریکا با «ممنوعیت جهانی» تفاوت دارد. در گزارش رسانه قطری گفته شد واشنگتن میتواند شرکتهای ایرانی و حتی شرکتهای خارجی طرف همکاری با آنها را هدف تحریم قرار دهد اما اختیار بستن حریم هوایی کشورهای دیگر را ندارد. الجزیره در بررسی تحریمهای جدید آمریکا تصریح کرد واشنگتن نمیتواند به طور مستقیم حریم هوایی کشورهای خارجی را به روی هواپیماهای ایرانی ببندد، به همین دلیل، دولت آمریکا سراغ حلقههای پشتیبان عملیات پروازی، از جمله سوخترسانی، خدمات فرودگاهی، خدمات زمینی و فروش بلیت رفته و این مساله باعث شده واشنگتن مسیر دشواری برای عملی کردن تهدیداتش برای زمینگیر کردن پروازهای خارجی ایران داشته باشد.
تحلیلگر ارشد مؤسسه پژوهشهای راهبردی هوانوردی در لندن، در گفتوگو با الجزیره تأکید کرد: وابستگی متقابل اقتصادی میان ایران و کشورهای همسایه، اجرای کامل فشارهای آمریکا را دشوار میکند. «سج احمد» درباره عراق گفت: عراق به دنبال معافیت از آمریکا خواهد بود، زیرا سفر ایرانیان به عراق درآمد قابل توجهی از محل گردشگری و هتلها ایجاد میکند. وی درباره پاکستان نیز اظهار کرد: با توجه به مرز طولانی، روابط تجاری و پیوندهای فرهنگی با ایران، بعید است این کشور تسلیم خواستههای آمریکا شود».
این گزارش نشان میدهد نقطه ضعف اصلی سیاست فشار حداکثری واشنگتن، عدم همکاری کشورهای سوم با آمریکاست و هر چه کشورهای بیشتری حاضر باشند روابط هوایی و تجاری خود با ایران را حفظ کنند، تبدیل تحریم آمریکا به یک ممنوعیت جهانی دشوارتر میشود.
مشاور هوانوردی مستقر در لبنان نیز در گفتوگو با الجزیره تأکید کرد حتی در صورت محدود شدن پروازهای مستقیم ایران، تقاضای سفر از بین نمیرود. «مازن سماک» گفت: سفر نمیتواند متوقف شود و مسافران ایرانی در چنین شرایطی به مسیرهای جایگزین زمینی و دریایی از طریق کشورهایی مانند ترکیه، عراق، ارمنستان یا پاکستان رو خواهند آورد.
شکاف در اجماع تحریمی آمریکا
یکی از عوامل مهم در میزان اثرگذاری تحریمهای آمریکا علیه ایران، موضع شرکای بینالمللی ایران مانند چین و روسیه علیه تحریمهای آمریکاست. این 2 کشور در بسیاری موارد با رویکرد واشنگتن در قبال تحریمهای یکجانبه همراه نشدهاند و همین مساله، اجرای یکپارچه فشار اقتصادی علیه ایران را دشوارتر میکند.
در حال حاضر نیز پکن واکنش تندی به تحریمهای اعلامی آمریکا علیه حملونقل هوایی ایران داشته است. سخنگوی وزارت خارجه چین در واکنش به ادعاهای وزیر خزانهداری آمریکا درباره توقف فعالیت خطوط هواپیمایی ایران، بر مخالفت پکن با تحریمهای «غیرقانونی» واشنگتن تأکید کرد و گفت: این تحریمها یکجانبه و غیرقانونی است، زیرا مبنایی در حقوق بینالملل ندارد و از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد مجاز نشده است.
پکن که شریک اقتصادی و سیاسی ایران محسوب میشود، تهدیدهای آمریکا برای تحریم هوایی ایران را محکوم کرد و در همین ارتباط «گو جیاکون» سخنگوی وزارت خارجه چین در یک کنفرانس خبری گفت: چین همواره با تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی که فاقد مبنای حقوق بینالملل یا مجوز شورای امنیت سازمان ملل هستند، مخالف است.
چین همچنان یکی از مهمترین مسیرهای تجارت و درآمد خارجی ایران است. مؤسسه کارنگی در گزارشی درباره روابط اقتصادی ایران و چین نوشت: بخش بزرگی از صادرات نفت ایران به چین میرود و برای پرداختهای مرتبط با این تجارت، سازوکارهای غیردلاری و شبکههای مالی محدودتر از نظام مالی تحت سلطه دلار شکل گرفته است.
پیش تر نیز در ۱۷ سپتامبر در جریان جلسه شورای امنیت سازمان ملل، روسیه و چین قطعنامه پیشنهادی آمریکا برای تمدید مأموریت هیأت مستقل کارشناسان ناظر بر اجرای تحریمهای ایران را وتو کردند. این قطعنامه با وجود ۱۱ رأی موافق، به دلیل 2 رأی منفی روسیه و چین تصویب نشد و مأموریت سازوکار نظارت مستقل پایان یافت.
واسیلی نبنزیا، نماینده روسیه در سازمان ملل پس از رأیگیری با بیان اینکه کشورهای غرب باید از اقداماتی که بحران پیرامون ایران را پیچیدهتر میکند دست بردارند، تأکید کرد اختلافات مربوط به برنامه هستهای ایران باید از مسیر «سیاسی و دیپلماتیک» حل شود.
درباره عدم همراهی چین و روسیه با تحریمهای ضدایرانی آمریکا، نادر حبیبی، اقتصاددان ایرانی - آمریکایی و استاد دانشگاه براندایس در گفتوگو با الجزیره تأکید کرد: اگرچه تحریمهای جدید آمریکا بسیار گسترده است اما چین و روسیه در برابر این فشارها مقاومت خواهند کرد.
دور زدن تحریمها
الجزیره در گزارش دیگری نوشت: ایران تجربه زیادی در دور زدن تحریمهای آمریکا دارد و در حال حاضر نیز میتوان پیشبینی کرد شرکتهای ایرانی به سمت مسیرهایی برای دور زدن تحریمهای آمریکا حرکت کنند. الجزیره در تحلیل خود به نقل از تحلیلگران افزود: بخشهایی مانند طلا، رمز ارزها، فناوری، کشتیرانی و هوانوردی برای ایرانیان به مسیرهایی برای سازگاری با تحریمهای قبل تبدیل شدهاند. این رسانه همچنین به اظهارات تریتا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینزی اشاره کرد که معتقد است تحریمهای جدید لزوما دولت ایران را وادار به پذیرش خواستههای واشنگتن نمیکند.
بسیاری از کارشناسان، تجربه تحریم ماهانایر را مهمترین نمونه برای ارزیابی شکست سیاست تحریم حملونقل هوایی ایران از سوی آمریکا عنوان کردهاند. آمریکا ماهانایر را سال ۲۰۱۱ تحریم کرد و پس از آن بارها شرکتهای خارجی مرتبط با این شرکت را نیز هدف قرار داد، با این حال، وزارت خزانهداری آمریکا حتی در سالهای بعد همچنان از فعالیت شبکههای تأمین، نمایندگی و خدمات مرتبط با ماهانایر سخن میگفت. خزانهداری آمریکا سال ۲۰۱۸ هم اعلام کرد شبکههایی در ترکیه برای تأمین قطعات و خدمات مورد نیاز ناوگان ماهانایر فعالیت میکردند و در همان سال یک شرکت مستقر در مالزی را نیز به دلیل ارائه خدمات نمایندگی فروش به ماهانایر تحریم کرد. در یک گزارش رسمی شبکه اطلاعات جرائم مالی آمریکا نیز آمده است شرکتهای پوششی مرتبط با ماهانایر برای تهیه قطعات و خدمات هوانوردی از کشورهای همسایه، اروپا و آسیا استفاده میکردند. این گزارشها نشان میدهد ماهانایر حتی با وجود تحریم از سوی آمریکا همچنان تا سالها بعد توانسته در سطح بینالمللی به فعالیتهای خود ادامه دهد و این نمونه بارزی از شکست تحریم کامل صنعت حملونقل هوایی ایران است و در حال حاضر نیز چشمانداز مشخصی از موفقیت تمام عیار تحریم صنعت حملونقل هوایی ایران از سوی آمریکاییها دیده نمیشود.
گزارش «وطن امروز» از ادامه پروازهای خارجی و بینالمللی ایران با وجود تحریمهای جدید و تهدیدات وزارت خزانهداری آمریکا
تحریم روی هوا!
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها