گروه بینالملل: عراقیها این روزها بسیار خشمگینند، نه به دلیل شرایط اقتصادی، بلکه به دلیل اجرای فرمان دولت ترامپ در فرودگاههای کشورشان؛ فرمانی که در آن وزارت خزانهداری آمریکا همه شرکتهای هواپیمایی جهان را تهدید به تحریمهای ثانویه در صورت همکاری با شرکتهای هواپیمایی ایران کرده و بر این اساس نیز مقامات 2 فرودگاه بینالمللی نجف و بغداد در عراق باند خود را به روی پروازهای ایرانی بستهاند.
به گزارش «وطن امروز»، وزارت خزانهداری آمریکا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در اقدامی گسترده، ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرد و همزمان هشدار داد شرکتهای خارجی ای که به خطوط هوایی تحریمشده ایران خدمات ارائه کنند، ممکن است با خطر قطع دسترسی به نظام مالی آمریکا مواجه شوند. همزمان با تشدید فشارهای آمریکا، توقف پروازهای ایران در عراق با واکنشهای گسترده داخلی روبهرو شد. در نجف، شهری که یکی از مهمترین مراکز زیارتی شیعیان و اصلیترین مقصد پروازهای ایران در عراق محسوب میشود، توقف پروازهای ایرانی مستقیما بر مسافران، زائران، دانشجویان و بیماران عراقی تأثیر گذاشته است. خبرگزاری فرانسه به نقل از «حسین مهنا» مدیر فرودگاه نجف گزارش داد تمام پروازهای میان ایران و نجف پس از دستور دفتر نخستوزیری عراق متوقف شده است.
این وضعیت در حالی رخ داده که تنها چند روز پیش، گزارشهایی درباره ادامه پروازهای ایران به نجف منتشر شده بود و حتی مقامهای فرودگاه نجف اعلام کرده بودند دستور رسمی برای توقف پروازها دریافت نکردهاند اما از 3 روز پیش، توقف پروازهای ایران در این فرودگاه به صورت رسمی اجرا شد.
اعتراضات مردمی
بسته شدن فرودگاههای عراق به روی پروازهای ایران و توقف پروازهای ایرانی، آنچنان شهروندان عراقی را نگران و عصبانی کرد که در نجف برای برگزاری تجمع اعتراضی در فرودگاه بینالمللی این شهر فراخوان داده شد.
بر اساس اعلام منابع عراقی، مردم نجف اشرف خواستار برگزاری تجمع اعتراضی در ورودی فرودگاه بینالمللی نجف شدهاند و این تجمع قرار است روز دوشنبه ساعت ۱۷ به وقت محلی، در اعتراض به تصمیم منع فرود هواپیماهای ایرانی در عراق برگزار شود. اعتراضات روز دوشنبه در نجف علیه محدودیت پروازهای ایران، چندمین تجمع از این دست در فاصله یک هفته است. روز شنبه نیز تظاهرات مشابهی در بغداد علیه بسته شدن فرودگاهها به روی پروازهای ایرانی برگزار شد و شهروندان عراقی در مراسم بزرگداشت دومین سالروز شهادت سیدحسن نصرالله و سیدهاشم صفیالدین در میدان تحریر بغداد، شعارهایی علیه تحریم هوایی ایران، همچنین شعارهای ضدآمریکایی و ضدصهیونیستی سر دادند.
در بصره نیز روز شنبه تجمع مردمی در اعتراض به منع انجام پروازهای ایرانی از فرودگاههای عراق برگزار شد و شهروندان عراقی با شعارهای ضدآمریکایی خواستار بازگشت پروازها میان عراق و ایران شدند. منابع عراقی گزارش دادند پس از اعلام توقف پروازها از/ به ایران، مطالبه برای بازگرداندن این پروازها از بصره تا سلیمانیه شنیده میشود.
نگرانی رهبران مذهبی شیعه و سنی
واکنشها در عراق به توقف پروازهای ایران صرفا به شهروندان عادی محدود نمانده و به سطح رهبران مذهبی و سیاسی نیز کشیده شده است.
دفتر آیتالله العظمی یعقوبی، مرجع تقلید شیعیان عراق روز یکشنبه با انتشار فتوایی از این مرجع دینی اعلام کرد: تضعیف جمهوری اسلامی ایران حتی در سطح یک سخن و کلمه حرام است و اگر معتقدیم نباید در این درگیری بیطرف و بیتفاوت بمانیم، یاری جمهوری اسلامی ایران ضرورت دارد و واجب است.
همچنین روز یکشنبه شماری از علمای نجف اشرف در اعتراض به توقف پروازها و محدودیتهای اعمالشده علیه جمهوری اسلامی ایران تجمع اعتراضی برگزار کردند.
حتی برخی رهبران اهل سنت عراق نیز نسبت به اجرای دستورات ضدایرانی ترامپ در عراق هشدار دادند. از جمله شیخ «مهدی الصمیدعی» مفتی اهل سنت عراق در پیامی به نخستوزیر این کشور درباره توقف پروازها با ایران اعلام کرد: «کسانی که در بحرانهای عراق در کنار این کشور ایستادند، سزاوار انصاف و وفاداری هستند». وی با هشدار نسبت به تبعیت دولت عراق از برنامههای دولت آمریکا تأکید کرد عراق نباید به عرصه اجرای اراده دیگران تبدیل شود.
هشدار فعالان سیاسی
در میان چهرهها و فعالان سیاسی عراق نیز بسیاری خواستار توقف تبعیت دولت این کشور از برنامههای ترامپ علیه ایران شدند.
«هادی العامری» رئیس سازمان بدر، در جریان حضور در مراسم سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله و سیدهاشم صفیالدین به تحریم هواپیمایی ایران در فرودگاههای عراق اشاره کرد و گفت: «محاصره هوایی ظالمانه آمریکا علیه ایران را محکوم میکنیم و از دولت عراق میخواهیم در همراهی با این محاصره عقبنشینی و از خواست ملت تمکین کند».
مجلس اعلای اسلامی عراق نیز از دیگر گروههای سیاسی عراق است که نسبت به توقف پروازهای ایرانی هشدار داد. این جریان سیاسی - اسلامی شیعه که ریشه آن به سال ۱۹۸۲ بازمیگردد، در بیانیهای برای محکوم کردن توقف حملونقل هوایی با ایران اعلام کرد: «محاصره غیرانسانی اعمالشده از سوی ترامپ جنایتکار علیه پروازهای ایرانی را محکوم میکنیم؛ این محاصره مغایر قوانین بینالمللی و اصول قانون اساسی عراق، بهویژه ماده ۸ آن که بر حسن همجواری تأکید دارد، است».
این جریان همچنین اعلام کرد: «بر ما حرام است در این محاصره و تجاوز نظامی و اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران مشارکت کنیم. تصمیمگیرندگان سیاسی عراق تسلیم فشارهای خارجی نشوند؛ اگر دستورات خارجی را اجرا کنیم، دیگر حاکمیتی نخواهیم داشت».
از سوی دیگر، «همام حمودی» رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق، رهبران چارچوب هماهنگی را به برگزاری نشست اضطراری برای بررسی تصمیم بستن فرودگاهها به روی پروازهای ایرانی دعوت کرد. منابع رسانهای عراق نیز گزارش دادند رهبران «چارچوب هماهنگی»، بزرگترین ائتلاف سیاسی شیعیان عراق، برای بررسی ممنوعیت تعامل با هواپیماهای ایرانی نشست برگزار کردهاند.
جنبش بصائر عراق نیز از دیگر گروههای سیاسی است که خواستار عدم پیروی دولت بغداد از برنامههای ترامپ شد و اعلام کرد در برابر اجرای تصمیمات آمریکایی از سوی عراق علیه ایران باید ایستادگی کرد.
«شیخ اکرم کعبی» دبیرکل جنبش نجبا نیز انتقاد تندی علیه اقدامات دولت بغداد در همراهی با سیاستهای ترامپ و توقف پروازهای ایرانی مطرح کرد و گفت سخن گفتن از حاکمیت و استقلال عراق و در عین حال القای این تصویر که آمریکا در این کشور همه چیز را کنترل میکند، نوعی دوگانگی است.
کعبی با اشاره به پیامدهای توقف پروازها افزود چگونه میتوان پذیرفت میلیونها شهروند 2 کشور از زیارت مقدسات محروم شوند و چگونه میتوان نسبت به آسیبهای اقتصادی و معنوی چنین تصمیمی بیتفاوت بود؟ وی در ادامه خواستار از سرگیری پروازها میان عراق و ایران شد.
«حسین الموسوی» معاون دبیرکل جنبش نجبا هم با انتقاد از عملکرد دولت عراق اعلام کرد: «ایران مرزهای خود را به روی تجارت با عراق و انبارهای تسلیحاتی خود را برای دفاع از عراق گشود و اجازه داد نفت عراق با امنیت از تنگه هرمز عبور کند؛ آیا بستن حریم هوایی آن، پاسخ به این نیکی و تشکر از آن است؟»
در این میان، «عادل عبدالمهدی» بستن فرودگاههای عراق به روی پروازهای ایرانی را یک اشتباه بزرگ و چشمپوشی از حاکمیت ملی عنوان کرد و چنین اقدامی را به معنای قربانی کردن منافع ملی و آینده کشور دانست. نخستوزیر پیشین عراق به مقامات فعلی کشورش توصیه کرد عقبنشینی بهتر از اصرار بر ادامه یک مسیر اشتباه است.
خشم پارلمان عراق از اقدام دولت
اگرچه دفتر نخستوزیری عراق اعلام کرد دولت در تلاش برای رفع محدودیت اعمالشده بر فرودگاههای عراق در ارتباط با پروازهای ایرانی است اما نمایندگان بسیاری در پارلمان عراق نسبت به تصمیم دولت زیدی درباره توقف پروازها از ایران ابراز نارضایتی کردهاند.
«عدنان فیحان» نایبرئیس اول پارلمان عراق گفت ممنوعیت پروازهای ایرانی تصمیمی شتابزده و مغایر قانون اساسی است.
«نور عادل» از دیگر نمایندگان پارلمان عراق نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پیوستن به دیکتههای خارجی و اعمال ممنوعیت بر پروازهای ایرانی بر اساس تصمیمات یکجانبه، ضربهای مستقیم به منافع عراق است. عراق نباید مجری تحریمهای خارجی یا ابزاری برای محاصره ایران باشد».
نماینده پارلمان درباره اهمیت پروازهای ایران و عراق افزود: «این پروازها فقط حامل زائران مقدسی نیستند که برای اقتصاد ما ارز وارد میکنند، بلکه فرودگاه نجف اشرف نیز کاملا به تردد این پروازها وابسته است. خطرناکتر از آن، این است که چنین تصمیمی آینده بیش از ۱۰۰ هزار دانشجوی عراقی را که در ایران تحصیل میکنند، با اختلال مواجه خواهد کرد».
ائتلاف خدمات عراق یا «تحالف خدمات» در پارلمان عراق نیز در بیانیهای با ابراز نگرانی از توقف پروازها از ایران و به مقصد ایران، از دولت عراق خواست تمام تلاش خود را برای دریافت معافیت عراق از تحریم هوایی اعمالشده علیه جمهوری اسلامی ایران به کار گیرد.
این ائتلاف اعلام کرد آثار این تحریم از نظر انسانی، فرهنگی و مذهبی توسط هر 2 ملت مسلمان همسایه احساس خواهد شد و مردم عراق به همان اندازه مردم ایران از آن آسیب خواهند دید.
این ائتلاف همچنین تأکید کرد پیوندهای مذهبی و اجتماعی میان مردم عراق و ایران باید خارج از محاسبات سیاسی ایالات متحده یا هر کشور دیگری باقی بماند و منافع مردم عراق که از تعلیق پروازها آسیب میبینند، باید در تصمیمگیریها مورد توجه قرار گیرد.
در ادامه این بیانیه آمده است: عراق دهها هزار دانشجو در دانشگاههای ایران و صدها هزار زائر دارد که برای زیارت اماکن مقدس ایران سفر میکنند؛ در مقابل نیز عراق سالانه پذیرای میلیونها زائر از ایران است. ائتلاف خدمات هشدار داد تعلیق پروازها علاوه بر پیامدهای اقتصادی، بر مناسبات مذهبی و انسانی 2 کشور نیز اثر خواهد گذاشت. این ائتلاف پیشنهاد کرد فرودگاه نجف با توجه به ملاحظات مذهبی و بشردوستانه از این محدودیتها مستثنا شود.
چالشهای توقف پروازهای ایران برای عراقیها
توقف پروازهای ایران و عراق فقط به معنای حذف یک گزینه مسافرتی نیست، بلکه از نظر فنی و عملیاتی، یک مسیر هوایی پرتردد را از شبکه حملونقل منطقهای عراق حذف میکند و بار آن را به فرودگاهها، مرزهای زمینی و مسیرهای جایگزین منتقل میکند و نخستین پیامد، افزایش شدید زمان سفر است. الجزیره گزارش داد با توقف پروازها میان 2 کشور، مسافرانی که قصد جابهجایی میان عراق و ایران را دارند، بسته به مقصد، ناچار خواهند بود دستکم حدود ۱۲ ساعت به صورت زمینی سفر کنند. این مساله برای خانوادهها، سالمندان، کودکان، بیماران و زائران اهمیت بیشتری دارد.
در واقع حذف مسیر هوایی باعث میشود بخشی از مسافرانی که پیش از این در مدت یک تا 2 ساعت میان شهرهای اصلی ایران و عراق جابهجا میشدند، به سمت مرزهای زمینی هدایت شوند. این انتقال بار میتواند به افزایش زمان انتظار در مرز، افزایش هزینه حملونقل و فشار بر ظرفیت وسایل حمل و نقل بینشهری منجر شود.
رسانه «مدیا 964» نیز که یک رسانه دیجیتال عراقی و تمرکز اصلیاش پوشش اخبار و مسائل داخلی این کشور است، در گزارشی از وضعیت نجف پس از توقف پروازهای ایرانی نوشت شماری از مسافرانی که پروازشان لغو شده بود، ناچار شدند خودرو برای حرکت از مسیر مرز شلمچه کرایه کنند. این رسانه همچنین به نقل از دفاتر خدمات مسافرتی نجف گزارش داد ۹۰ درصد فعالیت برخی از این دفاتر به خطوط هوایی ایران وابسته بوده و ادامهدار شدن توقف پروازها میتواند این دفاتر را با تعطیلی و ورشکستگی روبهرو کند.
چالش بزرگ دیگر در توقف پروازها میان ایران و عراق، آسیب دیدن سفرهای درمانی و آموزشی است. گزارش خبرگزاری فرانسه درباره توقف پروازهای ایران به نجف تصریح کرد این مسیرها علاوه بر زائران، مورد استفاده دانشجویان عراقی شاغل به تحصیل در ایران و بیمارانی قرار میگرفت که برای دریافت خدمات درمانی به ایران سفر میکنند. برای بیماران، این مساله اهمیت زیادی دارد، زیرا سفر زمینی طولانیمدت در مقایسه با پرواز، زمان بیشتری میگیرد و برای برخی بیماران نیازمند مراقبت یا همراهی پزشکی شاید سفر زمینی به ایران در عمل امکانپذیر نباشد.
بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه، دادههای منتشرشده درباره برنامه پروازی فرودگاه نجف که مقصد اصلی سفرها به ایران و از ایران است، نشان میدهد مسیرهای ایران در میان پرترددترین مسیرهای بینالمللی فرودگاه نجف قرار داشتهاند. در دادههای برنامهریزی پروازها، تهران و مشهد در شمار مهمترین مقاصد مستقیم نجف قرار دارند. خبرگزاری فرانسه افزود شرکتهای ایرانی معمولا دستکم ۲۰ پرواز در روز در این فرودگاه انجام میدادند و پس از توقف این پروازها بعید نیست فرودگاه نجف از نظر درآمدهای اقتصادی و تعرفهای با چالش جدی روبهرو شود.
فراخوان گروههای مردمی برای برگزاری تحصن بزرگ در فرودگاه نجف علیه محدودیت حمل و نقل هوایی
خشم عراقیها از محاصره هوایی ایران
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها