اخراج دزد بغداد

گروه بین‌الملل: حتی اگر 23 سال هم اشغالگر باشی، در نهایت ناگزیر به خروج و پایان اشغالگری خواهی شد؛ این درسی است که خروج نظامیان آمریکایی از عراق به همه جهان داد. آمریکایی‌ها سرانجام پس از بیش از 2 دهه اشغال نظامی، ناگزیر شدند آخرین نیروهای خود را از عراق بیرون بکشند.
به گزارش «وطن امروز»، بر اساس اعلام منابع آمریکایی، با وجود اعلام پایان عملیات نظامی آمریکا در عراق اما چند صد تفنگدار دریایی و نظامی آمریکایی در عراق برای محافظت از اماکن دیپلماتیک باقی خواهند ماند.
با این حال از روز چهارشنبه 30 سپتامبر، نیروهای آمریکایی دیگر عملیات نظامی در عراق نخواهند داشت، هرچند منابع آمریکایی مدعی شده‌اند آمریکا در صورت نیاز امکان بازگشت نظامی به عراق را خواهد داشت اما دور از ذهن است عراقی‌ها از بازگشت آمریکا به کشورشان استقبال کنند.
آمریکا 20 مارس 2003 برابر با 29 اسفند 1381 عراق را مورد تاخت و تاز یک تهاجم نظامی تمام‌عیار قرار داد و اکنون 23 سال بعد خروج نظامی از این کشور را اعلام کرد. این 23 سال اشغال نظامی، هم برای عراق پرتلفات و پرهزینه بود و هم آمریکایی‌ها را با چالش‌هایی امنیتی بسیاری روبه‌رو کرد و در نهایت نیز تقریبا بسیاری از کارشناسان معتقدند آمریکا به همه اهداف خود در عراق نرسید.
«آنتونی کِردزمن» تحلیلگر ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا در ارزیابی جنگ عراق نوشت: این از نظر راهبردی یک شکست برای آمریکا بود، زیرا هزینه‌های جنگ با دستاوردهای آن تناسب نداشت. «جیمز لیندزی» پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا هم در گزارشی که مارس ۲۰۲۶ منتشر شد، درباره نتیجه جنگ آمریکا علیه عراق نوشت موفقیت نظامی آمریکا به پیروزی سیاسی تبدیل نشد، چون سلاح‌های کشتار جمعی که یکی از دلایل اصلی جنگ اعلام شده بود، پیدا نشد. آمریکا وارد یک اشغال طولانی‌مدت شد، ده‌ها هزار عراقی و ۴۵۰۰ نظامی آمریکایی کشته شدند و هزینه جنگ و اشغال ۳ تریلیون دلار برای آمریکا آب خورد و در نهایت جنگ عراق محدودیت‌های قدرت آمریکا را آشکار کرد. «ساموئل هلفونت» پژوهشگر مؤسسه تحقیقات سیاست خارجی آمریکا نیز در مقاله‌ای با عنوان «چگونه آمریکا سیاست عراق را اشتباه فهمید و جنگ را باخت» استدلال کرد مهم‌ترین شکست اطلاعاتی آمریکا این بود که برنامه‌ریزان جنگ نتوانستند سیاست، جامعه و ساختار قدرت عراق را درک کنند. به اعتقاد او، خلأ سیاسی ایجادشده پس از حمله، زمینه‌ساز خشونت‌های گسترده شد و در نهایت آمریکا فقط در حد یک دولت اشغالگر در عراق باقی ماند. حتی در فضای مجازی نیز بسیاری از کاربران آمریکایی از خود این پرسش را مطرح کرده‌اند که واقعا نتیجه 23 سال اشغال نظامی عراق برای آمریکا چه بود؟ یک کاربر آمریکایی در شبکه ردیت نوشت «یادم می‌آید چگونه آمریکا فریب حمله به عراق را خورد. جرج دبلیو بوش در مورد داشتن سلاح‌های کشتار جمعی و مسؤولیت آنها در 11 سپتامبر دروغ گفت. بسیاری از مردم در آن زمان می‌دانستند آنها دروغ می‌گویند اما افراد شرور می‌خواستند آمریکا به عراق حمله کند و حالا همان افراد شرور ترامپ را فریب دادند تا به ایران حمله کند».

روز بازگشت حاکمیت
به هر میزان که واکنش‌ها در آمریکا به خروج از عراق همراه با اعتراف به شکست بود، در مقابل برای عراقی‌ها روز خروج کامل نظامی آمریکا یک روز تاریخی برای بازگشت حاکمیت این کشور توصیف شد. بسیاری از شخصیت‌های سیاسی و امنیتی و نیز تحلیلگران عراقی با اشاره به پایان ماموریت ائتلاف بین‌المللی در عراق، خروج آمریکا را یک روز ارزشمند دانستند.
«مهند العقابی» مسؤول اطلاع‌رسانی سازمان بسیج مردمی (حشد الشعبی) عراق اعلام کرد خروج آمریکا از عراق به عنوان یک رویداد تاریخی و دستاورد مشترک میان طرف‌های مختلف به حساب می‌آید.
«ناصر ترکی» نماینده پارلمان، به خبرگزاری عراق گفت: ۳۰ سپتامبر یک روز تاریخی مهم است که نشانگر خروج تمام نیروهای خارجی از عراق است.
سپهبد «سعد معن» رئیس سازمان اطلاع‌رسانی امنیتی عراق گفت: روز حاکمیت، فصل جدیدی در روابط عراق با جهان بر اساس منافع مشترک مطابق با دیدگاه عراق و منافع مردم است. این روز، نشان‌دهنده توانایی دولت و نهادهای آن در به عهده گرفتن مسؤولیت حفاظت از کشور و مقابله با چالش‌های امنیتی است و در نتیجه اعتماد شهروندان به نهادهای امنیتی و نظامی را تقویت می‌کند.

خروج آمریکا نتیجه مقاومت عراق
در عین حال خروج کامل نظامیان تروریست آمریکایی در شرایطی انجام شد که گروه‌های مقاومت عراق طی سال‌های گذشته به‌ویژه پس از ترور سردار شهید سپهبد حاج‌قاسم سلیمانی و فرمانده شهید ابومهدی مهندس، بارها خواستار پایان حضور نظامی آمریکا در عراق شده بودند. در واقع این خروج یک‌شبه اتفاق نیفتاد و نتیجه 7 سال فشار و فعالیت‌های گروه‌های مقاومت برای اخراج آمریکا از عراق بود. واشنگتن و بغداد هم سال ۲۰۲۴ توافق کردند مأموریت ائتلاف بین‌المللی ضدداعش در عراق، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ پایان یابد.
نیروهای آمریکایی از سال گذشته به‌تدریج پایگاه‌های خود در مناطق مختلف عراق را ترک کردند و بخش عمده حضور نظامی آمریکا در ماه‌های پایانی در پایگاه اربیل متمرکز شده بود که بر اساس اعلام فرماندهی مرکزی ارتش تروریست آمریکا در غرب آسیا (سنتکام) دیروز ۳۰ سپتامبر خروج نیروها و تجهیزات آمریکایی از پایگاه هوایی اربیل هم تکمیل شد.
پایگاه اربیل سال گذشته حدود ۱۵۰۰ نیروی آمریکایی و ائتلاف بین‌المللی را در خود جا داده بود. البته روز خروج به معنای آن نیست که ۱۵۰۰ سرباز آمریکایی صرفا در همین روز از عراق خارج شده‌اند. بخش عمده نیروها پیش از این از عراق خارج شده بودند و در ماه‌های پایانی تنها چندصد نظامی آمریکایی در عراق باقی مانده بودند. الجزیره نیز شمار نیروهای باقیمانده در آستانه خروج را «چندصد نفر» اعلام کرده بود. این در حالی است که زمستان سال گذشته ۲ هزار نیروی نظامی آمریکا در عراق حضور داشتند.
با این حال بر اساس اعلام منابع رسمی، دیگر نیروی نظامی آمریکایی در عراق باقی نمانده است. پیش‌تر سخنگوی نظامی عراق نیز اعلام کرده بود پس از مهلت ۳۰ سپتامبر «حتی یک سرباز خارجی» در عراق باقی نخواهد ماند.

افزایش وزن ایران
در عراق، گروه‌های مقاومت و همسو با ایران از مهم‌ترین نیروهایی بودند که طی سال‌های گذشته خواستار پایان حضور نظامی آمریکا شده بودند و اکنون نیز بسیاری از ناظران، خروج آمریکا از عراق را به فعالیت‌ها و تلاش‌های نیروهای مقاومت در عراق مرتبط کرده‌اند.
روزنامه واشنگتن‌پست در گزارش خود درباره خروج آمریکا نوشت با کاهش حضور مستقیم واشنگتن، وزن و نفوذ ایران در عراق افزایش بیشتری خواهد یافت و گروه‌های همسو با ایران، از جمله برخی گروه‌های حاضر در «حشدالشعبی»، همچنان ظرفیت سیاسی و نظامی قابل توجهی خواهند داشت.
«ویکتوریا تیلور» مدیر ابتکار عراق در شورای آتلانتیک هم به صراحت در گفت‌وگو با سمافور تاکید کرد خروج نیروهای آمریکایی یک «تغییر چشمگیر» در روابط واشنگتن و بغداد است و افزود: «این هدف ایرانی‌ها در سراسر منطقه بوده است: دیدن خروج نظامیان آمریکایی». او همچنین گفت: «فکر می‌کنم آنها اکنون از خروج آمریکا از عراق استقبال می‌کنند».
«نیت سوانسون» دیگر کارشناس شورای آتلانتیک در بررسی این تحول گفت دکترین امنیتی ایران طی نزدیک به 5 دهه بر کاهش ردپای آمریکا در منطقه متمرکز بوده و پایان عملیات نظامی آمریکا در عراق را می‌توان یک دستاورد مهم برای تهران تلقی کرد.

فراز و فرود 23 سال اشغالگری 
بر اساس نمودار رسمی دفتر پاسخگویی دولت آمریکا که اطلاعات وزارت جنگ آمریکا، ستاد مشترک نیروهای مسلح و وزارت خارجه آن کشور را گردآوری کرده، مارس ۲۰۰۳ حدود ۹۳ هزار و ۸۵۰ نظامی آمریکایی در عراق حضور داشتند. این رقم پس از سقوط بغداد به‌سرعت افزایش یافت و آوریل 2003 به ۱۴۵ هزار و ۶۷۵ نفر و ژوئن ۲۰۰۳ به ۱۴۹ هزار و ۴۱۵ نفر رسید.
در پایان سال ۲۰۰۳ نیز ۱۲۶ هزار و ۸۹۵ نظامی آمریکایی در عراق حضور داشتند.
سال ۲۰۰۴ شمار نیروهای آمریکایی در عراق بار دیگر افزایش یافت و دسامبر همان سال به ۱۵۲ هزار و ۲۸۵ نفر رسید. این رقم ژانویه ۲۰۰۵ به ۱۶۱ هزار و ۲۵۰ نفر افزایش یافت.
در مرحله بعد، حضور نظامی آمریکا در عراق همچنان در سطح بالایی باقی ماند. بر اساس داده‌های مرکز تاریخ نظامی ارتش تروریست آمریکا، شمار نیروهای حاضر در عراق در سال ۲۰۰۵، ۱۶۱ هزار و ۲۰۰ نفر و سال ۲۰۰۶، ۱۵۵ هزار و ۱۰۰ نفر بود. سپس با اجرای طرح «افزایش نیرو» در سال ۲۰۰۷، شمار نظامیان آمریکایی بار دیگر افزایش یافت. گزارش دفتر پاسخگویی دولت آمریکا نشان می‌دهد تعداد نیروهای آمریکایی از ۱۳۱ هزار و ۵۰۰ نفر در دسامبر ۲۰۰۶ به ۱۶۹ هزار نفر در آگوست ۲۰۰۷ رسید.
ارتش آمریکا نیز آگوست ۲۰۰۷ اعلام کرده بود ۱۶۲ هزار نظامی آن کشور در عراق حضور دارند و پس از پایان جابه‌جایی واحدها، شمار نیروها به ۱۵۵ تا ۱۵۷ هزار نفر خواهد رسید.
پس از اجرای طرح افزایش نیرو، روند کاهش حضور نظامی آمریکا آغاز شد. دفتر پاسخگویی دولت آمریکا شمار نیروهای آن کشور را در ژوئیه ۲۰۰۸، ۱۴۷ هزار و ۵۰۰ نفر و در ژانویه ۲۰۰۹، ۱۴۴ هزار نفر ثبت کرد. این روند در سال‌های بعد سرعت بیشتری گرفت و طبق داده‌های مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا، شمار نظامیان آمریکایی در سپتامبر ۲۰۱۰ به ۴۸ هزار و ۴۱۰ نفر و دسامبر همان سال به ۴۷ هزار و ۳۰۵ نفر رسید. سپتامبر ۲۰۱۱، ۴۴ هزار و ۷۵۵ نظامی آمریکایی در عراق باقی مانده بودند و دسامبر ۲۰۱۱ این رقم به ۱۱ هزار و ۴۴۵ نفر کاهش یافت. پس از آن، با پایان مأموریت نظامی آمریکا در دسامبر ۲۰۱۱، نیروهای رزمی آن کشور از عراق خارج شدند.
پس از خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۱۱، حضور نظامی واشنگتن در عراق برای مدتی پایان یافت اما سال ۲۰۱۴ همزمان با گسترش فعالیت گروهک تروریست داعش و تصرف بخش‌هایی از شمال و غرب عراق، آمریکا بار دیگر به بهانه مبارزه با داعش به عراق بازگشت. بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا، نیروهای آمریکایی سال ۲۰۱۴ به عراق بازگشتند و تا سپتامبر ۲۰۲۴ حدود ۲۴۰۰ نظامی آمریکایی در عراق باقی مانده بودند که مأموریت اصلی آنها مشاوره و کمک به نیروهای امنیتی عراق و نیروهای پیشمرگه بود.
با شکست داعش در تصرف سرزمین‌های گسترده، مأموریت ادعایی نیروهای آمریکایی از عملیات مستقیم به آموزش، مشاوره، اطلاعات و پشتیبانی از نیروهای عراقی تغییر کرد. فوریه ۲۰۲۶ حدود ۲ هزار نظامی آمریکایی همچنان در عراق حضور داشتند و در نهایت، طبق اعلام پنتاگون، خروج نیروهای آمریکایی و تجهیزات از پایگاه اربیل دیروز ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ تکمیل شد و آخرین نظامیان آمریکایی نیز از عراق خارج شدند.
با این حال بسیاری حتی در آمریکا تاکید کرده‌اند جنگ عراق یک شکست برای آمریکا بود. از جمله مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا در تحلیلی درباره پیامدهای جنگ عراق نوشت هدف آمریکا ایجاد یک «عراق دوست آمریکا» بود اما توانایی آمریکا برای تحقق این هدف با عدم قطعیت جدی مواجه شد و حمله به عراق از نظر راهبردی، با توجه به هزینه‌ها، پیامدهای پس از جنگ و در نتیجه رقابت با ایران به یک شکست بزرگ راهبردی‌ برای آمریکا تبدیل شد؛ شکستی که شاید تا سال‌های سال تاثیر آن بر سپهر سیاست خارجی آمریکا سنگینی کند.