گروه بین‌الملل: وقتی 3 ماه پیش، ولیعهد سعودی جرقه بازگشت دوباره به جنگ در یمن را با بمباران فرودگاه صنعا آغاز کرد، شاید هیچ‌گاه این تصور را نداشت که کارش خیلی زود به جایی برسد که ناچار باشد در ریاض به پناهگاه برود! ورود عربستان به جنگ یمن هزینه زیادی به سعودی‌ها تحمیل کرده و طی 2 هفته گذشته بارها فرودگاه ریاض در واکنش به بمباران فرودگاه صنعا بمباران شده است.
به گزارش «وطن امروز» همزمان با بمباران سنگین فرودگاه پایتخت عربستان از سوی نیروهای ارتش یمن، حالا رسانه‌های بین‌المللی به نقل از مقام‌هایی که از رفت‌وآمدهای خاندان سعودی اطلاع دارند، گزارش داده‌اند محمد بن‌سلمان ۴۱ ساله میان کاخ‌هایی با تدابیر امنیتی شدید و پناهگاه‌های مجهز به سنگرهای حفاظتی رفت‌وآمد می‌کند و یک تیم امنیتی آموزش‌دیده از او محافظت می‌کند.
کارشناس خلیج فارس و پژوهشگر مؤسسه بیکر دانشگاه رایس به روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال گفت ولیعهد عربستان گزینه‌های مطلوب چندانی در برابر یمن ندارد. «کریستین کوتس اولریشسن» افزود: هرگونه واکنش نظامی این خطر را دارد که عربستان را عمیق‌تر وارد یک درگیری نامتقارن کند؛ درگیری‌ای که انصارالله نشان داده توانایی وارد کردن خسارات قابل توجه و نمادین در آن را دارد.
واقعیت هم آن است که بن‌سلمان طی یک دهه گذشته منابع مالی هنگفتی را صرف مجموعه‌ای از پروژه‌ها کرده بود که هدف آنها نمایش چهره مدرن عربستان، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش گردشگری بود اما تشدید تنش با یمن باعث شده سرنوشت بسیاری از این پرژوه‌ها نیز نامعلوم شود. این پروژه‌ها شامل شهر آینده‌نگر نئوم، ساختمانی عظیم به شکل مکعب در ریاض و یک پیست اسکی در منطقه بیابانی است. بر مبنای گزارش منابع عرب، هزینه کلی این طرح‌ها به تریلیون‌ها دلار می‌رسد و میزان بودجه مورد نیاز برای اجرایی کردن پروژه‌ها بسیار بیش از توان رژیمی است که بودجه رسمی سالانه آن ۳۵۰ میلیارد دلار اعلام شده است.
در واقع سعودی‌ها در 2 بحران سخت همزمان گیر کرده‌اند؛ یکی جنگ آمریکا علیه ایران و دیگری ورود دوباره به جنگ علیه یمن. اگر عربستان مدعی است در جنگ آمریکا علیه ایران ورودی نداشته و به ناچار پایش به هزینه‌های این جنگ کشیده شده اما در جنگ یمن، سعودی‌ها با اراده و پای خودشان وارد جنگ شدند و اکنون نیز بابت این تصمیم در حال هزینه دادن هستند.
سعودی‌ها چگونه دچار آسیب شدند؟
گزارش وال‌استریت ژورنال نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری خارجی در عربستان در 2 فصل نخست سال جاری تحت تاثیر جنگ آمریکا علیه ایران و پس از آن جنگ سعودی علیه یمن کاهش یافته و از اهداف تعیین‌شده ولیعهد برای سال ۲۰۳۰ فاصله زیادی دارد. به نوشته وال‌استریت ژورنال، حتی تلاش عربستان برای تبدیل شدن به قطب هوش مصنوعی نیز با مخاطرات تازه‌ای مواجه شده است، چون مراکز داده در عربستان به اهداف احتمالی حملات ارتش یمن تبدیل شده‌اند.
از سوی دیگر گزارش میدل ایست آی نشان می‌دهد بسیاری از پروژه‌های عظیمی که بن‌سلمان هدایت آنها را بر عهده داشته، متوقف شده‌اند یا در دست بازبینی قرار دارند. عربستان از برنامه میزبانی بازی‌های زمستانی آسیایی ۲۰۲۹ صرف نظر کرده اما همچنان باید راهی برای تأمین مالی نمایشگاه جهانی اکسپو در سال ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال 4 سال پس از آن پیدا کند.
بر اساس داده‌های مؤسسه کپیتال اکونومیکس، بخش غیرنفتی اقتصاد عربستان در 3 ماه دوم سال جاری یعنی همزمان با تشدید تنش‌ها با یمن کوچک‌تر از 3 ماه نخست بوده و وزارت دارایی عربستان اکنون انتظار دارد تولید ناخالص داخلی آن کشور در سال ۲۰۲۶ به میزان ۳,۶ درصد کاهش یابد.
خط لوله نفت هم دیگر امن نیست
عربستان اوایل سال جاری همزمان با جنگ آمریکا علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز توانسته بود نفت خود را از طریق خط لوله‌ای که از بیابان عبور می‌کند، به دریای سرخ منتقل کند و بدین ترتیب از فشار جنگ و بسته شدن هرمز بگریزد. فروش نفت عربستان از مسیر خط لوله زمینی به دریای سرخ درآمدی برای ریاض به همراه داشت اما این درآمد بسیار کوتاه‌مدت بود، چون ادامه محاصره یمن از سوی سعودی‌ها منجر به واکنش متقابل دولت یمن شد و انصارالله از 3 ماه پیش محاصره دریایی عربستان را آغاز کرد؛ محاصره‌ای که صادرات نفت از دریای سرخ را برای سعودی‌ها دشوار کرد و اکنون این محاصره به آسمان عربستان کشیده شده است.
وضعیت غیرعادی سعودی‌ها زیر بمباران
طی 2 هفته گذشته اصرار عربستان بر ادامه جنگ با یمن به جای لغو محاصره باعث شده نیروهای انصارالله صنعت هوانوردی عربستان را هم هدف قرار دهند و فشار بر یکی دیگر از ستون‌های اقتصاد آن کشور افزایش یافته است. انصارالله در 2 هفته گذشته دست‌کم 5 بار فرودگاه بین‌المللی ملک‌خالد ریاض را هدف حمله قرار داده است.
یکی از بزرگ‌ترین این حملات، حمله موشکی بود که روز شنبه انجام شد و به کشته شدن ۱۳ نفر، از جمله یک شهروند آمریکا و زخمی شدن ۳۰۹ تن دیگر منجر شد. بر اساس گزارش‌ها، حمله موشکی روز شنبه انصارالله یمن به فرودگاه ملک خالد ریاض، مرگبارترین حمله به خاک عربستان طی بیش از یک دهه گذشته بود. همچنین گزارش‌ها نشان می‌دهد در پی شدت گرفتن حملات یمن علیه عمق عربستان، تمرین روز یکشنبه النصر، تیم فوتبال کریستیانو رونالدو، لغو شد، آن هم در حالی که نگرانی‌ها درباره برگزاری بازی این تیم در لیگ نخبگان آسیا افزایش یافته است. از سویی گزارش‌هایی درباره احتمال کناره‌گیری برخی تیم‌ها از جام جهانی ورزش‌های الکترونیک فیفا در جده نیز منتشر شده است. بر اساس گزارش رسانه تخصصی شیپ ای‌اسپورتس، چند تیم ملی درباره اعزام تیم‌های خود به این رقابت‌ها به دلیل نگرانی‌های امنیتی و دشواری سفر، در حال انصراف هستند.
در همین حال، خبرگزاری رویترز گزارش داد شرکت نفتی بریتانیایی «بی‌پی» اعلام کرد مدیرعامل این شرکت به دلیل اختلال در سفر نمی‌تواند شخصا در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض شرکت کند. همچنین روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز گزارش داد مدیران ارشد چند شرکت بزرگ نفتی دیگر نیز از حضور در این گردهمایی صرف نظر کرده‌اند.
از سوی دیگر سفارت آمریکا در سعودی روز دوشنبه برای سومین روز پیاپی هشدار امنیتی خود را تمدید کرد. این هشدارها در روزهای ۱۰، ۱۱ و ۱۲ اکتبر صادر شده و آخرین مورد به حملات اخیر به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض و حمله روز یکشنبه به فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در دمام اشاره دارد.
گسترش حملات یمن به سایر فرودگاه‌های سعودی
روز دوشنبه موج پاسخ‌ها و حملات موشکی یمن به سعودی به سایر فرودگاه‌های آن کشور تسری یافت. دیروز علاوه بر آنکه ارتش یمن بار دیگر فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض را هدف حمله قرار داد، حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در شهر دمام نیز تایید شد.
داده‌های پایگاه‌های رصد تردد هوایی نیز از توقف مجدد و اختلال در تردد هوایی فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در دمام و لغو ۵۳ پرواز از بامداد یکشنبه خبر دادند. همچنین گزارش‌های فلایت‌رادار حاکی از توقف عملیات پروازی در فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در دمام و تغییر مسیر پروازهایی است که در آسمان این فرودگاه سرگردان بودند.
در همین حال، تارنمای رصد تردد هوایی گزارش داد آسمان فرودگاه‌های ریاض، دمام، ابها، جیزان و نجران از هواپیما خالی شده است.
همچنین به دنبال تشدید شرایط جنگی در عربستان، دستگاه‌های دیپلماسی کره جنوبی، استرالیا و نیوزیلند در بیانیه‌هایی خواستار خروج اتباع خود از عربستان شدند. وزارت خارجه ژاپن هم از اتباع خود خواست با رصد دقیق هشدارهای مسافرتی و پیگیری وضعیت پروازها، اصول ایمنی از جمله فاصله گرفتن از تاسیسات نظامی و نفتی عربستان و عدم فیلمبرداری از این مناطق را به‌شدت رعایت کنند.
در این ارتباط، عضو دفتر سیاسی انصارالله درباره ادامه محاصره هوایی عربستان به تلویزیون فرانس 24 گفت: عربستان فرودگاه بین‌المللی صنعا را بمباران و تمام فرودگاه‌های یمن را ویران کرد، پس چرا آنچه برای عربستان حلال است، برای ما حرام باشد؟!
محمد البخیتی افزود: یمن مقابله به مثل می‌کند و بار دیگر به تمام شرکت‌های هواپیمایی جهان هشدار می‌دهد فرودگاه‌های عربستان دیگر امن نیستند و هر کس هشدارهای ما را نادیده بگیرد، مسؤولیت کامل پیامدهای آن را بر عهده خواهد داشت.
قطار و اتوبوس جایگزین هواپیما در عربستان شد!
با فلج شدن صنعت حمل‌ونقل هوایی عربستان، آن کشور مجبور شده برای انتقال اضطراری مسافران به هواپیما و قطار رو آورد. رسانه‌های سعودی گزارش دادند سفارتخانه‌های ریاض در چند کشور، با انتشار اطلاعیه‌هایی از برنامه‌های جایگزین برای کمک به مسافرانی خبر دادند که به دلیل اختلال در پروازها سرگردان شده‌اند. بر اساس اطلاعیه‌های سفارتخانه‌های عربستان در کویت، امارات و مصر، یکی از راهکارهای در نظر گرفته‌شده، انتقال زمینی مسافران است. طبق این برنامه، مسافران ابتدا با پرواز به کشورهای همسایه عربستان در حاشیه خلیج فارس منتقل می‌شوند و سپس از طریق مسیرهای زمینی به شهرهای عربستان می‌روند. روزنامه سعودی الریاض نیز روز شنبه گزارش داد شرکت راه‌آهن عربستان 2 قطار به حمل‌ونقل ریلی ریاض اضافه کرده است. این نخستین‌بار در تاریخ عربستان است که چنین طرح اضطراری به اجرا گذاشته می‌شود. تلاش سعودی برای استفاده از قطار به جای هواپیما در حالی است که ظرفیت حمل‌ونقل ریلی آن کشور محدود است؛ عربستان فقط 5380 کیلومتر شبکه ریلی دارد و سالانه 14 میلیون مسافر را جابه‌جا می‌کند که در مقایسه با کشورهای منطقه ظرفیت بسیار محدودی است.
پیشروی یمنی‌ها در جبهه مأرب
نیروهای یمنی همزمان با تشدید محاصره هوایی و دریایی عربستان، در نبرد زمینی به‌ویژه در مأرب به پیشروی خود ادامه دادند. رسانه‌های یمن دیروز تصاویری از انهدام تجهیزات مزدوران سعودی در مأرب واقع در شمال این کشور منتشر کردند. شبکه المسیره یمن با انتشار تصاویری، گزارش داد نیروهای ارتش این کشور در جریان عملیات در جبهه «فلوحه» در جنوب مأرب، موفق شدند تلفات و آسیب های سنگینی به عناصر وابسته به ریاض وارد کنند.
در حال حاضر مأرب آخرین نقطه شمال یمن است که در اشغال مزدوران وابسته به ریاض قرار دارد؛ هر چند قبایل این منطقه طرحی برای صلح با دولت یمن ارائه کرده‌اند. وبسایت الخبر الیمنی گزارش داد شیخ «غالب ناصر بن کعلان» رهبر ائتلاف قبایل مأرب و شورای عالی قبیله‌ای، یک طرح صلح را که خطاب به سیدعبدالملک الحوثی، رهبر انصارالله یمن است، ارائه کرد. این طرح شامل ۵ بند است: اجازه به قبایل مأرب برای بازگشت امن به مناطق و خانه‌های خود بدون تهدید یا تعقیب، تضمین امنیت جان و اموال همچنین عدم تحمیل هیچ‌گونه عقاید فکری، سیاسی یا اجتماعی. بندهای دیگر این طرح مربوط به ایجاد تفاهمات درباره ثبات وضعیت کسانی است که قصد دارند به مأرب بازگردند. بند پنجم هم به تعهدات مربوط به صلح اختصاص دارد.
بن کعلان از برجسته‌ترین شیوخ قبایل است که وابسته به سعودی است. ارائه این طرح صلح زمانی انجام می‌شود که عربستان متحمل شکست‌های سنگینی، به‌ویژه در ساحل غرب یمن شده است. کارشناسان تأکید دارند ارائه چنین طرحی نشان می‌دهد قبایل مأرب دیگر خواستار ورود به جنگ‌های بیشتر با انصارالله نیستند. از ۱۴ شهر استان مأرب بیشترشان در حال حاضر تحت کنترل ارتش یمن هستند و دیگر چیزی جز خود شهر و چند روستای اطراف در اشغال مزدوران سعودی قرار ندارد. در واکنش به این اقدام، مزدوران ریاض تنش را در مناطق مختلف مأرب افزایش داده‌اند تا به هر نحوی از آزادسازی کامل این استان به دست ارتش یمن جلوگیری کنند. منابع یمنی گزارش دادند ریاض هم نیروهای موسوم به «محور سبأ» و «عمالقه» را برای تشدید تنش در جنوب مأرب تحریک کرده است.
از سوی دیگر طرح صلح قبایل مأرب، ترس و وحشت در میان مسؤولان سعودی به وجود آورده، زیرا اگر توافق صلح امضا شود، مأرب بدون هیچ درگیری آزاد می‌شود و به حضور اشغالگرانه سعودی ها در شمال یمن پایان داده خواهد شد. عربستان پیش از این نیز سران قبایل مأرب را احضار کرده و را در حصر خانگی قرار داده بود؛ اقدامی که به دنبال انتشار گزارش‌هایی پیرامون میانجیگری برای دور کردن مأرب از جنگ از طریق توافق با صنعا انجام شد.
انصارالله چگونه از محاصره فرصت ساخت؟
نیروهای ارتش و مقاومت یمن در حالی توانسته‌اند این روزها در مقابل سعودی‌ها عرض اندام کنند که از سال 2015 و آغاز جنگ یمن تحت محاصره بسیار سختگیرانه زمینی، هوایی و دریایی سعودی‌ها قرار داشته‌اند. رسانه آمریکایی رسپانسیبل استیت‌کرفت وابسته به موسسه کوئینزی در گزارشی نوشت: انصارالله طی 4 سال گذشته توانمندی‌های نظامی خود را ارتقا داد. این جنبش به طور فزاینده‌ای قادر شده تسلیحات را در داخل یمن تولید کند و به یک جنبش مستقل تبدیل شود.
رسپانسیبل استیت‌کرفت در ادامه گزارش خود نوشت: نیروهای انصارالله یمن از ابزار هوش مصنوعی «کلود» متعلق به شرکت آنتروپیک برای توسعه تسلیحات هدایت‌شونده استفاده کرده‌اند. همچنین انصارالله از سال ۲۰۱۷ استفاده آزمایشی از قایق‌های بدون سرنشین را آغاز کرد و در سال‌های پس از آن نیز در استفاده از فناوری‌های نوظهور برای تهدید دشمنانش فعال بوده است.
گزینه‌های راهبردی سعودی در برابر یمن
رسپانسیبل استیت‌کرفت گزینه‌های راهبردی ریاض در برابر یمن را تلاش برای بازپس‌گیری دستاوردهای انصارالله از طریق ادامه جنگ یا از سرگیری مذاکرات با انصارالله با هدف آماده‌سازی زمینه خروج از یمن می‌داند و می‌افزاید در حال حاضر به نظر می‌رسد عربستان گزینه نخست را دنبال می‌کند، چون آمریکا از سرگیری حملات هوایی علیه مواضع انصارالله را نپذیرفته و هر 2 کشور پاکستان و ترکیه نیز تاکنون ورود زمینی به جنگ در یمن را به‌شدت رد کرده‌اند.
بر مبنای این گزارش، عربستان پیش‌تر نیز در چارچوب توافق‌های تحت میانجیگری سازمان ملل، آمادگی خود را برای مذاکره با انصارالله نشان داده بود و اگر ریاض بار دیگر چنین تصمیمی بگیرد، ممکن است با توافقی مشابه موافقت کند؛ توافقی که بر اساس آن، حمایت از نیروهای مخالف انصارالله را متوقف و به این جنبش اجازه دهد کنترل خود را تثبیت کند.
با وجود این، انصارالله نشان داده توانمندترین نیروی امنیتی داخل یمن است. این جنبش با وجود حملات دولت مرکزی در دهه ۲۰۰۰، 7 سال جنگ با عربستان و امارات و کارزار هوایی اسرائیل و آمریکا، بسیار قدرتمندتر شده است. از این رو، عربستان می‌تواند تصمیم بگیرد با انصارالله به توافق برسد و از یمن خارج شود یا در گرداب جنگ با یمن فرورود؛ جنگی که تاکنون بسیاری از کارشناسان معتقدند همه شرایط آن به زیان سعودی‌ها رقم خورده است.
حملات متوالی ارتش یمن به فرودگاه‌های ریاض و دمام، لغو پروازها و هشدارهای امنیتی خارجی؛ ولیعهد سعودی زیر کاخ‌های سلطنتی
بن‌سلمان در پناهگاه
ارسال نظر
پربیننده