زن؛ ستون مقاومت

نفیسه ابراهیم‌زاده‌انتظام: پشت نقش‌آفرینی زنان در جنگ تحمیلی رمضان، سده‌ها تمدن، فرهنگ و زیست اجتماعی و علمی و سیاسی و فرهنگی در جامعه وجود دارد. از این حیث مطالعه روند حضور موثر زنان در عرصه‌های مختلف و در بزنگاه‌های تاریخی می‌تواند بیش از پیش ما را با ظرفیت‌های این بخش جامعه آشنا کند تا بتوانیم برای بهره‌برداری از آن برنامه‌ریزی کنیم. در این رابطه حضور بانوان در 232 شب گذشته در تجمعات و خیابان‌ها در نوع خود بی‌بدیل و در تاریخ این مرز و بوم از چند وجه منحصربه‌فرد است. اول تثبیت چهره انسانی جنگ است که روایتی فراتر از ادوات و راهبردهای نظامی در میدان ارائه می‌کند. دوم حفظ و ارتقای روحیه سلحشوری در میان رزمندگان و فرماندهان جنگ است. سوم تداوم آهنگ زندگی و تلاش برای جاری نگه داشتن روزمرگی‌های مرتبط با خانواده با وجود شرایط جنگ است. چهارم ارتقای تاب‌آوری خانواده و به تبع آن جامعه از نظر روانی و اقتصادی است که شرایط تجاوز تحمیلی و تشدید تحریم‌ها این 2 مولفه را بیشتر از سایر مولفه‌های زیست اجتماعی آسیب‌پذیر و شکننده کرده است و در نهایت با حفظ پایداری نظم و امنیت در شهرها و روستاها به نقش‌آفرینی فراخانوادگی خود همت کرده است که خود این مساله سرفصل پرمایه‌ای از وظایف و مسؤولیت‌ها را در بر می‌گیرد. ادامه و استمرار فرآیند آموزش در مدارس و مراکز آموزشی، حضور دوشادوش با مردان در عرصه‌های اقتصادی و تجاری و زنده نگه داشتن جریان کار و بازار با وجود تحریم‌ها از جمله جلوه‌گری‌های نقش زن در ایران اسلامی است. علاوه بر آن نقش محوری زنان در مراکز درمانی و گروه‌های امدادی به صورت داوطلبانه یا بر پایه مناسبات شغلی و حضورشان در بیمارستان‌ها، مراکز امدادرسانی، مراقبت از مجروحان و سازمان‌دهی پشتیبانی انسانی باعث شده - و می‌شود - در جریان درمان و خدمات اجتماعی با وجود محدودیت‌ها خللی بروز نکند. در این بین آنچه از چشم ناظران بیرونی دور نمانده آن است که تمام این فعالیت‌ها علاوه بر اینکه عبور کشور از این مرحله از رویارویی با جبهه استکبار به شمار می‌رود، تمرین و مانوری برای الگوسازی پیشرفت بر پایه نقش زن در سال‌های پساجنگ نیز هست. مادری، خانه‌داری و همسری در کنار نقش‌آفرینی بی‌وقفه اجتماعی و همراه همه اینها شرکت در اجتماعات مدنی و فعالیت‌های جمعی و ممانعت از فراگیری حس اضطراب و ناامنی در فضای جامعه و ارتقای روحیه همبستگی اجتماعی می‌تواند موضوع یک دکترین امنیتی باشد که با صرف مطالعه و بودجه‌ای کلان شکل گیرد. 
این در حالی است که زنان ایرانی با شبکه‌سازی و اتصال بازوها و اعصاب جمعی خود آن را با کمترین هزینه محقق کرده‌اند. از سوی دیگر در کنار بازپس‌گیری حیات اجتماعی، مسؤولیت‌پذیری در جهاد تبیین و مقابله با شیوع انحرافات فکری و فرهنگی، حضور بانوان را به مرتبه‌ای از نقش‌آفرینی رسانده که نه‌تنها در مناسبات و برنامه‌ریزی‌های داخلی قابل چشم‌پوشی نیست، بلکه جلوه تازه‌ای از «زن/ شهروند» را در برابر چشم جهانیان به نمایش گذاشته که می‌توان آن را یک غافلگیری برای جریان هدایت‌کننده پروژه انحرافی «زن، زندگی، آزادی» دانست. مضاف بر اینکه می‌بینیم از آن فراتر به رهبری جریان‌های آزاده منطقه و جهان نائل آمده است. چنانکه شاهدیم به دنبال سیاست حجاب‌زدایی از مراکز علمی و آموزشی در جمهوری باکو، زنان این کشور، کمپین‌های دفاع از حجاب به شیوه و الگو و با شعارها و سرودهای زنان ایران‌زمین و گاهی حتی به زبان فارسی به راه انداخته‌اند. همچنین همزمان روشن شدن تناقضات حقوقی و اخلاقی و اجتماعی در موضوع زن در غرب در اعتراضات اخیر کشورهای اروپایی و نمایش چهره‌های مسخ‌شده و برده‌وار از زن در آمریکا چنانکه در مورد «سوزان دل» و چند تن دیگر از زنان مطرح آمریکایی اتفاق افتاد، اهمیت جایگاه کانونی زن در حال و آینده کشورمان را بیش از پیش به همه و به خود جامعه بانوان یادآور شد.
از سوی دیگر بانوی ایرانی خود برای حفظ انرژی و موفقیت در ایفای این نقش ترکیبی نیاز به دیده شدن تلاش‌هایش دارد. پیام‌های رهبر رشید انقلاب در ماه‌های گذشته نشان می‌دهد ایشان به‌خوبی این مساله را در نظر گرفته‌اند و مورد توجه دارند.
در همین راستا پیام حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در جمعه گذشته را که به مناسبت سالروز ولادت حضرت زینب کبری سلام الله علیها و پاسداشت مقام پرستار منتشر شد می‌توان به منزله تزریق خونی تازه در رگ مجاهدت‌های نوآور زن ایرانی دانست، به‌ویژه که ایشان زندگی ذوابعاد بانوان ایرانی را اینطور توصیف فرمودند: «تاریخ نهضت و انقلاب اسلامی از ابتدا مملو از صحنه‌های حضور زینبی بانوان و دختران ایران است. این امر در دوره بعثت بی‌بدیل ملت که در دفاع مقدس سوم رقم خورد، کیفیت و کمیتی شگفت‌آور یافت. اینک بانوان زینبی ایران اسلامی، با حضور پررنگ خود در عرصه‌های مختلف به‌خصوص میادین در شهرها و روستاها، پیشگامان تبیین عملی و مقاومت در پشت خطوط جنگ سخت هستند، به طوری‌ که طاغوت‌های زمانه که همواره رنج و درد و سرکوب این ملت را می‌خواهند، در خود یارای مقابله با این لشکر انبوه را نمی‌بینند». پیام معظم‌له از این جهت حائز اهمیت مضاعف نیز می‌شود که تقدیر و تشکر از بانوان به‌ویژه پرستاران و کارکنان شبکه بهداشت و درمان کشور را با زمینه‌های ماموریت‌محوری و وظیفه‌مندی ابلاغ کرده‌اند: «در زمانه‌ای که شبکه خبیث استکبار از هیچ سعی‌ای برای وارد ساختن انواع ظلم و جنایت بر ملت‌های آزاده و مقاوم خصوصاً ملت ایران خودداری نمی‌کند و از جمله با ایجاد انواع محدودیت‌های مربوط به امور درمان و دارو به دنبال تحمیل رنج بر ملت بزرگ ایران است، توجه به پرستاران، تقویت جامعه پرستاری، حفظ و ارتقای دانش، مهارت، توان، نشاط، انگیزه و کرامت پرستاران خصوصا آنها که خود را وقف تلاش در نهادهای غیرخصوصی کرده‌اند، تأثیر مهمی بر سلامت و امنیت جسمی و روحی جامعه دارد. از این رو انتظار است مسؤولان عرصه سلامت در امتداد رفتارهای متعهدانه خود، این امور مهم را دارای اولویت بدانند». توجه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این فراز از پیام‌شان به تمام ساحت‌های نقش‌آفرینی زنان نشان می‌دهد روی آینده این حضور در کشور در سال‌های پساجنگ و تثبیت قدرت جهانی ایران اسلامی فکر و برنامه‌ریزی کرده‌اند و قصد ندارند بالندگی برنامه‌ریزی‌های داهیانه امام خامنه‌ای شهید در زمینه زن و خانواده را رها کرده و این ظرفیت را نادیده بگیرند یا از کنار آن عبور کنند.
این امر باعث می‌شود از طرفی شیطنت و ایجاد رخنه در میان بانوان برای نظام سلطه اگر نه غیرممکن اما دست کم در آینده سخت‌تر و هزینه‌برتر شود و از سوی دیگر بانوان باید خود با شبکه‌سازی به بازمهندسی نقش‌شان رو بیاورند و برای مسؤولیت‌های آینده مانور دهند و ایرادات را رفع کنند و به روز شوند. آن هم با در نظر گرفتن این نکته که قابلیت فعالیت تشکیلاتی در جامعه زنان ایرانی که در مواقع حساس به طور خودکار آماده به کار می‌شود منحصربه‌فرد است. در نتیجه ایفای نقش ترکیبی از سوی زنان در 8 ماه گذشته باعث شده گروهی حتی جنگ رمضان را یک مقاومت زنانه بدانند که فراگیری این تعبیر در ادبیات تمدنی ایران اسلامی تیر خلاصی به کودتای سال 1401 و شعار جعلی و بی‌بنیاد «زن، زندگی، آزادی» و تحرکاتی از این دست است؛ تحرکاتی که هدفی جز در هم شکستن این مقاومت و اصول و پایه‌های آن نداشته و ندارد. در پایان باید گفت جهاد ترکیبی و نامتقارن زنان سرزمین ما در قبال خود، خانواده، جامعه و تمدن در ماه‌های گذشته بروز و ظهوری بیش و موثرتر از مردان داشته که غرورآفرین و مایه مباهات است.