گروه بین‌الملل: شکست اهداف منطقه‌ای سعودی‌ها دیگر یک گمانه‌زنی صرف یا موضوعی پنهان نیست. این روزها حتی رسانه‌های غرب نیز در گزارش‌های متعدد خود شکست ریاض در دستیابی به اهداف داخلی و خارجی را با توجه به ادامه جنگ در یمن مورد بررسی و توجه قرار داده‌اند. در همین ارتباط هفته‌نامه معتبر «اکونومیست» در گزارشی با عنوان «شرط‌بندی شاهزاده روی ترامپ، علیه خودش تمام می‌شود» نوشت ولیعهد سعودی، سال ۲۰۲۶ با بحرانی چندوجهی روبه‌رو شده؛ بحرانی که 3 ستون اصلی راهبرد او، یعنی شکست دادن انصارالله یمن، متحول کردن اقتصاد عربستان و تکیه بر ترامپ به‌عنوان متحدی قابل اعتماد را همزمان تحت فشار قرار داده است.
به گزارش «وطن امروز» رسانه انگلیسی در این گزارش، تعویق نشست سالانه ابتکار سرمایه‌گذاری آینده (FII) را نمادی از وضعیت دشوار محمد بن سلمان دانست. این نشست که به «داووس صحرا» شهرت دارد، قرار بود از امروز ۲۶ اکتبر در ریاض آغاز شود اما پس از هفته‌ها حملات موشکی و پهپادی انصارالله به پایتخت عربستان، ۱۹ اکتبر به تعویق افتاد و برگزاری آن به سال آینده موکول شد؛ حملاتی که فرودگاه ریاض را عملا از فعالیت عادی خارج کرده و نگرانی دولت‌ها و سرمایه‌گذاران خارجی درباره امنیت عربستان را افزایش داده است.
ناکامی در مهار انصارالله
بر اساس گزارش اکونومیست، نخستین شرط‌بندی بن‌سلمان، شکست دادن انصارالله بود؛ گروهی که عربستان از سال ۲۰۱۵ برای مقابله با آن وارد جنگ شد اما نتوانست به پیروزی دست یابد. آتش‌بس سال ۲۰۲۲ امیدها به مهار جنگ را افزایش داد اما جنگ گسترده‌تر آمریکا و تل‌آویو علیه ایران بار دیگر معادلات منطقه را تغییر داد و حملات انصارالله به خاک عربستان شدت گرفت.
هفته‌نامه اکونومیست نوشت ولیعهد سعودی اکنون با گزینه‌هایی دشواری در برابر نیروهای یمن روبه‌رو است و باید میان چند گزینه دست به انتخاب بزند. بر اساس این گزارش، عربستان یا باید ورود نیروهای زمینی به جنگی فرسایشی را بپذیرد یا ادامه حملات هوایی بدون نتیجه به یمن را دنبال کند یا درصدد توافقی سیاسی که به تثبیت موقعیت انصارالله در یمن کمک خواهد کرد باشد. هر یک از این گزینه‌ها می‌تواند هزینه‌های امنیتی و سیاسی قابل توجهی برای ریاض به همراه داشته باشد.
چشم‌انداز اقتصادی زیر فشار جنگ
دومین شرط‌بندی شکست‌خورده بن‌سلمان بر اساس گزارش اکونومیست، اجرای برنامه تحول اقتصادی و کاهش وابستگی عربستان به نفت است؛ برنامه‌ای که بخش مهمی از آن بر جذب سرمایه خارجی، توسعه گردشگری و اجرای طرح‌های عظیم عمرانی استوار است. با این حال، اکونومیست تأکید کرد مشکلات مالی و تأخیر در اجرای پروژه‌ها، حتی پیش از تحولات سال ۲۰۲۶ نیز بر این برنامه سایه انداخته بود.
بر اساس آمار این گزارش، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی عربستان تنها به کمتر از یک‌سوم هدف سالانه ۱۰۰ میلیارد دلاری ولیعهد رسیده است. همچنین صندوق بین‌المللی پول که پیش‌تر رشد ۴ درصدی اقتصاد عربستان را برای سال ۲۰۲۶ پیش‌بینی می‌کرد، اکنون از انقباض ۳,۳ درصدی اقتصاد آن کشور سخن می‌گوید، چون ادامه جنگ و افزایش هزینه‌های امنیتی می‌تواند منابع مالی مورد نیاز برای اجرای طرح‌های توسعه‌ای عربستان را محدودتر کند و اعتماد سرمایه‌گذاران را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.
ترامپ؛ متحدی که به کمک ریاض نیامد
به نوشته اکونومیست، سومین و شاید مهم‌ترین شرط‌بندی شکست خورده بن‌سلمان، اتکا به رئیس‌جمهور جنجالی آمریکاست. رهبران سعودی تصور می‌کردند وعده سرمایه‌گذاری‌های گسترده در آمریکا و گسترش روابط اقتصادی با خانواده ترامپ می‌تواند نفوذ ریاض بر تصمیم‌های کاخ سفید را افزایش دهد. عربستان همچنین در پروژه‌های مرتبط با زمین‌های گلف ترامپ سرمایه‌گذاری کرده و صندوق سرمایه‌گذاری عمومی آن کشور ۲ میلیارد دلار در شرکت سرمایه‌گذاری جرد کوشنر، داماد رئیس‌جمهور آمریکا پول ریخته است.
با این حال، به نوشته اکونومیست، این روابط مانع از ترامپ وارد به جنگی گسترده علیه ایران نشد؛ جنگی که پیامدهای آن اکنون امنیت عربستان و برنامه اقتصادی بن‌سلمان را نیز تهدید می‌کند. مقام‌های سعودی نگرانند از سرگیری حملات آمریکا علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، عربستان را در معرض حملات از چند جبهه قرار دهد؛ از جنوب به واسطه انصارالله، از شمال به واسطه گروه‌های مقاومت عراق و از شرق به واسطه ایران و این وضعیت سخت‌ترین شرایط را برای سعودی‌ها رقم خواهد زد.
بحران جدی
اکونومیست در عین حال تأکید کرد مشکلات کنونی بن‌سلمان را نباید به معنای تهدید قریب‌الوقوع برای بقای سیاسی وی دانست. این مجله یادآور شد ولیعهد سعودی طی سال‌های گذشته با متمرکز کردن قدرت و کنار زدن رقبای داخلی، موقعیت خود را تحکیم کرده است. با این حال، بحران سال ۲۰۲۶ از این جهت دشوارتر است که حل مهم‌ترین بخش آن، یعنی جنگ منطقه‌ای و تصمیم‌های نظامی واشنگتن، تا حد زیادی از کنترل مستقیم ریاض خارج است.
اکونومیست افزود بن‌سلمان برای عبور از این بحران، به چیزی فراتر از تغییرات ظاهری در جامعه عربستان نیاز دارد. اقتصاد آن کشور همچنان به درآمدهای نفتی وابسته است، ارتش آن برای حفاظت از حکومت سازمان یافته و سیاست خارجی ریاض نیز به حمایت آمریکا تکیه دارد. بر اساس گزارش اکونومیست، توافق دفاعی با پاکستان و ترکیه می‌تواند بخشی از تلاش عربستان برای تنوع بخشیدن به شرکای امنیتی خود باشد اما جایگزین کردن نقش آمریکا به زمان نیاز دارد. به گفته نویسنده اکونومیست، در شرایط کنونی آینده برنامه تحول اقتصادی و جایگاه منطقه‌ای عربستان بیش از هر زمان دیگری به چگونگی پایان جنگ و تصمیم‌های واشنگتن وابسته است.
سقوط بورس عربستان به پایین‌ترین سطح 5 سال اخیر
جنگ یمن همچنین باعث شده وضعیت اقتصادی سعودی‌ها این روزها به‌شدت با چالش روبه‌رو باشد. بر اساس گزارش‌ها، شاخص اصلی بورس عربستان روز یکشنبه به پایین‌ترین سطح خود در بیش از 5 سال گذشته رسید؛ ریزشی که در پی تشدید تنش‌های نظامی با یمن، افزایش نگرانی‌های اقتصادی و درخواست‌هایی برای مداخله فوری نهاد ناظر بازار سرمایه است.
پایگاه خبری عربی ۲۱ در گزارشی نوشت شاخص اصلی بورس عربستان موسوم به «تاسی» روز یکشنبه ۹ هزار و ۳۹۰ واحد سقوط کرد و بیش از 3 درصد کاهش یافت. در جریان معاملات، سهام بیش از ۲۶۰ شرکت افت کرد و شرکت‌های بزرگی همچون آرامکو، بانک الراجحی، بانک ملی عربستان و آکوا پاور با کاهش قیمت مواجه شدند. این افت شدید پس از 8 هفته متوالی کاهش رخ داد که طولانی‌ترین روند نزولی هفتگی بورس عربستان از سال ۱۹۹۴ تاکنون بوده است. شاخص این بازار هفته گذشته با افت ۴,۱ درصدی در سطح ۹ هزار و ۶۹۵,۸۶ واحد بسته شده بود.
در همین راستا، فهد بن محمد الفریان، اقتصاددان و فعال اقتصادی در عربستان هم از سازمان بازار سرمایه خواست برای مهار افت قیمت‌ها، اعطای تسهیلات خرید سهام و فروش استقراضی را متوقف کند و عرضه شرکت‌های جدید در بورس را دست‌کم یک سال به تعویق بیندازد. این افت در شرایط تشدید درگیری‌های نظامی میان خاندان سعود و یمن و ادامه حملات موشکی و پهپادی به اهدافی در داخل عربستان رخ داده است.
چرا ولیعهد سعودی در 3 راهبرد اصلی یمن، اقتصاد و سیاست خارجی متحمل شکست شد
باخت - باخت بن‌سلمان
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها