گروه بین‌الملل: خلیج فارس روزگاری به عنوان منطقه‌ای امن برای انرژی به شمار می‌رفت اما جنگ بی‌سرانجام آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران کاری با این منطقه کرد که دیگر صحبت از امنیت انرژی در منطقه جایی ندارد، چون تداوم جنگ علیه ایران باعث شده تهران نیز گزینه‌های متعدد پاسخگویی خود علیه هرگونه تجاوزات احتمالی را روی میز بگذارد.
به گزارش «وطن امروز» با توجه به حجم بالای پاسخ‌های موشکی ایران در جنگ سوم تحمیلی علیه تجاوزات نظامیان تروریست آمریکایی، گزارش جدیدی که دوماهنامه آمریکایی فارن پالسی منتشر کرده، پرده از حجم گسترده خرابی‌ها و آسیب‌ها به تاسیسات انرژی در خلیج فارس در نتیجه به راه انداختن جنگ آمریکا علیه ایران برداشته است. بر مبنای این گزارش، از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه/ 9 اسفند، به پالایشگاه‌ها، واحدهای تولید گاز طبیعی مایع‌شده و پایانه‌های صادراتی سراسر منطقه خلیج فارس آسیب گسترده‌ای وارد شده است. بازسازی بخش زیادی از زیرساخت‌های آسیب‌دیده سال‌ها زمان خواهد برد و هزینه این خسارت‌ها عمدتا بر دوش واردکنندگان انرژی در آسیا، اروپا و کشورهای در حال توسعه خواهد بود که نظام انرژی خود را بر پایه دسترسی مطمئن به منابع خلیج فارس بنا کرده‌اند.
بر اساس گزارش فارن پالسی، با افزایش گمانه‌زنی‌ها از احتمال به راه انداختن جنگ جدید در منطقه از سوی آمریکا و رژیم، جنگ‌طلبان به عملکرد سامانه‌های پدافند هوایی آمریکا و کشورهای خلیج فارس برای مقابله با پاسخ‌های موشکی ایران اشاره می‌کنند اما رهگیری موشک‌ها معیار مناسبی برای سنجش میزان حفاظت از زیرساخت‌های انرژی نیست، چون حتی اگر یک موشک از صدها موشک از سامانه پدافندی عبور کند، زیرساخت‌های انرژی کشورهای عرب منطقه از کار خواهد افتاد و این کشورها با بحران زیرساختی روبه‌رو خواهند شد.
کارشناس فارن پالسی وضعیت دفاعی کشورهای حاشیه خلیج فارس را در مواجهه با موشک‌های ایران ضعیف ارزیابی و با استناد به آمار موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا برآورد کرده است تا فروردین‌ماه گذشته و در جریان جنگ علیه ایران، بحرین ۸۷ درصد موشک‌های رهگیر پاتریوت خود و امارات و کویت نیز ۷۵ درصد از این ذخایر را مصرف کرده بودند، بنابراین از نظر ذخایر موشکی، این کشورها در وضعیت مساعدی به سر نمی‌برند. نویسنده معتقد است حتی اگر کشورهای عرب، سامانه‌های دفاعی خود را در ماه‌های گذشته تقویت کرده باشند، در نهایت اصابت تنها چند موشک به یک واحد تولید گاز، ایستگاه پمپاژ یا سامانه بارگیری نفت می‌تواند ظرفیت انرژی و صادرات نفتی این کشورها را از مدار خارج کند؛ همان‌گونه که حملات پهپادی ارتش یمن به زیرساخت‌های خط لوله شرق - غرب عربستان در 3 ماه گذشته، ریاض را وادار کرد این خط لوله را تعطیل کند و بارگیری نفت در بندر ینبع هم متوقف شده است.
چرا جنگ علیه ایران، امنیت انرژی خلیج فارس را از بین برده است؟
تجاوزات آمریکا علیه ایران از آنجا امنیت انرژی منطقه را از بین برده است که تعدادی زیادی از تاسیسات نفتی و انرژی زیر ضرب پاسخ‌های موشکی تهران از کار افتادهاند. بر اساس تحقیقات خبرگزاری رویترز، از زمان آغاز جنگ تاکنون دست‌کم ۱۳۵ حمله موشکی و پهپادی دست‌کم به ۸۴ مرکز زیرساختی در 7 کشور منطقه خلیج فارس انجام شده است. حملات به 5 پالایشگاه از ۹ پالایشگاه بزرگ عربستان و هر 2 سامانه بارگیری نفت در پایانه فجیره، مهم‌ترین پایانه صادراتی امارات در خارج از تنگه هرمز، آسیب رسانده است.
مجله فارن پالسی در گزارش خود درباره آسیب دیدن تاسیسات انرژی در منطقه نوشت: در رأس لفان قطر (بزرگ‌ترین مجموعه تولید گاز طبیعی مایع‌شده دنیا) حمله به محفظه‌های سردکننده حاوی تجهیزات مایع‌سازی، فعالیت ۲ واحد تولید گاز را متوقف کرد. این ۲ واحد ۱۷ درصد ظرفیت صادراتی قطر را تشکیل می‌دهند. شرکت قطرانرژی هم پیش‌بینی کرده تعمیر این تاسیسات 5 سال زمان می‌برد و سالانه ۲۰ میلیارد دلار از درآمد این شرکت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. از آنجا که بخش زیادی از این تجهیزات به صورت اختصاصی طراحی و ساخته می‌شوند، پیامدهای این خسارات حتی پس از برقراری آتش‌بس یا توافق صلح با ایران نیز ادامه خواهد داشت.
گزینه‌های روی میز ایران علیه تأسیسات انرژی منطقه
گزارش‌ها نشان می‌دهد در صورت آغاز دور جدید جنگ آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران، زیرساخت‌های نفتی و انرژی کشورهای عرب خلیج فارس با خطر اختلال گسترده مواجه خواهد شد. به گفته بسیاری از کارشناسان، وابستگی کشورهای عرب خلیج فارس به صادرات نفت و گاز، تمرکز تأسیسات انرژی در مناطق محدود جغرافیایی و محدودیت مسیرهای جایگزین تنگه هرمز، آسیب‌پذیری اقتصاد آنها را به‌شدت افزایش داده است.
رویترز در گزارشی نوشت سعودی یکی از آسیب‌پذیرترین کشورهای منطقه در این سناریو است و پالایشگاه‌های بزرگ نفت، تأسیسات فرآوری، شبکه خطوط انتقال نفت به دریای سرخ، پایانه‌های صادرات و صنایع پتروشیمی آن کشور از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد انرژی عربستان هستند. طبق این گزارش، 5 پالایشگاه از ۹ پالایشگاه بزرگ عربستان در جریان جنگ سوم تحمیلی آسیب دیده‌اند و ممکن است در صورت به راه افتادن جنگ جدید، دیگر پالایشگاه‌های عربستان نیز زیر ضرب حملات موشکی قرار گیرند.
از سویی امارات عربی متحده سرمایه‌گذاری گسترده‌ای برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز انجام داده اما جنگ علیه ایران نشان داد مسیرهای جایگزین صادرات نفت نیز از پیامدهای درگیری مصون نیستند. بندر فجیره در ساحل دریای عمان، مهم‌ترین مسیر جایگزین صادرات نفت ابوظبی محسوب می‌شود و اهمیت آن با افزایش اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز دوچندان شده است. این بندر استراتژیک امارات در صورت جنگ جدید علیه ایران، احتمالا از پاسخ‌های موشکی ایران در امان نخواهد بود. بر اساس گزارش خبرگزاری انگلیسی رویترز در ۱۴ مارس ۲۰۲۶، بندر فجیره در سال ۲۰۲۵ به طور متوسط روزانه بیش از ۱,۷ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی صادر می‌کرد؛ رقمی معادل ۱,۷ درصد تقاضای روزانه نفت جهان. این بندر همچنین با فروش سالانه ۷,۴ میلیون مترمکعب سوخت دریایی، چهارمین مرکز بزرگ سوخت‌رسانی دریایی جهان محسوب می‌شود و ظرفیت ذخیره‌سازی نفت و فرآورده‌های نفتی در فجیره نیز ۱۸ میلیون مترمکعب برآورد شده است، بنابراین تجاوز سه‌باره احتمالی آمریکا علیه ایران که با پاسخ موشکی ایران مواجه خواهد شد، ممکن است بندر فجیره را از کارایی و فعالیت کامل بازدارد. اختلال در فجیره، خط لوله حبشان - فجیره یا مراکز بزرگ پالایش و فرآوری گاز امارات می‌تواند زنجیره صادرات و تولید انرژی آن کشور را تحت فشار قرار دهد و به گفته بسیاری از کارشناسان، تجربه جنگ اخیر نشان داد دور زدن تنگه هرمز به معنای مصونیت اقتصاد انرژی امارات از پیامدهای جنگ نیست.
بحرین نیز با توجه به محدودیت جغرافیایی و تمرکز بخش مهمی از فعالیت‌های انرژی‌اش در محدوده‌ای کوچک، در برابر بحران منطقه‌ای آسیب‌پذیر است. پالایشگاه بابکو، تأسیسات فرآوری و انتقال نفت، صنایع پتروشیمی و آلومینیوم، همچنین نیروگاه‌ها و تأسیسات آب‌شیرین‌کن از زیرساخت‌های حیاتی آن کشور محسوب می‌شوند که ممکن است در صورت جنگ علیه ایران، در فهرست پاسخ‌های موشکی تهران قرار گیرند.
چشم نگران جهان به جنگ سه‌باره علیه ایران
این روزها با لفاظی‌های اخیر رئیس‌جمهور تروریست آمریکا علیه ایران، دنیا نگران موج دیگری از بی‌ثباتی در بازارهای انرژی است. بسیاری از کارشناسان نیز معتقدند جنگ احتمالی جدید علیه ایران می‌تواند بازار انرژی جهان را از یک شوک مقطعی قیمت‌ها به بحرانی زنجیره‌ای وارد کند و مانند گذشته، پیامدهای این جنگ به افزایش بهای نفت محدود نخواهد ماند، بلکه امنیت انتقال نفت و گاز، هزینه بیمه نفتکش‌ها، حمل‌ونقل دریایی و تأمین سوخت صنایع را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد.
مؤسسه پژوهشی «وود مکنزی» هم هشدار داد در صورت وقوع جنگ جدید علیه ایران و سناریوی اختلال طولانی‌مدت در تنگه هرمز، قیمت نفت حتی می‌تواند به ۲۰۰ دلار در هر بشکه یا شاید قیمت‌های بیشتر هم برسد. این مؤسسه همچنین از اختلال در صادرات بیش از ۸۰ میلیون تن گاز طبیعی مایع، معادل ۲۰ درصد عرضه جهانی گار مایع سخن گفت و سناریوهای بازار انرژی در صورت جنگی دیگر علیه ایران را بسیار نگران‌کننده توصیف کرد.
«مورگان بازیلی» مدیر مؤسسه سیاست‌گذاری عمومی پین در دانشگاه کلرادو و کارشناس پیشین بانک جهانی هم در یادداشتی در واشنگتن‌پست تأکید کرد بحران جنگ علیه ایران از بازار نفت فراتر خواهد رفت و به زنجیره‌ای از بازارهای مواد اولیه و کالاهای صنعتی سرایت خواهد کرد؛ بازارهایی که بسیاری از آنها ذخایر جایگزین کافی ندارند و نتیجه چنین وضعی افزایش هزینه برق و سوخت، رشد قیمت مواد غذایی و حمل‌ونقل، فشار تورم بر خانوارها و افزایش چند برابری هزینه تولید در صنایع جهان خواهد بود.
مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا نیز هشدار داد تداوم جنگ علیه ایران و در پی آن اختلال در آبراه هرمز می‌تواند افزایش قیمت انرژی و بی‌ثباتی بازارها را برای ماه‌ها ادامه‌دار و بازارهای داخلی آمریکا را نیز با چالش‌های بیشتری روبه‌رو کند.
ایران چگونه پایگاه‌های آمریکا در منطقه را درهم کوبید؟
پاسخ‌های ایران در هرگونه تجاوز احتمالی، علاوه بر تاسیسات انرژی، بی‌تردید شامل پایگاه‌های نظامی آمریکا نیز خواهد شد. در جنگ 40 روز اخیر نیز ایران توانست ضربات سهمگینی به پایگاه‌های نظامی آمریکا وارد کند. بر اساس گزارش روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال، حملات موشکی و پهپادی ایران علیه پایگاه‌های ایالات متحده در منطقه در طول جنگ رمضان خسارات گسترده‌ای به دارایی‌های واشنگتن وارد آورد. وال‌استریت ژورنال در بررسی‌های خود ۲۵ ساختمان را در پایگاه آمریکا در اردن شناسایی کرد که در 6 ماه نخست جنگ نشانه‌هایی از آسیب‌دیدگی داشتند. این روزنامه با بررسی بیش از 10 هزار تصویر ماهواره‌ای از آژانس فضایی اروپا، در سراسر غرب آسیا نزدیک به ۲۰۰ سازه آسیب‌دیده دیگر را در تأسیساتی شناسایی کرده که تروریست‌های ارتش آمریکا در منطقه در آنها حضور دارند. در مجموع، این روزنامه در 6 ماه نخست جنگ، ۲۷۴ سازه آسیب‌دیده را در ۲۴ تأسیسات نظامی واقع در 7 کشور منطقه شناسایی کرد. بر اساس سندی که وال‌استریت ژورنال آن را مشاهده کرده است، آخرین برآورد هزینه جنگ علیه ایران تا ۱۶ اکتبر به ۴۷,۱ میلیارد دلار رسیده بود. این رقم شامل خسارات واردشده به پایگاه‌های نظامی نمی‌شود؛ خساراتی که پنتاگون به طور جداگانه، طبق اعلام مقام‌های آمریکایی آگاه، دست‌کم ۵ میلیارد دلار برآورد کرده است. به گفته فرد دیگری که در جریان برآورد هزینه‌ها قرار گرفته، این رقم ممکن است ۱۵ میلیارد دلار نیز باشد. مقام‌های آمریکا گفته‌اند ایالات متحده در حال مذاکره با کشورهای متحد خود است تا بخشی از هزینه تعمیرات را آنها بر عهده بگیرند؛ اقدامی که می‌تواند به کاهش هزینه‌های آمریکا کمک کند.
از پالایشگاه‌های عربستان تا پایانه‌های صادراتی امارات؛ هزینه ماجراجویی آمریکا بر دوش اقتصاد جهان
صورت‌حساب گران جنگ ترامپ
ارسال نظر
پربیننده