به گزارش وطن امروز چند روز پیش، هالووین که از مناسبت‌های رایج در فرهنگ غربی است، در میان برخی جوانان ایرانی نیز برگزار شد؛ تصاویری از این مراسم و استفاده از نمادها و لوازم مرتبط با آن در فضای مجازی منتشر شد و واکنش‌هایی را به دنبال داشت.
در پی مطالبه برخی مخاطبان خبرگزاری فارس درباره ضرورت مقابله با ترویج مناسبت‌هایی مانند هالووین در ایران و با توجه به بازتاب گسترده تصاویر و محتوای مرتبط با این مناسبت در شبکه‌های اجتماعی، موضوع را از شورای فرهنگ عمومی کشور پیگیری کردیم.
قادر آشنا، دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور، با تأکید بر اینکه صیانت از فرهنگ و هویت ایرانی و اسلامی از وظایف این شورا است، بر ضرورت تقویت داشته‌های فرهنگی کشور تأکید کرد؛ با این حال، پاسخ او به این پرسش که شورای فرهنگ عمومی برای مواجهه مشخص با پدیده‌هایی مانند هالووین چه برنامه‌ای دارد، بیشتر به سیاست‌های کلی فرهنگی و ضرورت افزایش شادی و نشاط جوانان محدود شد.
آشنا در گفت‌وگو با خبرنگار فارس گفت: ما در شورای فرهنگ عمومی و به‌طور کلی در مجموعه فرهنگی کشور، یک رسالت و وظیفه داریم و آن، صیانت و حراست از فرهنگ و هویت ایرانی و اسلامی است.
وی افزود: موضوع هویت ایرانی و اسلامی یکی از نخستین موضوعاتی است که در نقشه مهندسی فرهنگی کشور مورد توجه قرار گرفته است و برش استانی این نقشه نیز در ۳۰ استان کشور انجام شده است.
دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور ادامه داد: در بررسی مسائل فرهنگی استان‌ها، موضوعاتی مانند ارزش‌های دینی و هویت ایرانی و اسلامی، خانواده و سبک زندگی، آسیب‌های اجتماعی، اقتصاد، فرهنگ و هنر، سواد رسانه‌ای و فضای مجازی، همگرایی نهادهای فرهنگی و زیرساخت‌ها مورد توجه قرار گرفته است.
آشنا گفت: هویت ایرانی و اسلامی، مسئله اول همه استان‌های کشور بود و صیانت، حفاظت، حراست، ترویج و تبلیغ فرهنگ و هویت ایرانی و دینی، مسئله‌ای است که همه استان‌ها بر آن تأکید کرده‌اند.
وی با اشاره به تأثیرگذاری رسانه‌های غربی بر سبک زندگی افزود: نظام فرهنگی غرب، فرهنگ خود را با اشکال گوناگون به جهان القا می‌کند؛ اینکه اگر می‌خواهید شاد باشید، این‌گونه شاد باشید و اگر می‌خواهید زندگی کنید، این‌گونه زندگی کنید. آنها فرهنگ خود را با توجه به امپراتوری رسانه‌ای که در اختیار دارند، بر دیگران تحمیل می‌کنند.
آیا برای هالووین جایگزین فرهنگی داریم؟
آشنا در پاسخ به این پرسش که در کنار مقابله با ترویج مناسبت‌هایی مانند هالووین، آیا برای معرفی آیین‌ها و فرهنگ ایرانی و ایجاد جایگزین‌های مناسب برای نسل جوان برنامه‌ای وجود دارد، به اقدامات کلی در چارچوب نقشه مهندسی فرهنگی اشاره کرد.
وی گفت: برای اینکه این موضوع را جدی بگیریم و به آن بپردازیم، در محضر آقای دکتر عارف، معاون اول محترم رئیس‌جمهور، گزارشی از ستاد راهبری نقشه مهندسی فرهنگی کشور ارائه کردم.
آشنا افزود: آقای دکتر عارف نیز بخشنامه‌ای به سراسر کشور ابلاغ کردند که براساس آن، تمامی فعالیت‌های فرهنگی و هنری استان‌ها باید مبتنی بر برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور باشد.
وی ادامه داد: برنامه‌های ما در حوزه فیلم، سینما، تئاتر، هنر و فعالیت‌های دینی باید حول این محورها باشد و یکی از محورهای اصلی نیز هویت ایرانی است.
دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به داشته‌های فرهنگی ایران گفت: نباید موضوع را به این تقلیل بدهیم که دیگران چه کار می‌کنند و فقط بگوییم فرهنگ غربی بد است. ما باید ببینیم خودمان چه کاری باید انجام دهیم و آیا در ترویج داشته‌های خودمان کوتاهی کرده‌ایم یا نه؛ قطعاً باید در این زمینه بیشتر کار کنیم.
وی افزود: ما داشته‌های بسیار زیادی داریم؛ هویت بنیادی و بنیانی، مشاهیر، مفاخر، آیین‌ها و رسوم. اگر بخواهیم نسبت خودمان را با جهان پیرامونمان بسنجیم، می‌بینیم که داشته‌های زیادی داریم؛ خانواده، احترام به والدین و بسیاری از سنت‌های ما همچنان محور است.
راهکار شورای فرهنگ عمومی؛ افزایش شادی و نشاط
آشنا در ادامه با اشاره به تغییر فضای فرهنگی و رسانه‌ای نسل جدید گفت: جوان امروز ما با جوان دیروز متفاوت است. فضای امروز جهان، فضای رسانه و زیست‌جهان امروز متفاوت شده است. جوان امروز نیاز به شادی و نشاط دارد و ما باید به این موضوع توجه کنیم.
وی افزود: ما در کشور سالن‌های ورزشی فراوانی داریم که بلااستفاده یا کم‌استفاده هستند. یکی از کارهایی که تصویب و ابلاغ شده، ارتقای فرهنگ ورزش همگانی است؛ ورزشی که هم شادی در آن است، هم نشاط، هم سلامت جسم و هم سلامت روح.
آشنا ادامه داد: وزارت ورزش و جوانان، وزارت علوم، وزارت بهداشت، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و شهرداری‌ها ظرفیت‌های مختلفی دارند و باید بتوانیم از سالن‌های خالی شهر برای ورزش جوانان استفاده کنیم.
وی گفت: ما به ورزش قهرمانی توجه ویژه‌ای کرده‌ایم، اما ورزش همگانی و خانوادگی نیز می‌تواند باعث ایجاد نشاط و انرژی شود. این موضوع بخشی از همان روح هم‌افزایی است که میان دستگاه‌ها باید تقویت شود.
مسئولیت آموزش و پرورش در صیانت از هویت
دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور درباره نقش دستگاه‌های مختلف در مواجهه با مسائل فرهنگی گفت: مسائل اجتماعی چندبعدی هستند و نمی‌توان آنها را تک‌بعدی دید.
آشنا افزود: وزارت آموزش و پرورش یکی از دستگاه‌های پایه در این مسائل است و باید این موضوعات را دنبال کند. آموزش و پرورش تمام اختیارات و امکانات را در اختیار ندارد و این مسائل نیازمند همکاری دستگاه‌های مختلف است.
وی ادامه داد: وزیر آموزش و پرورش و معاون پرورشی ایشان پای کار هستند، اما باید واقعیت‌های موجود را نیز ببینیم. وقتی از آموزش و پرورش انتظار داریم برنامه فرهنگی، جشن و اردو برگزار کند، باید ببینیم بودجه و امکانات لازم برای این کار را در اختیار آن قرار داده‌ایم یا نه.
برنامه مشخص شورای فرهنگ عمومی چیست؟
مسئله اصلی اینجاست که میان این حرف‌ها و آنچه در میدان فرهنگ اتفاق افتاده، فاصله زیادی وجود دارد. سال‌هاست از صیانت از هویت ایرانی، مقابله با الگوهای فرهنگی وارداتی و تقویت آیین‌های ایرانی گفته می‌شود، اما در عمل نشانه‌ای از یک برنامه منسجم و مستمر که بتواند این سیاست‌ها را به نتیجه ملموس تبدیل کند، کمتر دیده می‌شود.
اگر اقدامات فرهنگی انجام‌شده در سال‌های اخیر توانسته بود این سیاست‌ها را در جامعه به‌طور جدی دنبال کند، امروز با گسترش دوباره بسیاری از الگوهای فرهنگی وارداتی، به‌ویژه در میان بخشی از جوانان، مواجه نبودیم.
در گفت‌وگوی فارس نیز وقتی درباره یک مصداق مشخص مانند هالووین سؤال شد، به‌جای ارائه یک برنامه اجرایی مشخص، بار دیگر بر همان گزاره‌های کلی درباره هویت ایرانی، شادی و معرفی آیین‌های بومی تأکید شد. این پاسخ‌ها اگرچه در سطح سیاست‌گذاری قابل توجه است، اما مسئله همچنان پابرجاست: این سیاست‌ها قرار است چه زمانی و چگونه در میدان واقعی فرهنگ به اقدام تبدیل شوند؟ پرسشی که در پیگیری‌های ما به پاسخ مشخصی نرسید.