هادی مجیدی*
موضوع سپر دفاع موشکی در کشورهای شرقی اروپا و هم‌مرز با فدراسیون روسیه، موضوعی است که بشدت به نشان دادن عکس‌العمل‌های امنیتی از سوی روسیه منجر شده است. این کار طی حداقل سال 2009 و همچنین 2010 موجب این شد که دکترین امنیتی روسیه به یک وضع افراطی و هجومی در به کارگیری سلاح‌های هسته‌ای و در تهدیدات مربوط به مناطق همجوار خودش منتهی شود. روس‌ها برای هرگونه احساس تهدید حتی با ابزارهای کلاسیک موضوع به کارگرفتن سلاح‌های هسته‌ای برای منافع خودشان را مورد تاکید قرار داده‌اند. این مساله موجب شد که دولت اوباما در یک اقدام تاکتیکی موضوع استقرار سیستم
سپر دفاع موشکی در چک را متوقف کند و به موازات آن به مذاکرات مربوط به استارت جدید یا اصلاح پیمان استارت گذشته بپردازد و بتواند توافق روسیه را در این زمینه جلب کند. درهمان زمان که طرح موشکی آمریکا متوقف شد از زبان باراک اوباما اعلام شد که آمریکا شکل تعدیل شده‌ای از سیستم دفاع موشکی خود را در چک و کشورهای شرق اروپا مستقر خواهد کرد. این سیستم و طرح موشکی آمریکا هماهنگ با رویکردهای امنیتی و نظامی ناتو است و اخیرا اعلام شده که آمریکاییها، موشک‌های هجومی خود را در یک طرح تعدیل شده در کشور چک مستقر خواهند کرد. به نظر می‌رسد اگرچه این طرح، مشابهت کاملی با طرح دفاع موشکی سابق ندارد ولی از آن جایی که هدف اصلی استقرار این موشک‌ها مقابله با توانمندی‌های هجومی و موشکی روسیه است و می‌تواند بشدت مسکو، پایتخت روسیه را در یک شرایط ویژه مورد تهدید قرار دهد، این مساله باردیگر موجب شود که فضای بین روسیه و آمریکا دچار یک شوک جدید شود. بویژه باید به این نکته توجه کنیم که در شرایط فعلی که طرح استارت جدید (استارت 2 یا استارت اصلاح شده ) به کنگره ارسال شده و احتمالا تا ماه سپتامبر تقریبا تایید خواهد شد و پس از تصویب اجرا می‌شود و در فضایی که تقریبا بخش اعظمی از جمهوریخواهان و حتی برخی نمایندگان دموکرات با این طرح مخالفت دارند، به نظر می‌رسد که اقدام اخیر آمریکاییها نتیجه فشار این بخش از مخالفان طرح استارت 2 است و به شکل طبیعی این امر روی رفتارهای دیپلماتیک روسیه تاثیر می‌گذارد. اینگونه گمانه‌زنی می‌شود که حتی ممکن است بخش‌هایی که پیش‌تر با روس‌ها نیز مورد توافق قرار گرفته تحت‌تاثیر قرار بگیرند. از جمله این توافقات تایید و نظر مساعد روسیه برای تحریم‌های جدید علیه ایران است. این امر حتی می‌تواند موجب به‌وجود آمدن زمینه‌های جدید همکاری میان 2 کشور روسیه و آمریکا شود. ممکن است روس‌ها زمینه‌های جدید همکاری‌‌های خودشان را در دور بعدی مذاکرات برای تحریم ایران اعمال کنند.
*کارشناس مسائل استراتژیک