ستاد بازسازی عتبات عالیات به همت جمعی از دوستداران اهل بیت(ع) و متخصصان و خیران و با بهره‌مندی از رهنمودهای رهبر انقلاب در سال 1382 تشکیل شد. با فراهم شدن امکان حضور در بارگاه حضرت امیرالمؤمنین(ع) در شهر نجف اشرف و حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در کربلای معلی، ستاد بازسازی تصمیم گرفت با برنامه‌ریزی، تحقیق، مطالعات اولیه و همکاری با تولیت‌های حرم‌های مطهر از طریق ترمیم، تعمیر، گسترش و بازسازی حرم‌های مطهر، فضایی مناسب را برای زائران عتبات عالیات فراهم آورد. رهبر انقلاب طی پیامی خطاب به ستاد بازسازی عتبات عالیات فرمودند: «از ستاد بازسازی عتبات عالیات تشکر و قدردانی شود، امید است خداوند متعال به دست‌اندرکاران و با‌نیان این عمل صالح که نشانه‌ای از ارادت مردم عزیزمان به ساحت والای اهل بیت عصمت و طهارت علیهم افضل صلوات‌الله و تحیاته است، پاداش شایسته عنایت فرماید». در این گزارش به گوشه‌ای از اقدامات و پروژههای انجام شده توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات در عتبات عراق خواهیم پرداخت.
اجرای پروژه طرح توسعه حرم علوي
فضای داخلی صحن و رواق‌های حرم حضرت امیرالمومنین(ع) در طول سالیان اخیر افزایشی نداشته و با افزایش روز‌افزون شمار زائران آن حضرت در طول سالیان اخیر، صحن حرم حضرت دیگر گنجایش زائرانی که هر روز بر تعدادشان افزوده می‌شود را ندارد و این امر موجب شده تا ستاد بازسازی عتبات عالیات جمهوری اسلامی ایران، طرح توسعه جامع حرم علوی در شهر نجف اشرف را تهیه کند. صحنی به نام «صحن حضرت زهرا(س)» عمده‌ترین پروژه توسعه حرم آن حضرت است که 135هزار مترمربع مساحت خواهد داشت. این صحن در بخش غربی حرم حضرت علی(ع) در 3 فاز و در طول مدت 5 سال ساخته خواهد شد. با ساخت و تکمیل این صحن بزرگ به نام حضرت زهرا(س)، ظرفیت زائران داخل حرم حضرت امیرالمومنین(ع) تا 10 برابر افزایش خواهد یافت البته محل تامین اعتبار این طرح نیز مانند دیگر پروژههای بازسازی عتبات عالیات از محل هدایا و نذورات مردمی تأمین می‌شود.
ساخت صحن حضرت زهرا(س) در 3 فاز
حسن پلارک، رئیس ستاد بازسازی عتبات عالیات در این باره به خبرنگار فارس گفت: هم‌اکنون عملیات خاکبرداری پروژه طرح توسعه حرم حضرت علی(ع) و ساخت صحن حضرت زهرا(س) را آغاز کرده‌ایم و زمین آن تملک شده و بزودی عملیات فوندانسیون را آغاز خواهیم کرد. حدود 50 میلیارد تومان از مبلغ کل 126 میلیارد تومان در نظر گرفته شده برای سال جاری، صرف ساخت این صحن خواهد شد. پلارک افزود: مدت‌زمان اجرای این پروژه بستگی به تأمین اعتبار و کمک‌های مردمی دارد، ما زمانی را که برای این پروژه در نظر گرفته‌ایم، 5 سال است که در 3 فاز مجزا اجرا خواهد شد. وی فاز زیارتی صحن حضرت زهرا(س) را عمده‌ترین و مهم‌ترین فاز این پروژه دانست و تصریح کرد: فاز زیارتی این صحن را در مدت 3 سال به انجام خواهیم رساند که برای اجرای آن ناچاریم کل سازه بتونی پروژه را در همان فاز نخست به اتمام برسانیم. بقیه فازهای این پروژه که شامل بخش‌های خدماتی، عمومی، اداری و اماکنی مانند موزه و کتابخانه است در مراحل بعدی تکمیل خواهد شد.
بخش‌های مختلف طرح توسعه حرم مطهر حضرت امیرالمومنین(ع)
پروژه طرح توسعه حرم مطهر حضرت امیرالمومنین (ع) شامل طرح ساخت فضای زیارتی مسقف به مساحت 35هزار مترمربع، طرح ساخت فضای بام زیارتی به مساحت 8 هزار مترمربع، طرح ساخت کتابخانه حیدری به مساحت 15 هزار مترمربع، طرح ساخت موزه آستانه علوی به مساحت 12 هزار مترمربع، طرح ساخت سرویس‌های بهداشتی به مساحت 11 هزار مترمربع و طرح ساخت اماکن جانبی، خدماتی، اداری، حفاظتی و... با مساحت 54 هزار مترمربع است.
احداث مهمانسرای حرم علوی
احداث مهمانسرای حرم مطهر به مساحت 700 مترمربع از دیگر پروژههای اجرا شده توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات است که هم‌اکنون با اتمام آن، زائران از آن در ایام زیارت خود بهره‌مند می‌شوند. ترمیم و تعویض سنگ‌های دیوار بیرونی و محوطه‌سازی حرم حضرت امیرالمومنین (ع) و احداث استراحتگاه با سازه‌های فضایی به مساحت 2 هزار و 400 مترمربع از دیگر پروژههای انجام شده توسط ستاد و البته با تأمین اعتبار از طریق وجوهات و هدایای مردم محب ائمه اطهار(ع) است.
راه‌اندازی شبکه ماهواره‌ای برای زیارت مجازی
یکی از اقدامات جالب و شایسته‌ای که از سوی ستاد بازسازی عتبات عالیات انجام شده، راه‌اندازی شبکه ماهواره‌ای و فراهم کردن امکان زیارت مجازی حرم مطهر علوی از هر نقطه‌ای از جهان و از طریق اینترنت است. با انجام این پروژه از این پس، تمام مشتاقان و عاشقان زیارت حرم مطهر حضرت علی (ع) می‌توانند در هر زمانی و در هر مکان و شهری با مراجعه به سایت www.atabat.org تنها با یک کلیک روی آیکون «زیارت مجازی نجف اشرف»، به‌صورت مستقیم حرم مطهر حضرت امیرالمومنین(ع) را از راه دور زیارت کنند. تأمین دستگاه تلفن سانترال حرم مطهر، تأمین و نصب سیستم صوتی حرم مطهر، تأمین و راه‌اندازی دوربین مدار‌بسته، تأمین و ارسال ماشین‌آلات سنگین (تراکتور، میکسر، لودر) برای استفاده در پروژهها، خرید و تحویل یک دستگاه تریلر برای حمل وسایل از مرز به نجف اشرف، تامین اقلام نظافت و شست‌وشو‌ی حرم مطهر و تأمین تجهیزات و ابزار‌آلات صنعتی برای استفاده در کارگاه‌های حرم مطهر نیز از دیگر اقدامات و پروژههای به اجرا درآمده از سوی ستاد بازسازی عتبات عالیات در طول سالیان اخیر بوده است.
ساخت 216 چشمه سرویس بهداشتی
ساخت سرویس‌های بهداشتی مناسب و کافی در اطراف حرم یکی از نیازهای مبرم زائرن بوده که این امر نیز با اعتبار هزینه شده از سوی ستاد بازسازی عتبات عالیات و با ساخت 216 چشمه سرویس بهداشتی در اطراف حرم محقق شده است. راه‌اندازی و نصب 13 برج نور برای تامین روشنایی حرم مطهر، ساخت موتورخانه و نصب دستگاه پمپاژ آب به ظرفیت 5 هزار مترمکعب، راه‌اندازی بچینگ بتون حرم مطهر و سنگ‌کاری کف و دیوار داخل کفشداری حرم مطهر نیز از دیگر پروژههای به اجرا در آمده از سوی ستاد بازسازی عتبات عالیات جمهوری اسلامی ایران در شهر نجف اشرف و در حرم مطهر حضرت امیرالمومنین(ع) است.
جزئیات طرح جامع کربلای معلی
پروژه طرح جامع کربلای معلی در عرصه‌ای به مساحت 260 هزار مترمربع توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات اجرا می‌شود. حرمین مطهر حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) در کربلای معلی از دوره‌‌های گذشته توسعه‌ای نیافته و فضای قابل توجهی به آن افزوده نشده و این در حالی است که شمار زائران این حرمین شریفین، روز‌به‌روز افزایش یافته و تعداد زائران کربلای معلی قابل قیاس با سال‌های گذشته نیست. ستاد بازسازی عتبات عالیات بر اساس این نیاز، با مطالعات وسیع و برگزاری جلسات متعدد با تولیت حرمین مطهر در کربلای معلی، طرح جامع کربلای معلی را در عرصه‌ای حدود 260 هزار مترمربع تهیه کرده است. طرح جامع حرمین مقدس کربلای معلی که توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات تهیه شده است، شامل فضاهای زیارتی و عبادتی، محدوده داخل کمربندی شماره 2، محدوده ساماندهی بافت کربلای قدیم، فضاهای فرهنگی ـ خدماتی حرم و فضاهای تجاری، کمربندی پیاده‌راه در اطراف فضاهای زیارتی، رواق حضرت امام حسین(ع)، شبستان شمال شرقی حرم امام حسین(ع)، مدخل شمالی حرم امام حسین(ع)، شبستان غربی حرم امام حسین (ع)، مدخل شرقی حرم امام حسین(ع)، صحن جنوبی حرم امام حسین(ع)، رواق حضرت اباالفضل(ع)، صحن حضرت اباالفضل‌العباس(ع)، صحن علقمه، حیاط مسقف ضلع شرقی حرم حضرت‌اباالفضل‌العباس(ع)، مسجد جامع بین‌الحرمین، بین‌الحرمین، زینبیه و خیمه‌گاه است. ستاد بازسازی عتبات عالیات تاکنون بخش مقدماتی اجرای این پروژه عظیم را به اجرا درآورده که انجام مطالعات ژئوتکنیک، انجام مطالعات ژئوفیزیک، انجام مطالعات ژئومکانیکی، انجام مطالعات ترازهای آب زیرزمینی و فشارها و تهیه طرح جامع (فاز صفر) حرمین مقدس کربلای معلی از جمله اقدامات انجام شده در این طرح بزرگ است.
جزئیات پروژه دارالضیافه سیدالشهدا(ع)
نیاز به احداث یک مجتمع خدماتي بزرگ و مجهز برای زائران کربلای معلی باعث شد که ستاد بازسازی عتبات عالیات طرح احداث مجتمع خدماتی دارالضیافه سیدالشهدا(ع) را در زمینی به مساحت 2 هزار و 520 مترمربع و با زیربنای 14 هزار مترمربع در 6 طبقه تهیه کند. اجرای این پروژه خدماتی در پنجم اردیبهشت سال 86 آغاز شد و هم‌اکنون این پروژه 74درصد پیشرفت فیزیکی دارد. برآورد هزینه اولیه اجرای این پروژه 14 میلیارد تومان است. پروژه دارالضیافه سیدالشهدا(ع) در شارع‌العباس، خیابان باب‌الخان در 5 طبقه در حال ساخت است. طبقه زیرزمین این پروژه به مساحت 2 هزار و 500 مترمربع با کاربری عمومی شامل 148 چشمه سرویس بهداشتی، 8 چشمه سرویس معلولان، 30 چشمه حمام، 215 چشمه وضوخانه و مخازن آب و ستینگ تأسیسات مکانیکی و 3 عدد دیزل ژنراتور برق اضطراری است. طبقه همکف به مساحت 2 هزار و 700 مترمربع با کاربری یکهزار مترمربع درمانگاه شامل داروخانه، رادیولوژی، آزمایشگاه، 4 مطب تخصصی و عمومی، بستری موقت و تزریقات و اتاق عمل سرپایی، اتاق زایمان و سونوگرافی، یکهزار و 700 متر انبار و سردخانه و آشپزخانه مضیف حرم مطهر امام حسین(ع) برای پخت هر وعده غذا جهت پذیرایی 6 هزار نفر و همچنین یک حسینیه به مساحت 90 مترمربع می‌شود. طبقه اول این پروژه نیز به مساحت 2 هزار و 700مترمربع شامل 2 سالن غذاخوری مضیف امام حسین(ع) و 450 مترمربع برای پذیرایی از زوار امام حسین(ع) به ظرفیت یکهزار و 500 نفر به صورت همزمان است. طبقه دوم این پروژه به مساحت 2 هزار و 700مترمربع با کاربری سالن چند‌منظوره 90 نفره و 2 سالن 60 نفره و همچنین کلاس‌های آموزش دینی به تعداد 35 عدد و دفاتر استادان است.
احداث بیمارستان 120 تختخوابی در کربلا
عملیات ساخت بیمارستان 120 تختخوابی امام زین‌العابدین (ع) در دوم فروردین 87 در زمینی به مساحت 2 هزار و 380 مترمربع و در زیربنایی بالغ بر 10 هزار و 300 مترمربع در 6 طبقه آغاز شد. این پروژه به فاصله حدود 950 متری از شمال حرم حضرت قمر بنی‌هاشم(ع) در حال ساخت است و تاکنون 42 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. طبقه همکف این بیمارستان در کربلای معلی توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات در مساحت 2 هزار و 380 مترمربع شامل اتاق‌های رادیولوژی، عکسبرداری، MRI، سیتی‌اسکن، ماموگرافی، سونوگرافی، رختکن، سرویس‌های بهداشتی، نمازخانه، رستوران، بوفه و تأسیسات برقی و مکانیکی در حال ساخت است.
ساخت ضریح قتلگاه امام حسین(ع)
ستاد بازسازی عتبات عالیات با استفاده از کمک‌ها، هدایا و نذورات عاشقان حضرت اباعبدالحسین (ع)، سال گذشته کار ساخت ضریح قتلگاه امام حسین (ع) را به اتمام رساند و با انتقال آن به کربلای معلی، هم‌اکنون ضریح قتلگاه در حرم حضرت اباعبدالله(ع) نصب شده است. تامین و تعویض سنگ حرم مطهر حضرت اباالفضل العباس(ع)، تامین سنگ و ساخت پنجره امام زین‌العابدین(ع) در خیمه‌گاه، ساخت 2 باب سقاخانه در کربلا، ساخت 70 چشمه سرویس بهداشتی در بین‌الحرمین، انجام مطالعات ژئوفیزیک بین‌الحرمین، انجام مطالعات ژئوتکنیک بین‌الحرمین نیز از دیگر اقدامات انجام شده توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات با استفاده از کمک‌های مردمی ایران اسلامی بوده است.
ساخت و نصب در طلای حرم امام حسین(ع)
طراحی، ساخت و نصب در طلا برای ورودی‌های حرم مطهر حضرت اباعبدالحسین(ع) و ساخت و تحویل در طلای باب‌القبله در ابعاد 3/3 × 7 متر از دیگر اقدامات صورت گرفته توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات است. تعویض سنگ دیوار به ارتفاع 05/2 متر به مساحت یکهزار متر، طراحی و تهیه سنگ کتیبه اسامی شهدا به مساحت 280 متر، تهیه سنگ ازاره دور کتیبه به طول 800 متر، طراحی و تهیه کاشی معرق آیات قرآنی به مساحت 330متر، طراحی و تهیه حاشیه کاشی معرق با طلا‌کاری به طول 860 متر و بازسازی و مرمت دیوار‌های حرم مطهر به حجم 146 مترمکعب نیز از جمله اقدامات ستاد در کربلای‌معلی بوده است.
ساخت گلدسته‌های حرم امام حسین(ع)
پروژه طراحی، ساخت و نصب گلدسته‌های حرم مطهر امام حسین، ساخت گلدسته برج ساعت حرم مطهر، پروژه تامین و اجرای 2 هزار و 400 مترمربع سنگ‌کاری حرم، احداث تصفیه‌خانه حرم و تزریق 60 تن بتون در حرم حضرت اباالفضل‌العباس(ع) به منظور مقاوم‌سازی حرم و جلوگیری از پیشرفت آب‌های تحت‌الارض نیز از دیگر اقدامات صورت گرفته توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات در کربلای معلی بوده است. پروژهها و اقداماتی که در این گزارش به عنوان اقدامات صورت گرفته توسط ستاد بازسازی عتبات عالیات به آن اشاره شد، تنها بخشی از اقدمات این ستاد در امر بازسازی عتبات است و همچنان پروژههای دیگری نیز از طریق ستاد بازسازی به عنوان تنها مرجع قانونی و رسمی بازسازی عتبات عالیات در حال انجام است. کمک‌ها، نذورات و هدایایی که مردم کشورمان به این ستاد داشته و دارند، همواره یاری‌بخش اعضا، کارشناسان و متخصصان ستاد بازسازی در امر تسریع و توسعه بازسازی عتبات عالیات بوده، هست و خواهد بود.