دکتر مظفر نامدار*
سومین مشخصه ادبیات اقلیت که در تاریخ معاصر ایران آن را بشدت تجربه کردیم این است که در آن همه چیز ارزش جمعی و اشتراکی می‌یابند. در واقع علت اصلی غلبه این خصلت آن است که چون استعداد در ادبیات اقلیت برای بازتولید فرهنگی در جامعه چندان زیاد نیست و این ادبیات برخلاف ادبیات ملی و دینی امکانی برای شیوه‌های بیان فردی ندارد که با بهره‌گیری از این استاد یا آن متفکر جامعه یا آن ادیب و این فیلسوف و آن حکیم و فقیه آرمان‌های خود را القا کند لذا از شیوه بیان جمعی استفاده میکند. در اینجا کمیابی استعداد برای اقلیت‌های سیاسی در ایران سودمند واقع می‌شود و به چیزی غیر از ادبیات متفکران و اندیشمندان امکان ظهور می‌دهد. آنچه هر مؤلف به گونه‌ای فردی می‌گوید، پیشاپیش شکل‌دهنده کنش مشترک جمعی می‌شود.
بن‌بست او بن‌بست جامعه نمایش داده می‌شود و آرمان‌های شخصی را تحت عنوان آرمان‌های اجتماعی غالب نشان می‌دهند. عمل فردی به گونه‌ای حیرت‌انگیز سیاسی می‌شود حتی اگر اکثریت با او موافق نباشد. زمینه‌های سیاسی، هر گزاره شخصی از اقلیت را تبدیل به عمل جمعی میکند. ادبیات اقلیت خود را در نقش و کارکرد یک گزاره گروهی فعال و حتی انقلابی می‌یابد. اکثریت در اوج حاکمیت از طریق ادبیات گروه اقلیت، تبدیل به اکثریت خاموش می‌شود و اقلیت در سایه اکثریت خاموش از فرهنگ، دین هویت و اصالت ملی باج‌خواهی میکند و اکثریت برنده شرمنده می‌شود. این داستان اعجاب‌انگیز سال‌هاست که در ایران عصر قاجاری، عصر پهلوی و حتی ایران عصر انقلاب اسلامی بازآفرینی سیاسی دارد و ما در حماسه 22 خرداد 1388 نمونه اعلای این ادبیات را در حاشیه‌ها و متن‌های جامعه خود دیدیم و نتوانستیم بر آن غلبه کنیم. دستگاه ادبی گروه اقلیت در ایران، نه تنها در هیچ دوره‌ای از دوران معاصر، تقویت‌کننده فرهنگ و هویت ملی، دینی و ماهیت انقلابی ملت ایران نبود بلکه به دلایل ایدئولوژیک و به این خاطر که خود را تنها دستگاه ادبی و سیاسی‌ای می‌دید که می‌تواند با جامعه مدرن، ارتباط کلامی برقرار کند و کمبودهای محیط خود را جبران کند. نزدیک به 2قرن ما را گرفتار وارفتگی‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی خود کرد. هدف نهایی شیوه‌های مصادره ادبیات اکثریت توسط اقلیت چیزی جز کسب، حفظ و نشر قدرت نیست و این هدف در اوج خود از طریق ایجاد جنبش‌های کاذب اجتماعی تامین می‌شود. از 2 دهه پیش غرب احساس کرد که جنبش‌های کاذب اجتماعی کاربردی‌ترین شیوه برای به زانو درآوردن نظام‌های ایدئولوژیکی و انقلابی است. در بخش بعدی تلاش می‌کنیم ماهیت این جنبش‌های کاذب را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم.فتنه‌ها و آشوب‌های مخملی
و خیابانی شدن سیاست
می‌گویند سال 1989ميلادي برای اروپای شرقی و به‌طور کلی برای بلوک شرق، سال ناکامی‌ها و نافرجامی‌ها و برای بلوک غرب سال شادی و اشک شوق بود. در این سال با فرو ریختن دیوار برلین در نهم نوامبر، گویی دیوار نظام‌های کمونیستی و سوسیالیستی از هم گسیخته شد و در رومانی، مجارستان، یوگسلاوی، چک‌واسلواکی و لهستان یکی پس از دیگری کسانی روی کار آمدند که روی کار آمدن آنها، بعدها نقطه عزیمت پیدایش نظریه جدیدی در حوزه جنبش‌های اجتماعی شد، نظریه‌ای که در آن موقع از جنبه تئوریک چندان مورد توجه قرار نگرفت. باوجود اینکه جهان با این تحولات آبستن آغاز عصر نوینی بود اما بسیاری از تحلیلگران سنتی حوزه اندیشه سیاسی از تحولاتی که در اروپای شرقی آغاز شد به‌عنوان یک انقلاب یاد می‌کردند. اما آیا واقعا رویدادهای سال 1989میلادی در اروپا دارای شاخصه‌های یک انقلاب اجتماعی بود؟
در همان سال، استادی به نام تیموتی گارتن آش، از دانشگاه آکسفورد انگلیس، ماموریت پیدا کرد که تحولات اروپای شرقی را مورد مطالعه و بررسی قرار دهد. وی نتایج این مطالعات را در کتابی به نام«فانوس سحرآمیز» منتشر کرد. او در این اثر مدعی شد وقتی وقایع تاریخی این سال را در ورشو، بود اپست، برلین و پراگ ثبت و ضبط می‌کرد و روشنگری‌ها و احساسات تلخ و شیرین این رویدادها را تحلیل می‌کرد، در اینکه بتوان روی این رخدادها عنوان انقلاب گذاشت، دچار تردید شد. برای گارتن آش مهم بود که درک کند اینگونه جنبش‌ها که در 1989 میلادی در اروپا حادث شد و هم به سرعت انجام می‌گرفت و هم بسیار اساسی و ریشه‌ای بود واجد خصوصیاتی بود که انقلاب‌ها دارند و همان تعریفی را که از انقلاب‌ها به دست داده‌اند، می‌توان برای این جنبش‌ها نیز به کار برد؟
ظاهرا برای گارتن آش در این جنبش‌ها، بویژه رخدادهایی که در لهستان و مجارستان روی می‌داد، 2چیز عجیب بود؛ یکی اینکه او متوجه شد اساس و پایه جنبشی که در این کشور آغاز شده بر رفرم و اصلاحات استوار است و بر پایه این تصور قرار دارد که تغییرات ترمیمی و اصلاحی عموما از بالا و توسط نخبه‌ها انجام می‌گیرد. در حوزه فلسفه سیاسی غرب، هرگونه تغییری از بالا در ذیل جنبش‌های اصلاحی، مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد و نوعی رفرم یا اصلاحات قلمداد می‌شود. دومین چیزی که تعجب گارتن آش را برانگیخت این بود که می‌دید، اگرچه چانه‌زنی‌های این جنبش‌ها از ناحیه نخبگان در بالا اتفاق می‌افتد ولی هیات حاکم و دولت در قبال فشاری که از پایین و از میان توده‌های اجتماعی و مردم آورده می‌شود، چانه‌زنی‌های بالای نخبگان را می‌پذیرند و به اصلاحات تن می‌دهد. از نظر تئوری‌های جنبش‌های اجتماعی در غرب، فشار از طبقات پایین اجتماعی و مردمی، بیشتر حالت انقلاب دارد. گارتن‌آش متوجه شد که جنبش‌های جدید سال 1981 میلادی در اروپای شرقی دارای 2 خصلت ویژه است؛ 1- چانه‌زنی در بالا(رفرم یا اصلاحات) 2- فشار از پایین(انقلاب یا رولوسیون). به عبارت دیگر مقام چانه‌زنی از بالا توسط نخبگان و فشار از پایین توسط توده‌ها اعمال می‌شود. از نظر آش برای تعریف این پدیده جدید نه می‌شد از مفهوم رفرم(اصلاحات) استفاده کرد و نه از مفهوم رولوسیون(انقلاب). گارتن آش اصطلاح رفولوسیون را بهترین مفهوم برای توصیف این جنبش‌های جدید در حال شکل‌گیری دانست. اصطلاح رفولوسیون تلفیقی بود که از 2اصطلاح رفرم، به معنای اصلاح و رولوسیون، به معنای انقلاب و دگرگونی ساخته شد. رفولوسیون در حقیقت جنبشی است که با چانه‌زنی در بالا و فشار از پایین،حوادث و رویدادها را به گونه‌ای ساماندهی میکند که پیامد آن عدم مشروعیت قانونی هیات حاکم در کشورها و جابه‌جایی بسیاری از شخصیت‌های دولتی و مشاغل، در پست‌های کلیدی می‌شود و در نظام حکومتی نوعی تغییرات اساسی و بنیادی و دگردیسی و استحاله ارزش‌ها اتفاق می‌افتد. در آن زمان در حوزه نظریه‌ها و جنبش‌های جدید اجتماعی به مفهوم رفولوسیون، توجه چندانی نشد. یعنی در هیچ فرهنگ لغتی نمی‌توانستیم معنای این مفهوم را جست‌وجو کنیم اما این نظریه مبنای جنبش‌هایی قرار گرفت که امروزه تحت عنوان«جنبش‌های بدون خشونت»، «جنبش‌های رنگی»،«جنبش‌های مخملی»، «جنبش‌های مینیاتوری» و اخیرا«جنبش‌های کاریکاتوری» به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی، از آنها یاد می‌شود. بی‌تردید این گزاره صحت دارد که نام یا عناوینی را که برای رویدادهای تاریخی انتخاب می‌کنیم اهمیت چندانی ندارد، اما اگر حتی یک بار هم که شده تعیین نام و عنوان، حائز اهمیت باشد جای آن همین‌جا و در همین مورد است. بویژه برای ما ایرانی‌ها این نامگذاری با تمام وجودش اهمیت دارد؛ همان‌طوری که مفهوم تئوری توطئه برای ما اهمیت دارد. اگر قرار باشد اصطلاح«رفولوسیون» یا «جنبش مخملی» یا «جنبش رنگی» در قالب بهترین گزاره‌ها تعریف شود، به نظر من هیچ تعریفی دقیق‌تر از گزاره «چانه‌زنی در بالا و فشار از پایین» نیست. این اصطلاح برای ما آشناست چون حداقل در اواسط دهه 70 با ادبیات سیاسی جریان چپ در درون انقلاب اسلامی آشنا شدیم؛ جریانی که نام اصلاح‌طلب برخود نهاده بود. در همان دوران در رسانه‌های کشور شهرت پیدا کرد که تئوری چانه‌زنی در بالا و فشار از پایین ساخته ذهن تئوری‌پرداز جریان اصلاحات، سعید حجاریان است. من به صحت و سقم این ادعا کاری ندارم و لزومی هم برای فهمیدن آن نمی‌بینم. تئوری‌پرداز این روش هر فرد یا هر جریانی باشد، دانسته یا ندانسته(که البته من ندانسته را با تردید عنوان می‌کنم) برای ایجاد دگرگونی‌های ساختاری در نظام جمهوری اسلامی ایران و آرمان‌های انقلاب اسلامی، به نظریه‌ای متوسل شد که امتحان خود را در اروپای شرقی پس داده بود و از آن تاریخ، نظریه جنبش اجتماعی در مقابله با نظام‌های ایدئولوژیک مورد اعتنای غرب بود. تا اینجا به مبانی تئوریک و پیشینه تاریخی نظریه چانه‌زنی در بالا و فشار از پایین که در کشور ما به جنبش رنگی یا مخملی هم شهرت دارد، نمی‌توان خللی وارد کرد زیرا این تئوری درست در سال‌هایی وارد ایران شد که امتحان خودش را در سرنگونی دولت‌های قانونی در اروپا بخوبی پس داده بود. این تئوری بی‌تردید در انتخابات سال 1376 و بعد از آن در ایران به محک آزمون گذاشته شد و نقاط ضعف و قوت و میزان تاثیر آن در ساختار سیاسی و اجتماعی ایران مورد ارزیابی قرار گرفت.(هم توسط جریانات دوم خردادی و هم توسط پاره‌ای از استراتژیست‌های غربی). تیموتی گارتن‌آش، نظریه‌پرداز رفولوشن نیز حداقل یک بار به دعوت مؤسسه گفت‌وگوی تمدن‌ها در دوران دولت آقای خاتمی رسما به ایران دعوت شد و احتمالا جلساتی با جریان‌های مختلف منسوب به اصلاحات برگزار کرد. حتی وی به دعوت مؤسسه باقرالعلوم به قم رفت و جلساتی را نیز با عده‌ای از افراد این مؤسسه برگزار کرد که بخشی از این گفت‌وگو در یکی از شماره‌های فصلنامه علوم سیاسی وابسته به موسسه منتشر شد.
وی در مجله The New York Review Of Books گزارش سفر خود را تحت عنوان«سربازان امام غایب» منتشر کرد. در اینجا نمی‌خواهم ادعا کنم که چنین ارتباطاتی با نظریه‌پرداز جنبش‌های مخملی، در ایران مبتنی بر برنامه‌ریزی خاصی بوده است اما باید به این روابط و دیگر مباحثی که جریان‌های سکولار درون جمهوری اسلامی در این 2 دهه مطرح کردند توجه کنیم و کنه این اتفاقات و روابط با نظریه‌پردازان این جنبش‌های کاذب را مورد تحلیل قرار دهیم. شواهد دیگری در مجامع دانشگاهی و رسانه‌ای در دست است که مباحث مربوط به جنبش‌های مخملی، براساس تئوری حاکمیت اسلام و مسلمانان میانه‌رو که در غرب مدتی است روی آن سرمایه‌گذاری شده و براساس آن موسساتی تحت عنوان گفتمان جهانی مسلمانان در بعضی از کشورهای اسلامی تاسیس شد، (ازجمله جمعیت توحید و تعاون در ایران) که نقش موثری در فتنه‌های اخیر نیز داشت) از سال 1370 مورد توجه قرار گرفته است به‌عنوان مثال، کتاب«ژرف‌نگری در انقلاب اروپا» نوشته رالف دارندورف در سال 1370 در ایران هوشنگ لاهوتی کتاب را ترجمه کرد و انتشارات موسسه اطلاعات این اثر را منتشر کرد. این کتاب در سال 1990-1989 در فرانسه منتشر شد و دقیقا در همان دوران نیز در ایران ترجمه و چاپ شد. آنچه درباره اصطلاح رفولوسیون در صفحات پیش آورده شد، برداشت آزادی از فصل اول این کتاب بود. شیوه‌هایی که در این کتاب گروه‌های اپوزیسیون لهستان، چک‌واسلواکی، بلغارستان و رومانی، برای ایجاد اتحاد و همبستگی میان خود و تشکیل کمیته «نجات ملی» به وجود آوردند تا رژیم پیشین را سرنگون کنند، همان شیوه‌هایی است که از سال 1374 گروه‌های اپوزیسیون جناح مخالف جریان انقلابی و اندیشه‌های امام در ایران آغاز کردند و در انتخابات دهم ریاست جمهوری به اوج خود رسید. انهدام و خرابی هسته و ساختار حکومت و بی‌اعتماد شدن به آن در راس اهداف تئوری رفولوسیون قرار دارد. رفولوسیون مبتنی بر یک تئوری عمومی است و آن تئوری این است که دموکراسی به مفهومی که از مردم انتظار می‌رود تا به تصمیم‌گیری بپردازند. هیچ‌گاه خلأ قدرت را پر نخواهد کرد زیرا از نظر نخبگان سیاسی، مساله حیاتی و با اهمیت این است که مردم قادرند در برابر هر رژیمی قد علم کنند اما از اداره و حکومت کردن عاجزند. این توهم که دموکراسی، حکومت مردم بر مردم است همیشه یک نوع دعوت از غاصبان قدرت بوده است که از نو و بار دیگر قدرت و حکومت را از این طریق در انحصار خود درآورند. بنابراین باید میان رفرم که تنها جنبش نخبه‌ای است و رولوسیون که جنبش توده‌ای است، ترکیبی به وجود آورد. عصر حاضر نمی‌تواند عصر جنبش‌های نخبه‌ای باشد زیرا نخبگان زبان توده‌ها را خوب درک نمی‌کنند. لذا هر جنبش نخبه‌ای، استعداد عجیبی برای تبدیل شدن به دیکتاتوری و استبداد دارد؛ مثل انقلاب فرانسه و انقلاب مشروطه ایران. از طرف دیگر انقلاب‌ها ساختارشکن و توده‌ها غیرقابل مهار هستند. در نتیجه، انقلاب اسلامی ایران، بهترین نمونه در جنبش‌های اجتماعی نوین، رفولوسیون است یعنی امری میان رفرم و رولوسیون. با این مقدمه تئوریک وارد فضای تحولات سیاسی و اجتماعی ایران می‌شویم. چانه‌زنی در بالا و فشار از پایین
تئوری نفاق مخملی در 2دهه اخیر
جریان سکولار و غربگرایی که در انقلاب اسلامی نشو و نما میکند از جنبه تئوریک، همانند اسلاف خود، تحت تاثیر همان سنت غربگرایی و سکولاریسم در تاریخ 200 ساله اخیر ایران است با این تفاوت که از پاره‌ای از معارف دینی در تبیین مبانی اندیشه‌های خود ارتزاق میکند که در گذشته به این شدت سابقه نداشته است، مثل استفاده از عرفان، اخلاق و ادب در مقابل فقه و حکمت یا استفاده از فلسفه در برابر دین و ... . این نوع سکولاریسم در کلیاتش با مدل‌های غربی تفاوتی نداشت. اما بعد از انقلاب اسلامی لباس انقلابی بر تن کرد و به هر دلیلی در ساختار سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایران ریشه دوانید و در بنیاد انقلاب اسلامی دست به اقدامات انقلابی شدیدی زد که حتی در میان نظریه‌پردازان مسلمان نیز بی‌سابقه بود. اسلام خود را اسلام ناب و اسلام دیگران را اسلام آمریکایی معرفی کرد. تئوری انقلاب فرهنگی نوشت و با دگماتیسم نقابدار و ایدئولوژی‌های شیطانی در افتاده تا تضاد دیالکتیکی را ابطال کند و پس از ابطال آن به قبض و بسط شریعت و معرفت و آنارشیسم اجتماعی، سیاسی و معرفتی روی آورد و در تنور فاشیسم دمید تا فضای لازم را برای پلورالیسم و سکولاریسم فراهم کند. برای اثبات تئوری‌های رنگ و رو رفته خود پای شاهدان قدسی و شاهدان بازاری را به میان کشید و به جامعه مدنی، رفرمیسم، جنبش‌های کاذب اجتماعی و کودتاهای مخملی روی آورد تا اثبات کند که عصر انقلاب و ایدئولوژی و دین به پایان رسیده و دوره ابرانسان و عقلانیت و آزادی و حاکمیت او است. سریال سکولاریسم و غربگرایی هنوز در ایران همان‌طور که گفته شد، به اشکال جدیدی ادامه دارد. اگرچه انقلاب اسلامی آغاز عصر پساسکولار و پساغربگرایی در ایران بود اما پسمانده‌های این تفکر با ترفندهای تازه‌ای مجددا در فضای آزاد جمهوری اسلامی رشد کردند و به دلیل ذات دیوانسالاری سکولار در ایران، بسیاری از مراکز سیاسی، فرهنگی و اجتماعی را در دست گرفتند.
اگرچه مفهوم رفولوسیون در ادبیات سیاسی ایران ابتدا مبهم و نامفهوم بود اما اکنون ملت ما و بویژه نخبگان دانشگاهی و حوزوی با آن بخوبی آشنا هستند و می‌دانند که رخدادهای بعد از سال 1370 را که در ایران رواج پیدا کرد و مبشر جنبش‌های کاذب اجتماعی شد، از چه زاویه‌ای تحلیل کنند. اکنون دیگر تئوری چانه‌زنی در بالا و فشار از پایین که گزاره کودتاهای مخملی یا رنگی و جنبش‌های کاذب است، گزاره مبهمی نیست لذا به دقت می‌توان نحوه کارکرد آن را در به کارگیری فتنه‌ها و آشوب‌های خیابانی برای کشاندن سیاست به خیابان و امنیتی کردن مسائل شخصی و اجتماعی بخوبی شناسایی کرد. اکنون می‌دانیم این تئوری بر 2 رکن استوار است؛
1- توده مردم
2- نخبگان
در ساختار این تئوری، جایگاه نخبگان و توده مردم کاملا منفک از هم تعریف شده است. نخبگان برای رسیدن به قدرت و بالا بردن قدرت چانه‌زنی خود از ابزار خواسته‌های مردمی و ناتوانی حاکمیت‌ها در تامین این خواسته‌ها استفاده می‌کنند و با تبدیل نیازهای توده‌ها به خواسته‌های سیاسی خود در ابتدا دولت را از مشروعیت قانونی ساقط می‌کنند و سپس با جابه‌جایی بسیاری از شخصیت‌های دولتی که در پست‌های کلیدی قرار دارند خود و جریانات وابسته به خود را جایگزین می‌کنند تا از این طریق از چرخش نخبه‌ها جلوگیری کنند.نتیجه‌گیری
یک دهه پس از انقلاب اسلامی بهره‌برداری از شکاف میان چپ و راست در درون انقلاب اسلامی برای تدوین نقشه پیمان‌های سیاسی جدید آغاز شد. برای استفاده از پژوهشگران حوزه سیاست و اجتماع روشن بود که چنین تمایز و مرزبندی دقیقی در ایران بی‌معنی است. بدون تردید در پرتو فروپاشی کمونیسم و زوال اردوگاه شرق و کنار رفتن سوسیالیسم و پیدایش جریانات محافظه‌کار در بسیاری از کشورها و جریانات غربی به سختی می‌توان گفت که چپ و راست، اهمیت بیرونی دارد. اگرچه ممکن است در جامعه ما هنوز برای نشانه‌‌شناسی تفاوت‌های فکری و فرهنگی و سیاسی بنیادین میان جریان‌ها و جناح‌های سیاسی و فکری داخلی، مفهوم چپ و راست راهگشا باشد، اما باید بپذیریم که در ایران از یکصد سال پیش نوع خاصی از بسیج سیاسی که در قالب احزاب ارائه می‌شود رو به زوال و انحطاط بود و هیچ‌گاه مورد اعتماد مردم قرار نگرفت. لذا سال‌هاست که در ایران عمر چپ و راست، به مثابه حزب، به پایان رسید و جریانات و جبهه‌ها جایگزین آن شده است. چپ در اروپا پیش از هر چیزی یک سنت بود؛ یک مجموعه باور نسبتا متمایز که در زمان انقلاب‌های فرانسه و آمریکا شخصیت منسجم و یکپارچه پیدا کرد. سنت چپ از طیف وسیعی از چشم‌اندازهای ایدئولوژیک تشکیل می‌شود. سنت چپ با انبوه برچسب‌های گوناگون از جمله سوسیالیسم، آنارشیسم، کمونیسم، فاشیسم، صلح‌گرایی، دموکراسی تندرو، فمینیسم، پویرلیست و رادیکال، پیش روی انتقادگرایان و امثال اینها در اروپا معرفی شده است. آیا چنین برچسب‌هایی را جریان چپ درون جمهوری اسلامی قبول دارد؟ باتوجه به طیف وسیع موجود در درون جریان چپ در ایران معاصر و نبردها و شکاف‌های ایده‌باورانه در سنت چپ ایران، چه اصراری برای یک کاسه کردن این جریان و جریان راست وجود دارد و آیا اصولا می‌توان سنت مشترکی برای آنها پیدا کرد؟ ما وقتی می‌توانیم آبشخور جنبش‌های کاذب اجتماعی را در ایران‌شناسایی و تحلیل کنیم که ماهیت جریان‌های برپادارنده و حامی این جریانات را بشناسیم. امام عظیم‌الشأن، بدرستی این جریان را در هویت وسیع‌تری تحت هر عنوان و نشانی‌ای به ما معرفی می‌کنند و مواد لازم را برای ساخت هویت فردی و اجتماعی آنها فراهم می‌کنند. امام می‌فرمایند: ما از شر رضا خان و محمدرضا خلاص شدیم ليکن از شر تربیت‌یافتگان غرب و شرق به این زودی‌ها نجات نخواهیم یافت. اینان برپا دارندگان سلطه ابرقدرت‌ها هستند و سرسپردگانی هستند که با هیچ منطقی خلع سلاح نمی‌شوند و هم‌اکنون با تمام ورشکستگی‌ها دست از توطئه علیه جمهوری اسلامی و شکستن این سد عظیم الهی برنمی‌دارند. سنت چپ و راست در ایران با هر عنوان که وارد صحنه شود دارای یک هویت سازمان یافته مشخص است و آن هویت همان‌طوری که امام فرمودند دارای خصلت‌های زیر است: برپا دارنده سلطه ابرقدرت‌ها هستند. سرسپردگانی هستند که با هیچ منطقی خلع سلاح نمی‌شوند. در همه حالت‌ها حتی در ورشکستگی نیز دست از توطئه علیه جمهوری اسلامی برنمی‌دارند.
بحث از موفقیت یا شکست نمادها و نشانه‌های سنت‌ها و هویت‌های اجتماعی فرع بر یک اصل بنیادین دیگر است که ما کمتر به آن توجه می‌کنیم. نمادها و نشانه‌های سنت‌ها و هویت‌های اجتماعی گسترش می‌یابند. بازسازی می‌شوند، دچار رکود می‌شوند و می‌میرند، اما خود این سنت‌ها و هویت‌ها استمرار می‌یابند. حتی اگر بسیاری از مهم‌ترین نمادهای آن بی‌اعتبار شوند اما نباید تصور کرد که این سنت‌ها و هویت‌ها از میان رفته‌اند، معنای دقیق حرف حضرت امام هم همین است: درست است که ما از شر نمادهای غربگرایی مثال رضاخان و محمدرضا و امثال اینها رها شده‌ایم اما نباید فکر کنیم که از شر تربیت‌یافتگان غرب و شرق که در حقیقت برپادارندگان سنت‌ها و هویت‌های غربی و شرقی هستند، بزودی نجات می‌یابیم. اینها پیوسته به بازنگری بنیادین روایت‌های غربگرایی و سنت‌های آن می‌پردازند و خودپنداری‌های چپ و راست را استمرار می‌بخشند و این همان کمینگاه غفلتی بود که ما در جمهوری اسلامی گرفتارش شدیم و در اعترافات اخیر حجاریان نیز معضل اصلی جریانات به ظاهر اصلاح‌طلب همین عنوان شد. آیا غربگرایان چپ و راست که کوله‌بار سنگین مخالفت پیوسته با استقبال، آزادی، اقتدار، هویت و اصالت ملی را به دوش می‌کشند، همچنان می‌خواهند تقویت‌کننده بی‌هویتی از هم گسیخته گذشته‌ای باشند که اسلاف آنها پایه‌ریزی کرده‌اند؟ آیا رویارویی غربگرایان چپ و راست با اصالت‌های ملی و دینی، استقلال، آزادی و نظام برگزیده این ملت، به‌عنوان یک سنت مقابله غیردموکراتیک و ناجوانمردانه با خواسته‌های یک ملت قرار است برای همیشه تاریخ ادامه یابد؟ در بطن و قلب اتفاقات پس از حماسه 22خرداد 1388، نفی و انکار یک واقعیت غیرقابل تردید یافت می‌شود که امام(ره) به ما هشدار داده بود ولی ما از آن غفلت کردیم و آن تثبیت مجدد یک جریان مرتجع غربگرا در دل انقلاب اسلامی است. به این معنا که این جریان به روش مصادره زبان ملی و دینی اکثریت ملت، دوباره در حال شکل گرفتن در ایران است. آیا به ایده‌های تازه و بکری نیاز است تا یک ضدانقلاب و یک نفاق جدید، به معنای واقعی و حقیقی کلمه، در دل انقلاب حادث شود؟ به هر حال باید دانست که چنین جریاناتی در ایران وجود دارند و باور نکرده‌اند که انقلاب کبیر اسلامی از ایده‌های جدید و تازه‌ای برخوردار است. آنچه مسلم است این است که انقلاب از نظر آنها بدیع، بکر، پایدار و زاینده نیست. این جریان اگرچه در دوره‌ای خود را با انقلاب همساز کرد ولی وقتی تاریخ را ورق بزنیم آثار و ردپای تغییرناپذیری این جریان را بر رویدادها و جنبش‌های گذشته مثل جنبش مشروطیت، جنبش ملی شدن صنعت نفت و جنبش 15 خرداد خواهیم دید. با همه این مسائل، بالاترین و مهم‌ترین وظیفه جمهوری اسلامی این است که مراقب و هوشیار باشد تا جدال و کشمکش ضدانقلاب، انقلاب ما را در شرایطی قرار ندهد که ناچار شویم استقلال و آزادی خود را در قیود و انحصارات قرار داده و جامعه آماده، مستعد و آزاد ایران را روی تغییرات ناشی از انقلاب اسلامی ببندیم. دشمنان دانای این انقلاب و دوستان نادان ملت ایران می‌خواهند ما را در شرایطی قرار دهند که انقلاب اسلامی از بازتولید سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی باز ایستد و جامعه آزاد و مستقل ما مجددا به دوران نظام سلطانی برگردد. باید هشیار باشیم که دشمنان دانا و دوستان نادان انقلاب اسلامی ما را به سمت جامعه بسته نظام سلطانی سوق ندهند و از چنین فضایی به آرزوهای غیرانسانی خود نرسند. اگر می‌خواهیم در بستر انقلاب اسلامی پیشرفت کنیم باید پیوسته بازتولید فرهنگی و سیاسی کنیم و اشکالات خود را اصلاح کنیم. اگر در مرز انتخاب میان یک دورنمای بی‌نظمی، خصومت، دشمنی، ناراحتی و درگیری لیکن سرشار از غرور، شهامت، شجاعت، بالندگی و حفظ استقلال و آزادگی و جامعه‌ای بسته، ایستا، با دینی مرده و ملتی افسرده قرار گرفتیم باید کاری کنیم که افق‌های تغییر با همه سختی‌ها باز باشد و آزادی و استقلال، فدای رفاه و آسایش کاذب نشود. اما اگر خواهان تداوم انقلاب اسلامی هستیم و آزادی و استقلال خود را ارج می‌نهیم و می‌خواهیم این آزادی و استقلال در جامعه پایدار باشد، یک راه بیشتر وجود ندارد و آن استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی است.* استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
منبع: فصلنامه 15 خرداد ـ شماره 20