گروه سياسي:
2 بازیگر اصلی بیانیه تهران یعنی ترکیه و برزیل برای به ثمر رسيدن نشست خود با ایران که ماحصل 2 ماه و نیم رایزنی‌های آنها با ایران و غرب بوده است، از هیچ تلاشی فروگذار نمی‌کنند. پس از آنکه نخست وزیر ترکیه یکشنبه گذشته با ارسال نامه‌ای به سران آمریکا و 25 کشور دیگر درصدد جلب حمایت بین‌المللی آنها از بیانیه تهران برآمد، رئیس‌جمهور برزیل نیز به عنوان سومین ضلع این توافق، با نگارش نامه‌های جداگانه برای روسای جمهوري آمریکا، فرانسه، روسیه، مکزیک و کشورهای آمریکای لاتین کوشید دامنه اجماع و حمایت از بیانیه تهران را که پیش از این، پشتیبانی 57 کشور اسلامی و نیز برخی کشورهای آسیایی و آفریقایی را به همراه داشت، تا حیاط خلوت آمریکا بگستراند؛ موضوعی که مورد تایید رئیس‌جمهور اروگوئه نیز قرار گرفت. خوزه موخیکا در دیدار با محمدجواد محمدی‌زاده، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان محیط زیست در این باره گفت: «با توجه به سخنان رئیس‌جمهور برزیل، تمام کشورهای آمریکای لاتین در نامه‌ای رسما حمایت خود را از بیانیه تهران اعلام خواهند کرد. به علاوه، این مواضع گروهی را به دولت آمریکا نیز منتقل می‌کنیم و از آنها می‌خواهیم به پیشنهاد برزیل که مورد قبول تمام کشورهای آمریکای لاتین است، احترام بگذارند». در واقع، لوییس ایناسیو لولا داسیلوا 2 روز بعد از نامه رجب طیب اردوغان (یعنی سه‌شنبه هفته پیش) در نامه خود به باراک اوباما، دیمیتری مدودف و نیکلا سارکوزی (اعضاي گروه وین) خواست فرصتی را که بیانیه تهران به وجود آورده برای حل دیپلماتیک مساله هسته‌ای ایران مغتنم شمارند و آن را از دست ندهند. وی حتی در ادامه به سران این کشورها گوشزد کرد، قصد دارد مانع بسته شدن دری شود که توافق سه‌جانبه ایران، برزیل و ترکیه آن را گشوده است. به نظر می‌رسد با توجه محتوای این نامه بود که وزیر خارجه آمریکا در گفت‌وگو با سلسو آموریم، همتای برزیلی خود با بیان اینکه درباره بیانیه تهران تردیدهایی وجود دارد، مدعی شد:« ما بر این باوریم که ایران علاوه بر خرید زمان از طریق صدور این بیانیه، از عمل به تعهدات بین‌المللی خود طفره می‌رود و جهان را به مکانی خطرناک‌تر تبدیل می‌کند». هیلاری کلینتون پس از بیان این ادعاها از اختلافات بسیار جدی میان واشنگتن و برازیلیا بر سر برنامه هسته‌ای ایران سخن گفت؛ موضوعی که واکنش و افشاگری وزارت خارجه برزیل را به همراه داشت. دستگاه دیپلماسی برزیل در پی سخنان کلینتون، بخش‌هایی از نامه باراک اوباما به لولا داسیلوا را منتشر کرد که در آن رئیس‌جمهور آمریکا با عقب‌نشینی از موضع قبلی واشنگتن، با امانت گذاشتن سوخت ایران در کشور سوم و مشخصا ترکیه موافقت کرده بود. باراک اوباما در این نامه که پیش‌تر نخست‌وزیر ترکیه نیز از آن سخن گفته بود، آورده است:«من از برزیل می‌خواهم این پیشنهاد به ایران داده شود که اورانیوم خود را به‌صورت امانت در ترکیه بگذارد و همزمان سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران آماده تولید شود». انتقاد به موضع‌گیری دولتمردان آمریکایی در قبال بیانیه تهران به کشورهای خارجی محدود نبوده است. یکی از رهبران جناح محافظه‌کار آمریکا با نام پاتریک بوچانان، نیز در نامه‌ای خطاب به باراک اوباما، با تاکید بر اینکه منتقدان بیانیه تهران از جمله هیلاری کلینتون در انتقادات خود صداقت ندارند، از رئیس‌جمهور آمریکا خواست تسلیم «حزب جنگ» نشود و توافق سه‌جانبه ایران با ترکیه و برزیل را بپذیرد. به گزارش پایگاه اینترنتی «امریکن کانزروتیو»، بوچانان همچنین در این نامه، بیانیه تهران را آزمون صداقت رویکرد «نه ایران هسته‌ای و نه جنگ با ایران» اوباما قلمداد کرد که وی در خلال برنامه‌های تبلیغاتی خود در دوران انتخابات ریاست جمهوری آمریکا همواره مطرح می‌کرده است. البته ترکیه نیز به عنوان ضلع دیگر بیانیه تهران کماکان به تلاش‌های خود برای جلب حمایت بین‌المللی ادامه می‌دهد. در همین راستا بود که نخست وزیر این کشور، پنجشنبه عازم برازیلیا، پایتخت برزیل شد تا با رئیس‌جمهور این کشور درباره برنامه هسته‌ای ایران و بیانیه تهران گفت‌وگو کند. قرار است بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز برای رایزنی در این باره بزودی به این گروه بپیوندد. البته رجب طیب اردوغان پس از مشورت و گفت‌وگو با لولا داسیلوا، با وی در کنفرانس مطبوعاتی مشترکی حاضر شد تا علاوه بر پاسخگویی به سوالات خبرنگاران، بار دیگر بر موضع شفاف خود در قبال ایران تاکید کنند. بدین ترتیب آنها ضمن انتقاد از واکنش منفی آمریکا و همپیمانانش به بیانیه تهران، مخالفت با این توافق سه‌جانبه را مختص کشورهایی عنوان کردند که خود دارای تسلیحات هسته‌ای هستند و سپس یادآوری کردند: «برای اجرای بیانیه تهران از هیچ کس اجازه نمی‌گیرند». آنها همچنین با بیان اینکه کشورهای غربی درصددند درگیری با ایران را افزایش دهند و تاکنون موفق نشده‌اند با حسن نیت با تهران وارد گفت‌وگو شوند، از کشورهای غربی خواستند توافق سه‌جانبه تهران را بپذیرند و دست از کارشکنی در قبال ایران بردارند.
در همین حال، اردوغان علاوه بر حمایت از نقش ترکیه و برزیل در بیانیه تهران و ابراز خوشبینی درباره نتیجه تلاش‌های 2 کشور درباره تبادل سوخت هسته‌ای گفت: «آنکارا و برازیلیا به عنوان اعضای غیردائم شورای امنیت، گفت‌وگو را برای حل موضوع هسته‌ای ایران برگزیدند». وی افزود: «کشورهایی که از بیانیه تهران انتقاد می‌کنند، حسود هستند و ما برای اجرایی کردن بیانیه نیاز به اجازه هیچ فردی نداریم». همزمان با موضع‌گیری نخست وزیر ترکیه، سخنگوی وزارت خارجه این کشور نیز عدم پذیرش توافق ترکیه و برزیل با ایران را غیرمنطقی عنوان کرد و گفت: «تلاش آمریکا برای اعمال دور جدید تحریم‌ها علیه ایران فضای نامعقولی را ایجاد کرده است». بوراک اوزوگرگین صحبت از توافق بر سر پیش نویس قطعنامه تحریم یک روز پس از صدور بیانیه تهران را اینگونه تفسیر کرد:« این اقدام یعنی شما ترجیح می‌دهید، چشم خود را روی برخی تحولات ببندید و این به ایجاد شرایطی نامعقول منجر می‌شود. اگر تردید شما درباره غنی‌سازی پابرجاست، طرف‌ها باید بنشینند و گفت‌وگو کنند». سخنگوی وزارت خارجه ترکیه در بخش دیگری از سخنان خود در واکنش به برخی اظهارنظرها مبنی بر اینکه یک سال زمان کافی برای تولید 120 کیلوگرم سوخت با غنای 20 درصد نیست، گفت:« ما در 9ـ 8 ماه گذشته با ایران تماس‌هایی داشته‌ایم و با کشورهای سوم درباره ویژگی‌های مهم گفت‌وگو و تبادل‌نظر کردیم. آیا آنها الان فهمیده‌اند که سوخت نمی‌تواند ظرف یک سال ارائه شود؟» وی افزود: «پیش از آنکه ایران توافق را بپذیرد برای ملاحظات فنی زمان وجود داشت اما چیز زیادی گفته نشد. اکنون حق ما و نیز ایران است که انتظار داشته باشیم طرف دیگر حسن‌نیت نشان دهد و پاسخ مناسبی ارائه کند». در همین راستا رئیس پارلمان لبنان در گفت‌وگو با روزنامه النهار بر مخالفت بیروت با اعمال هرگونه تحریم علیه ایران تاکید کرد. نبیه بری در این باره گفت:«لبنان نباید فقط از رای دادن به تحریم‌ها علیه ایران امتناع کند بلکه باید بشدت با این موضوع مخالفت کند». وی که کشورش ریاست دوره‌ای شورای امنیت را در اختیار دارد، افزود: «معیار کشورهای جهان و سازمان ملل آشکار و شفاف نیست، زیرا آنها ناوگان اتمی اسرائیل را که تهدیدکننده لبنان و منطقه است نادیده گرفته‌اند».
موضع انفعالی روسیه در قبال بیانیه تهران
پس از انتقاد رئیس‌جمهور کشورمان از موضع‌گیری سران روسیه در قبال برنامه هسته‌ای ایران، وزیر خارجه روسیه برای توجیه این موضوع گفت:«هیچ ضمانت صددرصدی وجود ندارد که ایران به تعهدات خود در بیانیه تهران عمل کند». وی افزود: «همه‌چیز به این بستگی خواهد داشت که ایران چگونه به تعهداتش عمل کند. اگر تهران دقیقا به آنها پایبند باشد روسیه با جدیت از برنامه پیشنهادی برزیل و ترکیه حمایت خواهد کرد». سخنان سرگئی لاوروف در حالی بیان شده است که برای اجرایی شدن توافق سه‌جانبه ایران با برزیل و ترکیه، پس از نامه ایران به آژانس که نخستین اقدام برای عملیاتی شدن این بیانیه بود، این گروه وین است که باید با اعلام موافقت خود زمینه را برای اجرای هر چه بیشتر آن فراهم کند. با این حال دبیر شورای امنیت ملی فدراسیون روسیه در گفت‌وگو با دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان با تاکید بر اینکه خط مشی سیاسی رهبران روسیه همیشه معطوف به بسترسازی برای تداوم مناسبات حسن همجواری با جمهوری اسلامی ایران بوده و هست، از بیانیه تهران استقبال کرد و گفت: «امیدواریم موفقیت‌هایی که با ابتکار ایران، ترکیه و برزیل در دوره اخیر حاصل شده، بسط و توسعه یابد». سعید جلیلی نیز در این گفت‌وگوی تلفنی با اشاره به زمینه‌های موجود برای همکاری‌های ایران و روسیه تاکید کرد: «منافع و تهدیدهای مشترک اقتضا می‌کند روابط دوستانه 2 کشور در زمینه‌های مختلف ظهور داشته باشد». نماینده مقام معظم رهبری در شورايعالي امنيت ملي، همچنین بیانیه تهران را بستر مناسبی برای نقش‌آفرینی کشورهای دوست در جهت مقابله با زیاده‌خواهی‌ها و رفتارهای غیرمنطقی عنوان کرد.