«این روزنامه به‌طور یومیه و مرتب انتشار خواهد یافت و حاوی اخبار و حوادث تمامی نقاط ایران و تفصیل پاره حوادث مهمه دنیا و اخبار خارجه و بعضی مطالب سودمند می‌باشد، محسناتی که این روزنامه خواهد داشت فعلاً شرح نمی‌دهیم. البته پس از انتشار دائم مورد آزمایش عموم واقع خواهد شد...»
این جملات نامعمول، 82 سال و 3 ماه و 24 روز پیش در اولین شماره روزنامه اطلاعات چاپ شد. روزنامه‌ای که حتی با دو صفحه در روز و با قیمت چهار شاهی(دوپنجم یک ریال) حکم آب حیات را در کویر رسانه‌ای ایران داشت.روزنامه اطلاعات تا 23 سال بعد که رقیب همیشگی‌اش کیهان متولد شد، یکه‌تاز عرصه رسانه مکتوب بود.از آن سال‌ها تا امروز که روزنامه «وطن‌امروز» را در کیوسک‌های روزنامه‌فروشی می‌بینید، روزنامه‌های بسیاری اعلام حضور کردند و برخی از آنها جایگاه مناسبی بین مخاطبان به دست آوردند. کارشناسان معتقدند با وجود رشد کمی رسانه‌های مختلف اعم از شنیداری، دیداری، مکتوب و سایبر در کشورمان، در بخش اطلاع‌رسانی با مشکلی
به نام «حرفه‌ای نشدن» مواجه هستیم. انتشار اولین شماره روزنامه «وطن امروز» بهانه‌ای شد تا به بررسی آخرین وضعیت روزنامه‌نگاری در ایران بپردازیم.
فکر می‌کنید جایگاه روزنامه‌نگاری ما در چه سطحی قرار دارد. اصلاً چه شرایطی به وجود می‌آید که یک روزنامه جدید متولد می‌شود؟ و چه مسائلی موجب استقبال مخاطبان از آن می‌شود؟برای تولد روزنامه‌ای که
پیش روی شماست، مراحل مختلفی را پشت‌سر گذاشته‌ایم و مطمئناً از زمانی که تصمیم به انتشار این روزنامه گرفته شد تا امروز، روزهای بسیاری سپری شده است. دکتر‌حسین قندی ، استاد دانشگاه و پیشکسوت روزنامه‌نگاری در این‌باره به «وطن‌امروز» می‌گوید:« هر شخص حقیقی و حقوقی امکان دارد با هدف اطلاع‌رسانی درباره مسائل مختلف، مثل سیاسی، اجتماعی ، هنری و ... تصمیم به انتشار روزنامه یا نشریه بگیرد. قبلاً که درخواست برای انتشار روزنامه کمتر بود ظرف 15 روز مجوز روزنامه صادر می‌شد، اما در حال حاضر برای دریافت مجوز روزنامه مراحل گوناگونی سپری می‌شود. پس از صدور مجوز، مدیریت روزنامه با توجه به رویکردی که تعیین می‌شود، اقدام به جذب نیروی کار می‌کند و برای تهیه مطالب و نوع آن با آنها مشورت می‌کند. مثلاً ما برای جذب مخاطب در اولین شماره روزنامه، از عکس یک خانم ایرانی با لباس محلی استفاده کردیم.»فریدون صدیقی، استاد روزنامه‌نگاری، مخاطب‌شناسی را یکی از اصول جذب مخاطب برای روزنامه و نشریات جدید می‌داند و می‌گوید: «مسؤولان یک رسانه قبل از تولید پیام و آغاز اطلاع‌رسانی باید به این سوال پاسخ دهند که مخاطب آنها کیست؟ یعنی برای چه کسانی و چگونه باید اطلاع‌رسانی کرد. اگر مسؤولان روزنامه مخاطبان خود را بشناسند و تشخیص مناسبی از نیازهای آنان داشته باشند، می‌توانند به موفقیت آن روزنامه امیدوار باشند.»
وی می‌افزاید: «یک روزنامه موفق فقط به رفع برخی نیازهای مخاطب کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند نیازی را در آن بیدار کرده و مخاطب‌سازی کند. اصلاً رسانه باید با مخاطبان خود تعامل داشته باشد و با آنها درگیر شود. مخاطب باید احساس کند که روزنامه‌نگار آن چیزی که تولید می‌کند به خاطر اوست. اگر گزارشی درباره مشکلات جامعه نگاشته می‌شود، مخاطب احساس می‌کند که رسانه دارد مشکلات او را بیان می‌کند و این یعنی اعتماد به رسانه.»
حرفه روزنامه‌نگاری و روزنامه‌نگار حرفه‌ای
مبحث رسانه یکی از حساس‌ترین موضوعات مطرح زمان حال محسوب می‌شود به‌گونه‌ای که عصر حاضر را عصر رسانه می‌نامند. در همین عصر روزنامه، روزنامه‌نگاری نیز به سرعت به سمت حرفه‌ای شدن پیش رفت.در این میان این سؤال مطرح مي‌شود که آیا روزنامه‌نگاری در کشور ما هم در مسیر پیشرفت و حرفه‌ای شدن قرار دارد و روزنامه‌نگاران حرفه‌ای در اختیار داریم؟
محمود مختاریان، استاد روزنامه‌نگاری دانشگاه به این سؤالات این‌گونه پاسخ می‌دهد: «ما قبل از انقلاب روزنامه‌های کمی داشتیم و نشریات تخصصی نیز به ندرت پیدا می‌شد، اما در حال حاضر مقوله رسانه در کشور گستردگی زیادی پیدا کرده و حتی در رشته‌های ارتباطات، روزنامه‌نگاری و خبرنگاری در دانشگاه‌ها فارغ‌التحصیل داريم. ما هم‌اکنون لشگری از روزنامه‌نگاران جوان داریم که از درک عالی و جسارت زیادی برخوردارند. ورود این قشر در روزنامه‌ها موجب تحول در نشریات شده است، اما نیازمند شناخت رسانه‌های جهان هستیم. کسی نمی‌تواند وجود فاصله میان رسانه‌های ما و جهان را کتمان کند. یکی از دلایل ایجاد این فاصله، نبود شناخت کافی روزنامه‌نگاران از مسائل مهم دنیاست. چند درصد روزنامه‌نگاران ما، دیگر روزنامه‌های جهان را مطالعه می‌کنند؟ باید با زبان جهانی روزنامه نگاشته شود و به روز باشد. در حال حاضر هیچ‌کس قدرت رسانه را نادیده نمی‌گیرد، چرا که الان مباحثی مثل دموکراسی به مقوله «مدیاکراسی» تبدیل شده است.»
دکتر قندی نیز معتقد است: «روزنامه‌نگاری در کشورمان به سوی حرفه‌ای شدن گام برمی‌دارد اما سرعت آن کافی نیست. وی دراین‌باره بیشتر توضیح می‌دهد: اگر فکر کنیم وظیفه یک روزنامه انتشار خبر است، اشتباه بزرگی مرتکب شده‌ایم. اگر مخاطبان بخواهند خبری را دریافت کنند به منابع بهتر و سریع‌تر رجوع می‌کنند. رادیو، تلویزیون و سایت‌های مختلف خبری، با سرعت بیشتری نسبت به روزنامه به مخاطب اطلاع‌رسانی می‌کنند.در حال حاضر، وظیفه یک روزنامه تحلیل و تفسیر خبر است. الان وقت آن رسیده که روزنامه‌ها از یک خبررسان صرف به یک تحلیل و تفسیررسان تبدیل شوند. روزنامه‌نگاران هم باید به سمت تحلیلگري و مفسر شدن پیش بروند. در حال حاضر به ندرت گزارش‌های تحلیلی و خبری در روزنامه‌ها پیدا می‌شود. البته بخشی از این مسأله به مدیریت روزنامه‌ها برمی‌گردد.»
صدیقی نیز اعتقاد دارد، با امکانات سخت‌افزاری، حرفه‌ای شدن را در اختیار داریم اما از آن استفاده لازم نمی‌کنیم. وی می‌گوید:« فرض می‌کنیم هم‌اکنون به سمت حرفه‌ای شدن در روزنامه‌نگاری می‌رویم اما مطمئناً این حرکت ثبات لازم را ندارد. شاید امکانات لازم را در اختیار داشته باشیم اما شیوه استفاده از آنها را به‌طور کامل بلد نیستیم.»
ضرورت ساماندهی و حرفه‌ای شدن
رسانه‌ها در حال حاضر به قدرتی بی‌رقیب تبدیل شده‌اند. یقیناً دشمنان نظام و ایران از این ابزار به بهترین نحو بهره می‌برند كه یکی از راه‌های مقابله با آن استفاده از رسانه است. در عرصه روزنامه‌نگاری مکتوب و الکترونیکی نیز این مسأله مشهود است. مختاریان در این‌باره می‌گوید: « در سال 1379 فقط 32 هزار ایرانی کاربر اینترنت بودند اما در حال حاضر حداقل هفت میلیون نفر در کشور کاربر اینترنت هستند. هم‌چنین یک میلیون ایرانی وبلاگ دارند و هر ثانیه 9 مطلب، مقاله، یادداشت و اظهارنظر در وبلاگ‌های ایرانی قرار می‌گیرد. دولت افغانستان خطر افزایش تعداد وبلاگ‌های ایرانی را احساس و همه آنها را فیلتر کرد و این یعنی قدرت رسانه. ما می‌توانیم با داشتن برنامه‌ریزی دقیق از این قدرت استفاده کنیم. چه اشکالی دارد که ما هم به دنیای وبلاگ‌ها پا بگذاریم و مثلاً هزار وبلاگ قرآنی با زبان‌های مختلف طراحی کنیم؟ چه اشکالی دارد روزنامه‌های ما به صورت بین‌المللی چاپ شود و نظرات ما را مردم دیگر جهان نیز بدانند؟»مختاریان معتقد است: خطر رسانه‌های بیگانه هر روز بیشتر می‌شود و این مسأله ضرورت حرفه‌ای شدن روزنامه‌نگاران و اصحاب رسانه را گوشزد می‌کند. وی می‌گوید:« هم‌اکنون 17 هزار و 666 شبکه ماهواره‌ای در جهان وجود دارد که 2 هزارتای آن بدون مشکل در ایران دریافت می‌شود و 600 شبکه ماهواره از شرکت‌ها و محصولات ایرانی آگهی می‌گیرند. این به معنای دیده شدن این شبکه‌ها توسط مردم است. ما برای این‌که در این جنگ رسانه‌ها اعلام موجودیت کنیم به نیروهای حرفه‌ای و جوان و روزنامه و صدا‌وسیمای قوی و تأثیرگذار نیازمندیم. فراموش نکنیم آنها که« جوان داری» بلدند، «جهان‌داری» بلدند.»
وطنیها آمدند
در دنیای امروز، مهندسی اطلاع‌رسانی وظیفه مدیریت و ساماندهی اطلاعات و انتشار آن را برعهده دارد و ضروری است که با دانش روز جهان به این مقوله پرداخته شود. مهندسی اطلاع‌رسانی در ایران مانند کودک تازه متولدی است که نیروی جوانی و تجارب قدیمی‌ها را برای صعود به قله مرتفع حرفه‌ای شدن می‌طلبد.
حال، روزنامه‌ای به میان شما آمده که از مدیریت تا کوچک‌ترین عضو آن جوان بوده و با مشورت اهل فن و موی سپیدکردگان مطبوعات در اختیار شما قرار خواهد گرفت. شاید جمله «سعی و تلاش تمام وطنیها، جلب رضایت شماست» کلیشه‌ای و یک شعار به نظر برسد اما قرار است پا را از سخن گفتن فراتر برده و با انجام وظیفه،آن را به اثبات برسانیم. روزنامه‌نگاری هرقدر نیز حرفه‌ای باشد بدون مخاطب معنایی ندارد و دست‌اندرکاران «وطن امروز» منتظر نظرات مخاطبان خواهند بود.