
گروه سیاسی:
بنابر اخبار و گزارشهای دریافتی وطن امروز، استراتژی انتخاباتی جناح هوادار خاتمی در جبهه اصلاحات در حال ورود به مرحلهای کاملا جدید و متفاوت است که البته فعلا در سطحی کاملا پنهان و زیرزمینی تعقیب میشود و برای محفوظ نگهداشتن آن، بازیهای پوششی چندگانهای طراحی شده است. داستان تبدیل شدن خاتمی به محور مباحثات انتخاباتی در میان اصلاحطلبان و تاکید حزب مشارکت و سازمان مجاهدین بر استراتژی «یا خاتمی یا هیچکس» تا امروز مراحل متفاوتی را از سر گذرانده و اکنون اطلاعاتی در دست است که این داستان در حال ورود به مراحل پایانی خود است. حزب مشارکت و سازمان مجاهدین از مدتها پیش، خاتمی را به عنوان کاندیدای اصلی خود در انتخابات ریاست جمهوری دهم برگزیده و درصدد تحمیل آن به بقیه گروههای حاضر در جبهه اصلاحات بودهاند. سابقه این امر به قبل از انتخابات مجلس هشتم باز میگردد؛ زمانی که برخی چهرههای حزب مشارکت و سازمان مجاهدین با این تصور که خاتمی بی نیاز از دفاع و تبلیغ و آنقدر محبوب است که نام او اعجاز میکند، فهرست انتخاباتی خود را به نام او منتشر کردند، ولی بر خلاف آن توهم نخستین از آن فهرست جز یک نفر –آن هم با حرف و حدیث- به مجلس راه نیافت. «تست محبوبیت» در انتخابات مجلس هشتم برای اصلاحطلبان حاوی پیامی بود که قبل از هر کس، خاتمی خود آن را درک کرد و به همین دلیل برخلاف انتخابات مجلس که طی آن به حضور در صحنه و بازیگردانی در فضای درونی اصلاحطلبان علاقهای وافر نشان داده بود، پس از آغاز مباحثات مربوط به انتخابات ریاست جمهوری، گوشهنشینی آغاز کرد و جز با شک و تردید و به صورت دوپهلو و لرزان سخن نگفت. از نگاه خاتمی آنگونه که برخی منابع مطلع به وطن امروز گفتهاند، احمدینژاد پیروز انتخابات آینده خواهد بود و آن میزان سرمایه اجتماعی که برای غلبه بر احمدینژاد به عنوان نماینده گفتمان اصولگرا لازم است، در سبد هیچیک از اصلاحطلبان موجود نیست. عمدهترین عامل تردیدهای فعلی خاتمی که برای اصلاحطلبان سخت آزاردهنده شده، همین است که جمع مهمی از اصلاحطلبان –بهویژه حزب کارگزاران- عقیده دارند وی در صورت مواجهه با احمدینژاد با توجه به محبوبیت وسیع او در میان مردم، حتی توان یک رقابت آبرومندانه را هم نخواهد داشت چه رسد به پیروزی. با این شرایط اگر اصلاحطلبان همه سرمایه خود را در سبد او بگذارند با یک شکست بیسابقه در طول تاریخ حیات سیاسی خود روبهرو خواهند شد. یکی از چهرههای نزدیک به حزب کارگزاران که نخواست نامش منتشر شود، روز گذشته به خبرنگار وطن امروز گفت: «اگر خطای تاریخی که اصلاحطلبان با سرمایهگذاری روی چهرهای مانند مصطفی معین در انتخابات ریاست جمهوری نهم مرتکب شدند، قرار باشد سال آینده درباره خاتمی تکرار شود، همان نتیجه قبلی هم تکرار خواهد شد و اصلاحطلبان با واگذاری آسان صحنه به اصولگرایان و کاندیدای آنها، فرصتی بهوجود خواهند آورد تا جریان اصولگرا و خصوصا محمود احمدینژاد بتوانند ادعا کنند پس از شکست هاشمی رفسنجانی در سال 84، سید محمد خاتمی را هم شکست دادهاند و به این ترتیب موجودیت جریان اصلاحطلب در صحنه سیاسی ایران تمام شده است». علاوه بر حزب کارگزاران، حتی برخی اعضای حزب مشارکت که قویترین مدافعان کاندیداتوری خاتمی است نیز درباره احتمال توفیق او تردیدهای جدی دارند و این موضوع را به صراحت اعلام کردهاند. در برخی محافل از قول مصطفی تاجزاده نقل میشود که در یکی از جلسات داخلی حزب مشارکت گفته است: «من خودم هم اعتقاد ندارم که خاتمی رای سابق را داشته باشد اما اصلاحطلبان چارهای جز کاندیداتوری او ندارند». مشارکتیها تا همین اواخر تلاش میکردند این قبیل سخنان را در اندرونی خود مخفی نگهدارند اما اخیرا برخی از اعضای این حزب که ماه هاست مصرانه معتقدند خاتمی کاندیدای مناسبی برای اصلاحطلبان نیست، در اظهارنظرهای علنی خود نیز این موضوع را به صراحت بیان کردهاند. از جمله الهه کولایی، عضو مرکزیت حزب مشارکت در تاریخ 9 آبان 1387 به روشنی به نوروز –ارگان اینترنتی حزب مشارکت- گفت که خاتمی را گزینه مناسبی برای رقابت با احمدینژاد نمیداند. کولایی میگوید: « به نظر من، آمدن خاتمی کمکی به پیشرفت برنامه اصلاحات در شرایط کنونی در کشور نمیکند. ما نباید برای از میان بردن این سرمایه عظیم اجتماعی اصرار بورزیم، بلکه باید با هوشیاری و تدبیر گزینههای دیگری را که با ساختارهای موجود سیاسی- اقتصادی سازگاری بیشتری دارند، مورد بررسی قرار دهیم، البته در حزب مشارکت این دیدگاه در اقلیت قرار دارد. حزب به دنبال قانع کردن ایشان برای شرکت در انتخابات است». درگیری درونی اصلاحطلبان درباره اینکه چه کسی گزینه مناسب برای رقابت در انتخابات دهم است، یکی از اصلیترین عوامل تردید محمد خاتمی است که ظاهرا علاجی هم ندارد. اصلاحطلبان اکنون در محافل داخلی خود از واقعه حضور همزمان خاتمی و کروبی در انتخابات آینده در کنار هم به عنوان «واقعه وحشتناک» یاد میکنند و معتقدند چنین اتفاقی که در صورت کاندیدا شدن خاتمی با توجه به روحیه مقاوم کروبی حتما رخ خواهد داد، بزرگترین ضایعه تاریخی جریان چپ پس از انقلاب است. مجموعه این عوامل، یعنی عدم اطمینان نسبت به رایآوری به اضافه مطمئن نبودن از حمایت یکپارچه درون گروهی –که احتمال داده میشود در صورت قطعی شدن حضور خاتمی حتی به صورت یک تخریب وسیع از جانب اصلاحطلبان علیه وی جلوهگر شود- محمد خاتمی را در یک تردید شدید نسبت به اینکه تصمیم درست واقعا چیست، قرار داده است. وطن امروز اطلاع یافته است که خاتمی در حدود 2 ماه گذشته در پاسخ به درخواستهای پیدرپی احزاب اصلاحطلب از وی برای کاندیداتوری، به تمامی آنها پاسخ منفی داده است ولی در عین حال به طور موازی شروع به ارتباطگیری با برخی محافل خاص از جمله دانشگاهیان کرده و همانطور که برخی رسانههای اصولگرا پیش از این به دقت اطلاع دادهاند، از آنها خواسته است بستهای حاوی دیدگاههای آینده خود به او ارائه دهند. برخی تحلیلگران عقیده دارند خاتمی به دنبال آن است که قبل از ارائه پاسخ به سیاسیون به ارزیابی نظر نخبگان نسبت به خود بپردازد که البته در اخبار دریافتی نتایج جالبی از این ارزیابی به دست نیامده است. نهایتا گزارشهایی به دست وطن امروز رسیده که نشان میدهد خاتمی در اقدامی که هدف آن هنوز به درستی مشخص نیست، قصد دارد به زودی طی نامهای با اعلام انصراف از کاندیداتوری در انتخابات، دلایل خود را منتشر کند. یکی از نزدیکان خاتمی که در دولت اصلاحات هم ماموریت نگارش نطقهای رئیسجمهور سابق عموما به عهده او بود، به دستور خاتمی موظف شده متنی تهیه کند و در آن همانطور که خاتمی قبلا وعده داده بود، دلایل عدم تمایل وی به رقابت با اصولگرایان در انتخابات سال آینده را به تفصیل تشریح نماید. هنوز از اینکه آیا این نامه تکمیل شده یا نه و همینطور اینکه مضامین مطرح شده در آن دقیقا چیست و آیا اراده خاتمی برای آن جدی است یا نه، اطلاع درستی در دست نیست. در همین حال، برخی اطلاعات دیگر نشان میدهد خبر دستور خاتمی برای نگارش این نامه برای حزب مشارکت و سازمان مجاهدین بسیار ناگوار بوده و آنها از نویسنده نامه خواستهاند حتیالمقدور نوشتن آن را به تاخیر بیندازد. علاوه بر این، برخی اطلاعات دقیق رسیده به خبرنگار وطن امروز نشان میدهد در آخرین فصل از داستان خاتمی، برخی از صحنه گردانان جبهه اصلاحات عقیده دارند اتفاقا اعلام عدم کاندیداتوری خاتمی در این مقطع چندان هم فکر بدی نیست و به دلایل مختلف میتواند برای اصلاحطلبان مفید باشد. این دسته معتقدند به چند دلیل بهتر است خاتمی به جای مقطع فعلی در دقیقه 90 کاندیدا شود. دلایل این گروه چنین است:
1- اگر خاتمی در شرایط فعلی اعلام کاندیداتوری کند، علاوه بر مجتمع شدن همه اصولگرایان پشت سر احمدینژاد، زمان طولانی برای حمله به او در اختیار اصولگرایان قرار خواهد گرفت.
2- اعلام عدم کاندیداتوری خاتمی به لحاظ حقوقی و سیاسی منعی برای او ایجاد نمیکند که ماههای آخر اعلام کند به تشخیص دیگری رسیده و کاندیدا شود. ولی از سوی دیگر، این اعلام در زمان کنونی موجب میشود رقابت به درون جریان اصولگرا منتقل شود و اصولگرایان با این اندیشه که دیگر خاتمی در صحنه نیست مقابل احمدینژاد
صف آرایی کنند و به تخریب شدید او و یکدیگر بپردازند.
3- اعلام کاندیداتوری خاتمی در دقیقه 90 میتواند یک شوک اجتماعی ایجاد کند و آرای خاموش را به صحنه بیاورد. منابع نزدیک به اصلاحطلبان به وطن امروز گفتند بهزاد نبوی اخیرا در جلسهای با تاکید بر این مطلب گفته است: «خیلی مشتاق نباشید که خاتمی زود اعلام کاندیداتوری کند. این به نفع ما نیست. بهتر آن است که او در دقیقه 90 بیاید. در این صورت میتوان رای بیشتری برای او جمع کرد».
وطن امروز این ماجرا را پیگیری و گزارشهای دقیقتری از جزئیات آن منتشر خواهد کرد. به نظر میرسد داستان خاتمی نه فقط تمام نشده بلکه تازه در مرحلههای آغازین است.