سردار محمد رویانیان *
ترافیک و تبعات ناشی از آن امروزه یکی از معضلات کشورهای جهان بویژه کشورهای در حال رشد به شمار می‌آید. وقوع تصادفات، بالا رفتن میزان مرگ و میر و خسارات مالی و جانی ناشی از آن هزینه‌های سنگینی را به دولت‌ها تحمیل می‌کند و اساساً بخشی از توان و پتانسیل دولت‌ها مصروف مهار ترافیک، تسهیل در عبور و مرور، جلوگیری از بروز تصادفات، کاهش خسارات و تبعات منفی ناشی از حوادث رانندگی و تقلیل هزینه‌های گزاف متاثر از آن می‌شود. علاوه بر خسارات ناشی از تصادفات، آلودگی محیط زیست و از بین رفتن هزاران ساعت اوقات ارزشمند شهروندان در سنگینی ترافیک، هزینه‌های مستقیمی است که معضل ترافیکی بر جای می‌گذارد و متاسفانه با افزایش بی‌رویه وسایل نقلیه و میل روزافزون تقاضای مردم برای استفاده از وسایل نقلیه شخصی، ضعف در ارائه خدمات به شهروندان به وسیله حمل و نقل همگانی موجب شده تا مساله ترافیک به عنوان یکی از اصلی‌ترین دلمشغولی‌های مسؤولان قرار گیرد و درصدد برآیند تا تسهیلاتی را برای مردم فراهم و از فشارهای روحی و روانی متاثر از آن بر جامعه بکاهند.
ترافیک و تبعات ناشی از آن امروزه یکی از معضلات کشورهای جهان بویژه کشورهای در حال رشد به شمار می‌آید. وقوع تصادفات، بالا رفتن میزان مرگ و میر و خسارات مالی و جانی ناشی از آن هزینه‌های سنگینی را به دولت‌ها تحمیل می‌کند و اساساً بخشی از توان و پتانسیل دولت‌ها مصروف مهار ترافیک، تسهیل در عبور و مرور، جلوگیری از بروز تصادفات، کاهش خسارات و تبعات منفی ناشی از حوادث رانندگی و تقلیل هزینه‌های گزاف متاثر از آن می‌شود. علاوه بر خسارات ناشی از تصادفات، آلودگی محیط زیست و از بین رفتن هزاران ساعت اوقات ارزشمند شهروندان در سنگینی ترافیک، هزینه‌های مستقیمی است که معضل ترافیکی بر جای می‌گذارد و متاسفانه با افزایش بی‌رویه وسایل نقلیه و میل روزافزون تقاضای مردم برای استفاده از وسایل نقلیه شخصی، ضعف در ارائه خدمات به شهروندان به وسیله حمل و نقل همگانی موجب شده تا مساله ترافیک به عنوان یکی از اصلی‌ترین دلمشغولی‌های مسؤولان قرار گیرد و درصدد برآیند تا تسهیلاتی را برای مردم فراهم و از فشارهای روحی و روانی متاثر از آن بر جامعه بکاهند.علاوه بر هزینه‌های مستقیم، هزینه‌هایی نیز غیرمستقیم به جامعه وارد می‌شود که قیمت جان انسان‌ها، آثار منفی اقتصادی معلولیت‌ها و جراحات روانی، تزلزل خانواده‌ها و بحران‌هایی که در کانون خانواده‌ها ایجاد می‌شود از جمله این هزینه‌ها
به شمار می‌رود که با معیار‌های عادی قابل ارزش‌گذاری نبوده و نمی‌توان آثار منفی اقتصادی این بخش را اندازه‌گیری کرد.
در کشور با توجه به مشکلات ناشی از ترافیک بویژه در کلانشهرها، دولتمردان تمهیداتی را برای مهار ترافیک روبه‌رشد پیش‌بینی کرده‌اند و با اجرای طرح سهمیه‌بندی بنزین و در نظر گرفتن مقدار معین مصرف سوخت برای انواع خودروها تلاش شده تا از بحرانی شدن ترافیک جلوگیری به عمل آید. با توجه به اینکه روزانه بالغ بر 1500 دستگاه خودرو شماره‌گذاری می‌شود و از سویی توسعه و گسترش زیرساخت معابر در قیاس با رشد وسایل نقلیه بسیار ناچیز است و تعداد خودروهای در حال حرکت در خیابان‌ها بیش از سه تا چهار برابر ظرفیت موجود است، در این طرح تلاش شده تا با مدیریت بر مصرف بهینه سوخت و با هدف کنترل میزان مصرف سوخت در بخش حمل‌و‌نقل تا تکمیل طرح‌ها و خارج شدن بنزین و گازوئیل از سبد حمایتی دولت، از آثار منفی معضل ترافیک کاسته شود. در دوره یکساله سهمیه‌بندی بنزین از ششم تیرماه 86 تا 31 خردادماه 87 متوسط مصرف بنزین 8/61 میلیون لیتر در روز بوده که در مقایسه با مدت مشابه دوره قبل که متوسط مصرف روزانه 1/75 میلیون لیتر بوده است، 4/13 درصد کاهش نشان می‌دهد و در کل سال 18 درصد کاهش مصرف داشته‌ایم که در صورت نبود سهمیه‌بندی پیش‌بینی می‌شد در همین مدت متوسط مصرف روزانه به 6/82 میلیون لیتر برسد و در مقایسه مصرف واقعی یکساله با پیش‌بینی مصرف، 25 درصد کاهش مشاهده می‌شود و با این اوصاف قطعا بیش از این میزان از ترافیک احتمالی و مورد انتظار کاسته شده و از رسیدن به مرز بحران جلوگیری شده است. امید است با تعریف فرهنگسازی و هدایت مردم به سمت مدیریت بهینه و ایجاد الگوی صحیح مصرف سوخت و همچنین با وضع قوانین و مقررات لازم جهت تشویق به تولید و واردات خودروهای کم‌مصرف و اصلاح نظام و مدیریت سامانه حمل و نقل همگانی درون‌شهری و ارائه خدمات موثر به شهروندان و همکاری و همراهی همه سازمان‌ها و دستگاه‌های مسؤول و سرعت بخشیدن به طرح‌های مرتبط با بهینه‌سازی مصرف سوخت، آثار مثبت مصرف سوخت بر ترافیک بیش از پیش مشهود شود.
* رئيس ستاد مديريت حمل و نقل و مصرف سوخت