کاظم برآبادی
2 هزار کارگر هر روز صبح به اعماق زمین می‌روند تا در 3 نوبت کاری، زمین سخت اطراف میدان توحید را بتراشند و خالق یکی از بزرگ‌ترین تونل‌های زیرزمینی کشور باشند. شهرداری تهران پس از ساخت پروژه‌های بحث برانگیزی چون تونل رسالت، برج میلاد،
پیاده رو سازی ولی عصر و... این بار کمر همت خود را بسته تا تونل توحید را زودتر از زمانبندی مشخص شده به بهره برداری برساند و در این راه اگر لازم باشد، شیفت‌های کاری را به عدد چهار نیز خواهد رساند. عواقب پافشاری قالیباف به ساخت زیر زمینی این مسیر بیش از همه در بحث مبالغ هزینه شده خودنمایی می‌کند. از آنجا که به نظر کارشناسان نوع و جنس خاک این محدوده آبرفتی است و به گفته چمران 2 خط مترو از این محدوده می‌گذرد، هزینه‌های این طرح بیش از میزان پیش بینی شده از آب در آمده است.
500 روز پیش شهرداری تهران برای ساخت تونل توحید قراردادی 150 میلیارد تومانی با یک شرکت ساختمانی منعقد کرد که مدت این پیمان 29 ماه برآورد شد. این یک روی سکه بودجه تونل توحید است و روی دیگر آن را می‌توان در گفت‌وگویی که معاون فنی عمرانی- شهرداری تهران با خبرگزاری فارس انجام داده، سراغ گرفت. این در حالی است که به گفته احمد دنیامالی، ماهانه به طور متوسط 10 تا 15 میلیارد تومان بر اساس صورت وضعیت، اعتبار صرف احداث تونل توحید می‌شود. نکته جالب توجه اینجاست که با وجود انتقادهای شهرداری درباره محقق نشدن اعتبارهای عمرانی، دنیامالی در این گفت‌وگو تاکید می‌کند: تقریباً مشکلی برای تأمین بودجه تونل توحید نداریم و در صورت بروز مشکل حتما آن را مرتفع خواهیم کرد.
معاون فنی- عمرانی شهرداری تهران در حالی از هزینه ماهانه 15 میلیارد تومانی تونل توحید پرده برمی‌دارد که هنوز بسیاری از بخش‌های دولتی بر سر ساخته شدن یا نشدن این تونل 2200 متری مجادله می‌کنند.
چندی پیش مدیرکل دفتر هماهنگی حمل و نقل و ترافیک سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، به شهرداری تهران هشدار داد، در پروژه تونل توحید میلیاردها تومان هزینه می‌شود، ولی مطالعات ترافیکی آن را ارائه نمی‌کنند و مشخص نیست که از نظر اقتصادی جایگزینی برای این طرح وجود داشته است یا نه.
سید مجتبی شفیعی، همچنین با بیان اینکه زمینه اجرای احداث پل به جای تونل در این محدوده وجود داشت و قطعا هزینه تقریبی احداث پل، یک دهم ساخت تونل بود، تاکید کرد: به نظر می‌رسد با توجه به مشکلاتی که تونل از نظر ایمنی و هزینه دارد، گزینه احداث پل بسیار مناسب‌تر باشد. این در حالی است که سازمان شهرداری‌ها مخالف اجرای این پروژه نیست و معتقد است: باید اولویت‌بندی و کار کارشناسی دقیقی در مورد پروژه‌های مهم شهر تهران صورت گیرد. این سازمان به صراحت اعلام می‌کند: مطالعاتی که توسط حوزه معاونت عمرانی شهرداری تهیه می‌شود، علمی نیستند چرا که این بخش از شهرداری تخصص کافی در این زمینه ندارد. یادآوری این نکته خالی از فایده نیست که مطالعات انجام شده برای ساخت تونلی که ماهانه 15 میلیارد تومان از شهروندان تهرانی تغذیه می‌کند، توسط همین معاونت صورت گرفته است.
نگاهی به بودجه عمرانی و جاری سال ۸۷شهرداری تهران نیز قابل توجه است. این آمارها و ارقام به ما می‌گویند که خیل عظیم پروژه‌هایی که یک به یک در زمان شهرداری قالیباف افتتاح می‌شوند بیش از آنکه وابسته به عزم مدیریتی این نهاد برای بهبود وضعیت شهر باشند نشان از برگ‌های سبزی است که در اختیار شهرداری قرار گرفته است. شورای شهر، بودجه عمرانی سال 87 شهرداری تهران را با اعتباری بالغ بر ۱۹هزار میلیارد ریال و بودجه جاری با اعتباری بیش از ۱۱هزار و ۹۰۰میلیارد ریال تصویب کرده است. معاونت عمرانی شهرداری بیشترین سهم را در این بودجه دارد. هشت هزار و ۲۹۸میلیارد ریال مبلغی است که می‌تواند از شهری چون تهران، یک بهشت دیگر بسازد، اما نبودن مطالعات علمی و کارکارشناسی لازم درباره پروژه‌های شهری باعث شده که بسیاری از این پول‌ها تلف شده و به باد بروند.
نمونه این سهل انگاری‌ها را نيز می‌توان در تونل رسالت سراغ گرفت. بر اساس قرارداد منعقد شده در سال 1375 تونل رسالت باید 36 ماهه و با هزینه‌ای بالغ بر 13 میلیارد تومان به بهره برداری می‌رسید، اما ساخت آن بیش از 110 ماه زمان برد و پنج برابر هزینه پیش بینی شده را به مدیریت شهری تحمیل کرد. قالیباف اعلام کرده که تونل توحید از نظر فنی، ریالی و زمانی یکی از پروژه‌های مهم تهران است و اهمیت آن برای شهر تهران به‌ویژه در زمینه حل مشکل ترافیک این منطقه کمتر از برج میلاد نیست. وی برای ساخت این پروژه از هیچ چیزی فروگذار نیست، با همراهانش سوار ون می‌شود و طول تونل را در خیابان می‌پیماید، به سراغ کارگران و حاضران کارگاه می‌رود، به آنها خسته نباشید می‌گوید و علاوه بر مانیتورهای نصب شده برای بازدید مردم، از عکاسان روزنامه‌ها دعوت می‌کند تا بیایند و از این پروژه ملی عکس تهیه کنند. این سر آغاز تبدیل شدن شهردار تهران به یک شخصیت اثرگذار در جریانات سیاسی کشور نیست، اما بی شک جنبه تبلیغاتی بسیاری از پروژه‌های عمرانی پایتخت به حدی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. حال تنها یک سوال باقی می‌ماند و آن این است که آیا بزرگ و مهم بودن یک سازه خودرو محور برای کلانشهر پرترافیکی چون تهران این اجازه را به شهرداری می‌دهد که ماهانه 15 میلیارد تومان از شهروندان تهرانی بگیرد و خرج آن کند؟