هدی کاظمی:
دریاچه ارومیه به عنوان بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران و در عین حال دومین دریاچه آب شور جهان نه به خاطر خشکسالی، بلکه به خاطر قطع حق آبه حیاتی آن( تامین دایمی سهم آب دریاچه ارومیه) و احداث جاده شهید کلانتری با ابتدایی‌ترین روش، در آینده‌ای نه چندان دور خواهد بود. به طوری که کارشناسان پیش‌بینی کرده‌اند تا هفت سال آینده دیگر چیزی از این دریاچه جز یک شوره‌زار باقی
نخواهد ماند.
دریاچه در شمال غرب ایران بین استان‌های آذربایجان غربی و شرقی واقع شده است و به دلیل ارزش‌های اکولوژیک و منحصر به فرد، در سال 1346 بر اساس مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست کشور به عنوان منطقه حفاظت شده و در سا ل 1354 به عنوان پارک ملی شناخته شده بود.
این دریاچه دارای 102 جزیره است که همه آن‌ها از سوی سازمان یونسکو به عنوان ذخیره گاه طبیعی جهان در زیباترین زیستگاه طبیعی ایران به ثبت رسیده است، به طوری که در حال حاضر 27 گونه پستاندار، 212 گونه پرنده، 41 گونه خزنده، هفت گونه دو زیست و 26 گونه ماهی در این دریاچه زیست می‌کنند و این در حالی است که متأسفانه کم توجهی و در نظر نگرفتن برخی از تبعات حاصل از خشکسالی دریاچه ارومیه توسط مسؤولان موجب شده است دریاچه هر روز بیش از گذشته با بحران بی آبی مواجه شود، به طوری که سطح آب دریاچه در فروردین ماه سال جاری حدود 20 سانتی متر در مقایسه با مدت زمان مشابه در سال قبل دچار افت سطح شده بود.
«اسماعیل کهرم»، کارشناس منابع طبیعی در این باره به خبرنگار «وطن امروز»، می‌گوید: وضعیت در پارک ملی دریاچه ارومیه که به عنوان یکی از تالاب‌های ایران در فهرست تالاب‌های بین‌المللی جهان به ثبت رسیده بحرانی است. افزایش میزان نمک آب دریاچه ارومیه از80 تا 100 گرم در لیتر و رسیدن آن به حد فوق اشباع یعنی 340 -320گرم در لیتر موجب مرگ پرندگان، اختلال در تردد شناورهای دریایی و پدیدار شدن زمین های شوره‌زار به میزان حداقل 150 هزار هکتار و متصل شدن جزایر 9گانه پارک ملی که محلی مناسب برای تولیدمثل گونه‌های مهم پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو‌ها بوده، شده است. کهرم كه در مرحله نخست، کاهش بارندگی را به عنوان یکی از عوامل طبیعی در خشک شدن این زیستگاه زیبا مؤثر می‌داند، می‌گوید: کمبود آب ناشی از خشکسالی،مشکل اصلی دریاچه ارومیه است،اما نباید فراموش کرد عوامل دست سازی چون احداث بیش از 20 سد مخزنی و انحرافی در حوزه آبریز دریاچه و احداث غیراصولی جاده شهید کلانتری که به منظور نزدیک کردن شهر ارومیه به شهر تبریز احداث شده است، در نابودی این دریاچه مؤثرند.
وی درباره آثار تخریب احداث جاده شهید کلانتری، می‌گوید: با احداث این جاده، دریاچه به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده و این دو سویه شدن دریاچه جریان آب را متوقف کرده است و همچنین به دلیل پسروی آب از حدود یک چهارم وسعت دریاچه به مساحت 120 هزار هکتار، بخشی از قسمت‌های جنوبی غیر قابل دسترس و به تالاب تبدیل شده است. این کارشناس منابع طبیعی با اشاره به تبعات خشكسالی این دریاچه ادامه داد: خشک شدن دریاچه ارومیه بر آب و هوای ایران، ترکیه وعراق تأثیر گذاشته، طراوت در هوا را از بین برده و به همین دلیل بادها با نمک همراه خواهد شد. همچنین باغ‌های سیب و انگور و محصولات کشاورزی واقع در اطراف ارومیه که متکی به آب‌های زیرزمینی هستند از بین خواهند رفت و در نهایت توفان شن و گرد و غبارهای محلی تشدید خواهد شد.«اسماعیل کهرم» معتقد است: سرازیر کردن 15 درصد از آب پشت سدها به دریاچه ارومیه و همچنین ساخت ستون‌هایی در داخل آب برای احداث جاده شهید کلانتری به‌صورت پل، می‌تواند از اقدامات پیش رو برای جلوگیری از خشکسالی دریاچه باشد. از سوی دیگر مسؤولان سازمان محیط زیست به عنوان تنها دستگاه متولی از حفظ محیط زیست معتقدند: نیاز به تدوین و اجرای برنامه آمایش سرزمین در حوزه آبریز پارک ملی دریاچه ارومیه ضرورت دارد به همین منظور لزوم مدیریت یکپارچه و فرابخشی، پردازش به حفاظت از خاک و پوشش گیاهی، کمک علمی و انتقال دانش‌های نوین و استفاده از تجارب کشورهایی که در این زمینه تجربه دارند را بسیار ضروری می‌دانند.در همین راستا نجفی، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با تایید مطالب فوق به پیشنهاد ارائه شده به برنامه عمران ملل متحد UNDP در باره مرتفع کردن بحران خشکسالی دریاچه ارومیه اشاره کرد و گفت: براین اساس 200 هزار دلار برای اجرای طرح‌های آزمایشی و بهینه‌سازی و افزایش راندمان آب کشاورزی اختصاص یافته است. به گفته وی پدیده خشکسالی در کشور از سال 77 به بعد بروز کرده که موجب شده به همراه سایر عوامل تأثیرگذار، سطح تراز آب دریاچه ارومیه به شدت تنزل پیدا کند، به طوری که در طول 13 سال گذشته تراز آب به هزار و 272 متر یعنی حدود 620 متر کاهش یافته که دریاچه را با یک بحران زیست محیطی مواجه کرده است. به همین منظور برنامه عملی برای بهبود وضعیت پارک ملی دریاچه ارومیه تهیه شده که به زودی به امضای رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و وزرای نیرو و جهاد کشاورزی می‌رسد.