با اهدای اعضای یک انسان مرگ مغزی، جان پنج انسان از مرگ حتمی نجات مییابد. آنچه در گرفتن این تصمیم مهم شما را یاری میکند بستگی به نگاه اطرافیان و اعتقاد شما دارد. برای نجات جان پنج انسان دیگر شاید لازم باشد کمی هم گذشت کرد. به همین خاطر اطلاعات در این زمینه و میزان اهمیت هر یک از اعضای پیوندی ممکن است کمک کند تا تصمیم خود را راحتتر و سریعتر بگیرید. در حال حاضر قلب، ریه، کلیه، غده پانکراس، قرنیه و کبد، شش عضو قابل پیوند هستند. اعضای دیگری همچون نای، استخوان، تاندون و ... هم در حال بررسی و آزمایش است.
پیوند ریه
پیوند ریه در مقایسه با سایر پیوندها از سختترین و دشوارترین پیوندهاست. در صورتی که همه شرایط برای عمل آماده باشد، زمان نقش بسیار مهمی در پیوند ریه دارد و در غیر این صورت ریه قابل استفاده نخواهد بود.
برای پیوند ریه، افراد جوان مناسب هستند چرا که با افزایش سن، عضوها کمکم فرسوده شده و قابلیت لازم را برای پیوند نخواهند داشت. بعد از مرگ مغزی باید با گذشت زمان کوتاهی فرد فوراً به دستگاه تنفس وصل شود تا ریهها قابل پیوند باشند.
ایران جزء معدود کشورهایی است که در امر پیوند ریه پیشگام است، به طوریکه در سال 85 شش پیوند گزارش شده است. در همین سال پزشکان متخصص پیوند موفق به انجام پیوند همزمان دو ریه در ایران شدند. پیوند ریه، سختترین پیوند از نظر کنترل عوارض پس از پیوند است. این نوع پیوند نسبت به سایر موارد مشابه، به دلیل نبود تأمین داروها از طرف بیمه بسیار هزینهبر است. از شروع عمل تا نگهداری و مراقبتهای ویژه ریه، حدود 70 میلیون تومان هزینه در بردارد که بیمه این فعالیتها را تحت پوشش قرار نمیدهد. دولت هم حمایتی برای کاهش هزینه پرداخت بودجه مربوط به این کار نمیکند، بنابراین کمکهای مردمی در تأمین هزینهها نقشی اساسی دارد.
پیوند قلب
بهترین روش در درمان نارسایی قلبی پیشرفته، پیوند قلب است. تا امروز هیچ روشی به اندازه پیوند قلب نتوانسته به بیمار کمک کند تا در زندگی عملکردی مطلوب و مناسب داشته باشد. در مواقع اضطراری نارسایی قلبی، پیوند قلب برای کسانی که زیر 60 سال دارند توصیه میشود. میزان موفقیت در پیوند قلب آمار بسیار بالایی را به خود اختصاص داده است، به طوریکه در ایران بعد از گذشت پنج سال از عمل، حدود 40 تا 60 درصد افراد مشکلی ندارند و زنده میمانند و همین رقم در دیگر کشورها به 70 درصد هم میرسد. بیماران پیوند قلبی معمولاً از دو عارضه مهم رد پیوند و عفونت پس از عمل رنج میبرند. پزشکان به خاطر در دسترس نبودن وسایل رد پیوند، ممکن است نتوانند از رد کامل پیوند جلوگیری کنند. بیمار پیوند قلبی باید بهطور مرتب آنژیوگرافی عروق قلبی شود چون وی مستعد ابتلا به گرفتگی عروق قلبی است.
آمار پیوند قلب در ایران سالانه حدود 20 پیوند اعلام شده و ما از نظر پیوند قلب به خودکفایی لازم دست پیدا کردهایم. در حال حاضر تولید قلب مصنوعی دائم با عمر طولانی در حال آزمایش است و در صورت بهنتیجه رسیدن این طرح، نیاز بیماران قلبی به پیوند کمتر میشود.
پیوند کلیه
پیوندکلیـــــه، جراحیای است که در آن كلیه اهدا شده به بیمار پیوند زده میشود. پس از انجام آزمایشها و معاینههای مختلف، این پیوند یا از فرد زنده یا از جسد به بیمار کلیوی اهدا میشود. متخصصان کلیــــه معتقدند مناسبترین فرد برای اهدای کلیه به بیمار، اعضای خانواده و نزديكان هستند چرا كه گروه خونی و بافت اهداکننده باید با بیمار یکسان باشد. ایران در انجام پیوند کلیه نسبت به کشورهای صنعتی پیشرفت خوبی داشته است، به طوریکه این پیوند از اهداکنندگان زنده با موفقیت 90 تا 95 درصد همراه است و براساس آمار با گذشت یکسال از عمل، 95 نفر از صد گیرنده پیوند، سالم و فعال هستند. همین آمار در پیوند کلیه از جسد موفقیت 80 تا 85 درصدی را نشان میدهد. شایان ذکر است که هزینه پیوند کلیه در کشورهای اروپایی چهار برابر ایران است.
پیوند پانکراس
بهترین راه درمان دیابت نوع اول پیوند پانکراس است. این پیوند به افرادی که بیشتر از دیگران نیازمند انسولین و مراقبتهای ویژه هستند پیشنهاد میشود. بیماران دیابتی باید از میزان گلوکز خون مطلع باشند در غیر این صورت با گذشت زمان به نابینایی، مشکلات کلیوی، قطع اعضای بدن و بیماریهای قلبی و عروقی دچار میشوند. اما با انجام پیوند غده پانکراس میزان قند خون در بدن مبتلایان به حالت عادی برمیگردد و دیگر نیازی به تزریق انسولین نخواهد بود. این غده فوقکلیوی که مسؤولیت تنظیم قندخون بدن را برعهده دارد، از یک اهداکننده سالم دچار مرگ مغزی به بیمار پیوند میشود. بعد از انجام عمل پیوند، این عضو جدید مسؤول تنظیم قند خون شده و مشکل دیابت نوع یک فرد که همان تزریق انسولین است، حل میشود. البته تعداد این پیوند در ایران بسیار کم است و تعداد افراد درخواستکننده پانکراس خیلی کمتر از دیگر اعضا هستند..
پیوند قرنیه
قرنیه بیمار با یک قرنیه سالم از چشم انسانی که فوت کرده تعویض میشود. تهیه قرنیه توسط بانک چشم از افرادی که خود یا بستگان آنها اجازه اهدای چشم پس از مرگ را دادهاند، صورت میگیرد. پیوند قرنیه شایعترین و موفقترین پیوند اعضا در بدن انسان محسوب میشود، چرا که قرنیه فاقد رگهای خونی است و احتمال پسزدن پیوند در مقایسه با اعضای دیگر حداقل است. در هنگام عمل قسمت مرکزی قرنیه بیمار به صورت یک دایره بریده میشود و همین عمل روی قرنیه اهدایی نیز صورت میگیرد و سپس قرنیه اهدایی در محل قرنیه بیمار با کمک بخیههای بسیار ظریف دوخته میشود.
عمل جراحی به صورت یک عمل سرپایی و تحت بیهوشی کامل یا با بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار پس از عمل میتواند با نظر پزشک مرخص شود. این عمل نسبت به دیگر اعمال جراحی به مراقبت بیشتری نیاز دارد چرا که شش ماه تا یک سال طول میکشد تا پیوند استحکام کافی پیدا کند. بهطورطبیعی برگشت دید بعد از پیوند نیز با تأخیر قابلتوجهی مواجه است. باید دانست که حتی در اکثر پیوندهای موفق، هیچگاه آستیگماتیسم و شماره چشم بهطور کامل اصلاح نمیشود و فرد بینیاز از عینک نخواهد بود.