كتايون ضيائي:
افسردگی یکی از شایع‌ترین اختلالاتی است که بسیاری از جوامع از جمله کشور ما را درگیر کرده است. در این بین اگرچه به دلایل مختلف احتمال ابتلای زنان به افسردگی بیشتر از مردان است، اما در ايران، این آمار قابل توجه‌تر است که علاوه بر ویژگی‌های جسمی و روانی زنان، مسائل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه نیز در این زمينه بسیار مؤثر است. آمار ابتلا به افسردگی در دخترها بیشتر از پسرهاست و مهم‌ترین دلیل آن ناکامی است.
دکتر رامین کریمی، روانشناس، در گفت‌وگو با «وطن امروز» با اعلام این خبر می‌گوید: احساس ناکامی، نداشتن اعتماد، ترسیم نكردن آینده‌ای مناسب و ایجاد تعارض در جوانان براساس میل شخصی از دلایل مهم ابتلا به افسردگی در جوانان است.تا پیش از سن بلوغ میزان افسردگی در دخترها و پسرها برابر است اما بعد از بلوغ احتمال ابتلا به این بیماری در دخترها بیشتر می‌شود. بدن خانم‌ها و نوسانات شدید هورمونی، به خودی خود به افزایش افسردگی کمک می‌کنند. برخی محققان معتقدند، تغییرات دوره‌ای استروژن، پروژسترون و سایر هورمون‌ها می‌تواند روی عملکرد مغز به ویژه سروتونین (قسمتی از مغز که کنترل‌کننده حالات و خلق و خو است) تأثیر منفی بگذارد. اندروژن و هورمون مردانه تستسترون که
به طور طبیعی در بدن خانم‌ها نیز ترشح می‌شود، در این زمینه مؤثر است. اگرچه ویژگی‌های جسمی زنان تا حدودی در ابتلای آنها به افسردگی مؤثر است اما عوامل بسیار زیادی ازجمله ژنتیک و وراثت، شرایط اقتصادی، اجتماعی، خانوادگی و حتی سیاسی نیز در این زمینه نقش بسزایی دارند.
دكترسیما فردوسی‌پور، روانشناس بالینی، با اشاره به تأثیر جنس مخالف در قالب نقش‌های پدر، همسر، پسر، برادر و ... در ایجاد افسردگی زنان می‌گوید: ازدواج‌ها و زندگی‌های تحمیلی و ظلم به زنان در محیط خانواده، زنان را افسرده خواهد کرد. با توجه به درصد بالای زنان شاغل، ناهماهنگی بین ارزش‌های اجتماعی و ارزش‌های حرفه‌ای این زنان، عامل دیگری براي افزایش افسردگی در بین خانم‌هاست. متأسفانه در اجتماع مردهای بسیاری هستند که حالت
«زن ستیزی» دارند و به زن به عنوان شهروند درجه دوم می‌نگرند که این امر متأثر از نوع تربیت مردها در دوران کودکی (پسر سالاری) و نقص فرزند‌پروری خانواده است. وی در ادامه می‌افزاید: برخی مردها نمی‌توانند با زن‌ها خوب صحبت کنند. در مشکلات به جای ایستادگی، حالت قهر و پرخاش به خود می‌گیرند، حتی در بعد اجتماعی نیز بسیاری از مشاغل برعهده زنان گذاشته نمی‌شود که این نوعی زن‌ستیزی است. در مجموع هنگامی که از لحاظ اجتماعی، عاطفی و مدنی با زنان برخورد درستی نمی‌شود، احتمال بروز افسردگی در آنها بالا خواهد رفت. این روانشناس بالینی عدم‌شناخت نیازهای زن و سختگیری و محدودیت‌های افراطی در مورد آنها را از سایر عوامل مؤثر در این زمینه دانسته و می‌گوید: باید کمتر نوک پیکان انتقاد و حمله خود را متوجه زنان کنیم. زنان ما باید از درون شاد بوده و از زن بودن و حقوق فردی و اجتماعی خود رضایت داشته باشند.
علائم افسردگی
افسردگی با غمگین و اندوهگین بودن، متفاوت است. فرد مبتلا به افسردگی، خود را در کارها مورد تبعیض و از نظر اجتماعی مطرود و حتی منفور خانواده خودش می‌بیند. علایق و لذت‌هایی که در گذشته مورد توجه او بوده، برایش رنگ می‌بازند و نسبت به زندگی بی‌میل می‌شود. بی‌میلی به زندگی، افکار خودکشی، احساس بی‌ارزشی یا گناهکار بودن، کم‌خوابی یا پرخوابی از دیگر علائم افسردگی به شمار می‌روند. ناصر محمدی، روانشناس، با اشاره به اینکه حدود نیمی از مبتلایان به افسردگی، از بیماری خود بی‌خبرند یا به دلیل تشخیص ندادن، مورد درمان قرار نمی‌گیرند، می‌گوید: افسردگی بیماری ساده‌ای نیست. این بیماری دارای انواع گوناگونی است و حتی بعد از درمان هم احتمال بازگشت بیماری وجود دارد. میزان افسردگی در افرادی که
نخستین بار ، پیش از 20 سالگی به افسردگی مبتلا شده‌اند یا سابقه خانوادگی ابتلا به این بیماری را دارند یا دیر نسبت به درمان آن اقدام کرده‌اند، افزایش می‌یابد. دکتر کریمی هم با اشاره به همپوشانی علائم جسمی و روانی افسردگی می‌گوید: نداشتن حس و حال برای انجام دادن کار، کاهش یا افزایش شدید اشتها، افکار منفی، شناخت‌های تحریف شده و اضطراب، از مهم‌ترین علائم افسردگی است. او در توضیح شناخت‌های تحریف شده، می‌گوید: در شناخت تحریف شده، فرد تنها بعد منفی یک واقعیت را در نظر می‌گیرد. این روانشناس می‌افزاید: 90 درصد افراد بدبین در زندگی خود به افسردگی مبتلا خواهند شد. مسأله شناختی دیگری که مطرح است، کمال طلبی زیاد افراد است که در صورت موفق نشدن، خود را سرزنش می‌کنند و در این حالت شناخت‌های معیوب آنها را باید زیر سؤال برد، چون تعریف مطلقی از واقعیت وجود ندارد. افسردگی در همه جوانب زندگی فرد تأثیر می‌گذارد تا جایی که در مراحل پیشرفته، زندگی بیمار را مختل می‌کند. فرد افسرده نمی‌تواند روابط مناسبی با دیگران داشته باشد و در انجام فعالیت‌های روزمره خود با مشکل مواجه می‌شود. افسردگی یک مادر در نوع روابط او با همسر و فرزندانش تأثیر منفی خواهد گذاشت و زندگی خانوادگی او را به مخاطره می‌اندازد و گاهی باعث جدایی می‌شود. فرزندان تحت‌تأثیر حالات روحی مادر، اندک اندک تفکرات فکری منفی پیدا خواهند کرد و نظام فکری آنها مبتنی بر بدبینی شکل خواهد گرفت. خانواده متعلق به اجتماع است. افسردگی زنان هم در اجتماع و هم در خانواده در کنش و عملکرد و بازدهی زنان و به تبع آن، دیگر افراد جامعه تأثیرگذار است. اگر جامعه‌ای دارای افراد افسرده باشد، جامعه سالمی نیست و در درازمدت دچار عقب‌ماندگی در مرحله تولید، صنعت و فناوری خواهد شد.