كتايون ضيايي
دستگاه‌های دیالیز فرسوده است، دستگاه‌های جدید و جایگرین به اندازه کافی وجود ندارد و تعداد بیماران کلیوی در کشور در حال افزایش است. این جملات هشدارهای رئیس انجمن حمایت از بیماران کلیوی است که حکایت از وجود مشکلات عدیده‌ای در این زمینه دارد.
مصطفی قاسمی، در ادامه سخنان خود از 2 برابر شدن مبتلایان به بیماری‌های مزمن کلیوی تا پایان سال 91 خبر می‌دهد. این در حالی است که اکنون براساس آمار موجود، بیش از 15 هزار بیمار دیالیزی در کشور وجود دارد. رئیس مرکز مدیریت پیوند و بیماری‌های خاص وزارت بهداشت، درباره افزایش تعداد تخت‌های دیالیز گفت: اعتباری در قالب ردیف تجهیز بیمارستان‌ها با اولویت دیالیز به دانشگاه‌های علوم‌پزشکی اختصاص خواهد گرفت که به زودی در اختیار مراکز پزشکی قرار می‌گیرد. محمد عقیقی، با اشاره به این مطلب که اعتبارات برای هزینه در سه منظور مشخص با اولویت دیالیز در نظر گرفته شده و همکاری جدی دانشگاه‌ها را می‌طلبد، اظهار داشت: با همت دانشگاه‌ها، خرید 500 دستگاه دیالیز جدید در سال جاری میسر خواهد شد. در این زمینه مراکز علمی می‌توانند به محض وصول منابع، برای خرید اقدام کنند.
وی با اشاره به اینکه تقریبا به ازای هر پنج نفر یک تخت دیالیز در کشور وجود دارد، یادآور شد: حدود 3200 تخت دیالیز در کشور موجود است که این تعداد باید به حدود 16هزار و 500 بیمار دیالیزی خدمت‌رسانی کنند. این در حالی است که حدود یکهزار نفر از این افراد به روش دیالیز صفاقی دیالیز می‌شوند که در استان تهران به دلیل تراکم بیماران این استاندارد پایین‌تر است. وی افزود: هم‌اکنون در کشور سه هزار و 200 تخت دیالیز وجود دارد که از این تعداد سالانه 250 تخت دیالیزی فرسوده از رده خارج می‌شود.
عقیقی در ادامه خاطرنشان کرد: علاوه بر بیماران نیازمند دستگاه دیالیز و بیمارانی که به روش صفاقی در خانه دیالیز می‌شوند، سالانه حدود 2 هزار بیمار نیز کلیه پیوندی دریافت می‌کنند و تاکنون حدود 14 هزار نفر در کشور پیوند کلیه شده‌اند که جزو گروه بیماران دیالیزی محاسبه نمی‌شوند.
رئیس انجمن حمایت از بیماران کلیوی با اشاره به اینکه آماری از بیماران پیوندی در دسترس نیست، وضعیت پیوند در کشور را بسیار مطلوب ارزیابی کرد وگفت: در سال گذشته یکهزار و 865 پیوند در کشور انجام شد. معمولا در طول یک سال یکهزار و 800 تا 2 هزار پیوند کلیه انجام می‌شود. این در حالی است که پیگیری‌ها، اقدامات و پوشش‌های پس از عمل مناسب نیست. مصطفی قاسمی در ادامه با اشاره به اینکه بیمه‌ها باید برای هر جلسه دیالیز مبلغ 50 هزار تومان بپردازند، اضافه کرد: متاسفانه بعد از انجام عمل پیوند، پوشش بیمه‌ها قطع می‌شود این در حالی است که گاهی پیوند پس زده شده و مجددا بیمار به دیالیز بازمی‌گردد و این امر هزینه بیمه‌ها را چند برابر می‌کند.
وی با انتقاد از عملکرد بیمه‌ها اظهار داشت: متاسفانه بیمه‌ها به مراکز انتفاعی تبدیل شده‌اند و به مسؤولیت‌های خود عمل نمی‌کنند.
قاسمی خاطرنشان کرد: از حدود یک سال گذشته در بخشنامه‌ای، تنها سهم بیمار در تامین داروها 10 درصد اعلام شده، این در حالی است که این بخشنامه اجرا نشده و بیماران هنوز30 درصد هزینه داروها را پرداخت می‌کنند.
وی در ادامه خواستار قرار گرفتن بیماران پیوندی در گروه بیماران خاص شد و گفت: در بخشنامه سهام عدالت، بیماران پیوندی در گروه بیماران خاص قرار‌نگرفته و مشمول سهام عدالت نمی‌شوند. این امر از حدود یک سال گذشته به تایید وزارت بهداشت رسیده و در انتظار اعلام نظر وزارت رفاه است.
رئیس انجمن حمایت از بیماران کلیوی در مورد بیمه فرآورده‌های خونی توسط بیمه ایران نیز گفت: محصولات خونی باوجود بیمه بودن از هیچ برچسبی مبنی بر بیمه بودن برخوردار نیستند و حتی بیمار و پرستار از بیمه بودن محصول خونی اطلاعی ندارند. اکنون ارگانی برای جوابگویی به افراد مبتلا به بیماری‌های خونی ناشی از استفاده از محصولات خونی آلوده وجود ندارد. در مجموع لازم است که یک نفر از سازمان بیمه جوابگوی کارهای مربوط به فرآورده‌های خونی باشد. در این زمینه انجمن حمایت از بیماران کلیوی حاضر به انجام همه نوع همکاری است.
قاسمی در ادامه از استاندارد نبودن کیفیت انجام دیالیز در ایران خبر داد و افزود: اگرچه وزارت بهداشت برای ارتقای کیفیت فرآیند دیالیز، بی‌کربنات را جایگزین استات کرده است اما از حدود سه ماه پیش بی‌کربنات وارد کشور نشده است و به همین دلیل دوباره از استات استفاده می‌شود.
وی تاکید کرد: چنین وقفه‌هایی در درمان بیماران نه تنها بهبودی به دنبال ندارد بلکه زیان‌هایی را هم در پی خواهد داشت. رئیس مرکز مدیریت پیوند و بیماری‌های خاص وزارت بهداشت درباره مشکل واردات بی‌کربنات گفت: متناسب با دستگاه‌های مختلف دیالیز از چند نوع پودر بی‌کربنات استفاده می‌شود. واردات یکی از انواع پودرها برای مدت حداکثر سه هفته دچار مشکل شد که با پیگیری‌های انجام شده و همکاری معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت این وقفه برطرف شد.
وی در ادامه از توسعه پیوند از جسد به عنوان مداخله فعال وزارت بهداشت خبر داد و افزود: براساس اولویت‌های موجود در کشور، توسعه دیالیز خونی، دیالیز صفاقی و پیوند کلیه از 2 منبع جسد و زنده در دستور کار وزارت بهداشت قرار دارد و براساس برنامه چهارم توسعه، هدف‌گذاری‌ها مشخص شده است. برای استفاده از روش‌های نوین دیالیز مانند دیالیز صفاقی با سایکلر، دیالیز در منزل و مواردی از این قبیل باید هزینه‌ها و اثربخشی آنها در کشور بررسی و ارزیابی شوند. همچنین باید سنجید که تکنولوژی‌های جدید تا چه حد می‌تواند نیازهای کشور را پاسخ دهد. در حال حاضر بحث استفاده از ماشین سایکلر در دیالیز صفاقی به وزارت بهداشت پیشنهاد شده و در حال بررسی است.