حسين اسماعيلي:
از شیر گرفتن، تغییر تدریجی تغذیه کودک از شیر به غذاهای ترکیبی است. شیر تا پیش از چهار ماهگی تمام مواد غذایی لازم را برای کودک فراهم میکند. بین سنین چهار تا شش ماهگی دستگاه گوارش کودک به حدی از رشد و تکامل میرسد که برای هضم غذاهای پیچیدهتر نیز آماده میشود. تغییر غذای کودک از شیر به غذاهای جامد یک روند تدریجی است که تکمیل آن به سه تا چهار ماه زمان نیاز دارد. بعضی کودکان سریع به غذاهای جامد عادت میکنند ولی عدهای دیگر نیاز به زمان بیشتری دارند.
غلامرضا حاتمی، رئیس انجمن علمی تغذیه کودکان ایران میگوید: برای تکامل رشد طبیعی کودکان لازم است تا پایان 2 سالگی از شیر مادر استفاده شود.
این فوقتخصص گوارش اطفال میافزاید: در صورت تمایل کودک به ادامه دادن تغذیه با شیر مادر در سنین بیشتر از 2 سال، خوردن شیر مادر جای نگرانی ندارد. وی با اشاره به اینکه در صورت تمایل کودک به خوردن شیر مادر، نباید اصرار در گرفتن کودک از شیر مادر داشت، میگوید: کودکانی که از شیر مادر و کودکانی که از شیرخشک استفاده میکنند، از نظر قد و اندازه هیچ تفاوتی ندارند، تنها تفاوت در این است که کودکانی که شیرخشک میخورند بعد از سهماهگی بیشتر چاق میشوند. وی تاکید کرد: تا زیر شش ماهگی تمام کودکان، چه لاغر و چه چاق، فقط باید از شیر مادر تغذیه کنند.
اغلب کودکان در نیمه دوم زندگی خود آمادگی خوردن بعضی غذاهای مایع را پیدا میکنند، البته تغییر و تبدیل این رژیم غذایی به رژیم غذایی یک فرد بزرگسال باید بهتدریج صورت گیرد. با افزایش تدریجی غلظت سوپ گوشت و انواع پوره و اضافه کردن انواع سبزیجات، حبوبات و میوهها به سوپ رقیق اولیه میتوان کمکم غذاهای جامد را وارد رژیم غذایی کودک کرد.محققان بر این باورند که سن طبیعی از شیرگرفتن کودک 2 تا پنج سالگی است و شیر دادن به کودکی که بیش از 2 سال نیاز به مکیدن پستان مادر دارد، برای او مضر نیست. در فرهنگ کشورهای دیگر مانند فرهنگ اسلامی شیردهی تا 2 سالگی توصیه شده است. اگر مادران به دلایلی قبل از 2 سالگی مجبور به قطع شیردهی شدند، باید از شیشه شیر یا وسایلی برای تسهیل شیرخوردن کودک استفاده کنند، چرا که نیاز به مکیدن تا شش ماهگی یا یکسالگی وجود دارد. بهترین روش برای از شیرگرفتن، روش تدریجی است که برای مادر و کودک بسیار راحتتر است و بدون مشکل و در چند ماه اتفاق میافتد. بنابراین بعد از 2 سال کامل که کودک از شیر مادر بهرهمند شد، وعدههای غذایی مناسب میتواند جایگزین شیر مادر شود. در این مرحله مادر نباید به کودک پیشنهاد شیردادن کند و البته اگر هم کودک تمایل به شیرخوردن داشت از او دریغ نکند، بهویژه وقتی کودک بیمار است و فقط میل به شیر خوردن دارد و غذای دیگری را تحمل نمیکند. در این روش چون از شیرگرفتن تدریجی است، مادر کمتر دچار مشکلات عصبی- روانی و تغییرات میشود و کودک نیز دچار ضربه روانی نخواهد شد.
به این ترتیب کودک کمکم علاقه به شیرخوردن را از دست میدهد و ممکن است به یکباره آن را کنار بگذارد. توصیه میشود قبل از خواب و بعد از بیدار شدن به کودک شیر بدهید و به تدریج وعدههای شیر قبل و بعد از ظهر را کم کنید. به عبارت بهتر، فاصله شیردادنها را بیشتر کرده تا خود به خود یک وعده شیردهی حذف شود. با ایجاد سرگرمیهای جدید برای کودک برنامه همیشگی روزانه او را تغییر دهید تا هوس شیر خوردن نکند. زمان شیرخوردن او را پیشبینی کنید و یک میانوعده مورد علاقهاش را به همراه داشته باشید و بالاخره وعدههای شیرخوردن در ساعات شب را به ترتیب یک شب در میان، 2 شب در میان و ... کنید تا کودک دیگر تقاضای شیر نکند. هیچگاه از راههایی همچون بدمزه کردن سینه استفاده نکنید چرا که ممکن است اثرات مخربی بر روحیه برخی کودکان بگذارد.