همه برای یکی

صفا صهري:

امروز زندگی مدرن، خانواده‌ها را کوچک و کوچک‌تر کرده است، اما ضرورت داشتن فرزند یک امر طبیعی و کاملاً روشن است. اگرچه تک فرزندی در 30- 20 سال گذشته کمتر شده است اما بسیاری از والدین به دلایل مختلف، تصمیم می‌گیرند فقط یک فرزند داشته باشند. به نظر می‌رسد در اغلب این موارد شرایط اقتصادی عامل این انتخاب است و والدین قصد دارند با این انتخاب نه تنها زندگی راحت‌تری برای تنها فرزند خود مهیا کنند بلکه می‌خواهند خودشان هم راحت‌تر باشند. با این استدلال توقع می‌رود افرادی که امکانات بیشتری دارند، فرزندان بیشتری هم داشته باشند اما آمار از رابطه میان ثروت و فرزند کمتر خبر می‌دهد، به‌طوری که خانواده‌های کوچک معمولاً امکانات اقتصادی بیشتری هم دارند.تک‌فرزندها اغلب والدین مسنی دارند، در حالی‌که سن مناسب برای اولین بارداری، 20 سالگی عنوان شده است. در هر حال تک‌فرزندی هر دلیلی داشته باشد در شهرهای بزرگ همچنان روبه افزایش است. اما نباید از یاد برد که داشتن یک فرزند،‌ بهتر یا بدتر از داشتن چند فرزند نیست و تک‌فرزندی هم مزایا و معایبی دارد. اغلب مردم تصور می‌کنند تک فرزندها نازپرورده و لوس هستند. والدین این بچه‌ها وقت زیادی صرف یادگیری و آموزش آنها می‌کنند و به رشد آنها به طور خاص توجه می‌کنند. اما تک فرزندها نمی‌توانند ناامیدی‌ها و فشارهای روحی را تحمل کنند. چنانچه از مساله‌ای رنجیده شوند این حالت را تا مدت‌ها در درون خود زنده نگه می‌دارند و اغلب به برقراری روابطی که دربرگیرنده منافع آنان باشد ابراز تمایل می‌کنند. از آنجایی که کودکان تک‌فرزند در خانواده‌ای که فقط شامل افراد بالغ است بزرگ می‌شوند، زودتر از دیگر کودکان با مسائلی مواجه می‌شوند که برخورد با آنها در سنین بالاتر ناگزیر است. کودکان خانواده‌های تک‌فرزند معمولاً بلوغ زودرس دارند. اما از آنجا که کسی را ندارند تا رقابت، بازی و دعوا را با او تجربه کنند فرصتی برای شناخت، کنترل و مدیریت احساساتشان نخواهند داشت. در نتیجه بلوغ روحی- روانی که شامل مواردی چون شناخت خود، میزان واقع‌بینی و انتخاب موثر است را دیرتر و در تجربه‌های طاقت‌فرسای دوران جوانی به دست می‌آورند. تک‌فرزندها بدون داشتن خواهر یا برادر، خود محور بزرگ می‌شوند و کمتر یاد می‌گیرند چگونه با دیگران مذاکره کنند یا ملاحظه آنها را بکنند. ممکن است این کودکان از بقیه بچه‌ها، همبازی‌های خیالی بیشتری داشته باشند. با این حال والدین تک‌فرزندها هر روز و هر ساعت با خواسته فرزندشان برای بازی کردن با آنها روبه‌رو هستند، اما همیشه مایل نیستند در نقش کودک دوباره توپ بازی یا عروسک‌بازی کنند. به همین دلیل برای مشغول نگه داشتن فرزندشان در اکثر موارد اسباب‌بازی‌های گران قیمتی تهیه می‌کنند. این روند کم‌کم تبدیل به عادت والدین و توقع کودک می‌شود. در بعضی موارد این بچه‌ها در مهدکودک هم به اندازه کافی بازی نمی‌کنند و ترجیح می‌دهند همبازی پدر یا مادر خود باشند. از سوی دیگر در گروه‌های بازی با سایر بچه‌ها یا به سرعت عقب‌نشینی می‌کنند و منزوی می‌شوند یا به شدت پرخاشگری می‌کنند و رفتاری سلطه‌گرانه دارند. بچه‌های تک‌فرزند کمال‌گرا هستند و برای رسیدن به موفقیت هر کاری می‌کنند، والدین تک‌فرزندها باید به کودک خود یاد بدهند که بهترین بودن در همه چیز، همه چیز نیست و اگرچه رسیدن به هدف بسیار مهم است اما چیزهای دیگری هم در زندگی وجود دارد. بنابراین یادگرفتن روبه‌رو شدن با شکست برای این کودکان از دیگران ضروری‌تر است. اگر والدین همه کارهای این کودکان را به عهده بگیرند یا آنها را دوباره انجام دهند، کمال‌گرایی را در فرزندشان تقویت نمی‌کنند و زمینه شکست او را تسریع می‌بخشند. والدینی که مراقبت افراطی از تک‌فرزند خود دارند او را به فردی ضعیف و کم‌تحمل تبدیل می‌کنند و موجب می‌شوند فرزندشان مسوولیت عمل خود را نپذیرد و از روبه‌رو شدن با عواقب رفتار خود امتناع کند. معمولاً برای این دست والدین سخت است که تقاضای کودکشان را رد کنند اما باید به بچه‌ها بیاموزند ، نه یعنی‌«نه»! اگر والدین اجازه ندهند فرزندشان با احساسات سخت و ناراحت‌کننده روبه‌رو شود،‌ تحمل وی را برای این نوع احساسات ، ضعیف خواهند کرد و فرزندشان از دیگران نیز انتظارات زیادی خواهد داشت که ناتوانی آنها را شدت می‌بخشد. انعطاف‌پذیری زیاد والدین موجب نارضایتی و خودمحوری کودک می‌شود. بنابراین والدین تک‌فرزندها نباید اجازه دهند فرزندشان هر وقت هر کاری را اراده کرد، انجام دهد. بلکه باید نیازهای فرزندشان را تامین کنند اما آرزوهای او را زود برآورده نکنند و به فرزندشان کمک کنند تا با تلاش خود به آرزوهایش دست یابد. به فرزندتان کمک کنید تا آنچه را می‌خواهد به‌دست آورد. والدین این کودکان باید به خاطر داشته باشند تک‌فرزند آنها تنها فرزند آنها است نه تنها شانس آنها برای برآورده کردن آرزوهایشان. بچه‌های تک‌فرزند بیشتر از سایرین در معرض آسیب‌هایی از این دست هستند. بنابراین اجازه دهید فرزندتان علایق شخصی خود را بشناسد و شما در آن دخالتی نداشته باشید.