ا
شروين طاهري
مروز یک بار دیگر یانکی‌ها سرنوشت خود را به دست صاحبان آرای«الکترال» می‌سپارند. 538 نماینده شناخته شده که ظاهرا امین مردم ایالت متحده هستند با سازوکاری که دقیقا مصداق انتخابات غیرمستقیم یا دست‌کم نیمه دموکراتیک است یک نفر را از بین دو نامزد احزاب دموکرات و جمهوری‌خواه (اوباما و مک کین) به کاخ سفید می‌فرستند اما تاملی در احوالات نامزدها و جامعه امروز آمریکا هر کسی را به این باور می‌رساند که حتی تیم معتمدین خود به شدت تحت تاثیر تیم‌های ورزشی و چهره‌های ورزشی شناخته شده آنها هستند تا جایی که می‌توان یک سازوکار مجازی را حتی ورای سازوکار «معتمدین انتخاب‌کننده» (Electoral college) در نظر گرفت و مشابه نام «الکترال» به آن لقب رای «اسپورتال» یا ورزشی داد. از آنجا که رنگین پوست بودن در آمریکا عمدتا در مورد «نگرو»ها (سپاهپوستان) و «هیسپانیک»ها (مهاجران مکزیکی و لاتین) اطلاق می‌شود و این طیف‌ها هم رفته‌رفته از نظر جمعیتی از تعریف اقلیت فاصله می‌گیرند و از طرف دیگر، شاکله ورزشی آمریکا در سال‌های اخیر بیش از پیش تحت اختیار همین دو طیف قرار گرفته، می‌توان تصور کرد که مشاهده «باراک اوباما»ی آماده و قبراق بر فراز حلقه بسکتبال چه اثری می‌تواند بر سرنوشت انتخابات ریاست‌جمهوری 2008 بگذارد. حالا باراک اوباما صرفنظر از شعارهای سیاسی و اقتصادی‌اش برای طیف وسیع مذکور به انضمام طیف وسیع دیگری از هواداران بسکتبال و بيسبال (که شاهد حضور پررنگ سیاهپوستان در این رشته‌ها هستند) حکم یک ستاره از جنس قهرمانان ورزش را دارد. البته جامعه آمریکایی از دیرباز اقبال زیادی به ورزش نشان داده ولی در سال‌های اخیر رسانه‌ای شدن ورزش، فرهنگ هواداری را در بین توده‌ها چندین برابر قدرتمندتر ساخته است.
جورج بوش پسر، دقیقا به واسطه تمایلات ورزشی‌اش و پرداختن به چند رشته مختلف در ملأ عام از جمله بیسبال، دوچرخه‌سواری، قایق‌سواری و گلف غیرممکن‌ها را در دو دوره گذشته انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا ممکن کرد. حالا ورزش در آمریکا و در بسیاری دیگر از جوامع جهان یک رسانه شفاف و کاراست. کافی است سیاستمدارانی که نمی‌توانند صداقت جناح خود و صحت شعارهایشان را ثابت کنند، جلوی چشم سایرین به توپ ضربه بنوازند تا این رفتار ورزشی در ناخودآگاه توده‌ها به صداقت، صحت و البته جربزه آن سیاستمدار تعبير شود. اصلا ذات ورزشی چیزی جز نمایش توانایی‌های بشر در بستری رقابتی و سالم نیست.
جالب اینجاست که حتی در ایران، بسیاری از اطرافیان و مشاوران جوان‌تر و خوشفکرتر رئیس‌جمهور پیشین جمهوری اسلامی قصور او در بهره‌گیری از رسانه ورزشي را یکی از دلایل مهم رنگ باختن محبوبیت نخستین او برمی‌شمردند. آنها شکوه می‌کردند که چرا این «سیّد ساده‌دل» و البته نه چندان عملگرا از استادیوم‌های ورزشی و تجمعات بهره‌مند از تظاهرات کرال «choral» یا حرکات هماهنگ توده‌وار تنها به منظور سخنرانی استفاده می‌کند. حتی یادم هست یکی از همین‌ها قدم رنجه خاتمی به ورزشگاه آزادی در یک دیدار ملي را که در آخرین سال ریاست‌جمهوری‌اش صورت گرفت، اقدامی بسیار دیرهنگام و با تاخیر پنج، شش ساله دانست. این مشاور جوان تعریف می‌کرد که چهار سال پیش از آن چگونه محافظان خاتمی همزمان با برگزاری دیدار حساس تیم ملی ایران با جمهوری ایرلند در مرحله پلی‌آف جام‌جهانی 2002، سید سرگردان را درخیابان‌های حوالی ورزشگاه آزادی می‌چرخاندند، بلکه فرجی در کار تیم بلاژویچ حاصل شود و رئیس‌جمهور وقت جرات کند پا به ورزشگاه آزادی بگذارد. در مقابل، در حالی که دولت احمدی‌نژاد از طرف همین طیف به عقب‌افتادگی و بهره نگرفتن از ساز وکارهای مدرن متهم می‌شود، استفاده موثر دولت از رسانه ورزشی به خوبی عیان می‌کند که چه تفاوتی میان مدرنیته شعاری با مدرنیته عملگرایانه وجود دارد.
هنوز به یاد داریم مدعیان اصلاحات همیشه به برگشت‌ناپذیر بودن روندی که در کشور در پیش گرفته بودند، می‌نازیدند اما کافی است مثلا در ورزش مقایسه‌ای انجام دهیم. آیا سیاست تضعیف استقلال و پرسپولیس به بهانه رشد فوتبال در سایر شهرها در حاکمیت دوم خردادی‌ها یک روند بازگشت‌ناپذیر بود یا سیاست فعلی مبنی بر اهدای تیم‌های متراکم و بدون هوادار پایتخت به شهرها و استان‌هایی که همیشه در حسرت داشتن سمبلی محلی برای رشد و توسعه می‌سوختند و می‌ساختند؟
با این تفاسیر پیش‌بینی اینکه کدام طرف از«رای اسپورتال» به عنوان ابزاری عملگرایانه در انتخابات مدرن، بهتر بهره می‌برد، چندان دشوار نیست.