دکتر حسین افتخاری
با اینکه بوش از ابتدای حکومت 8 ساله خود تعهدی در قبال مساله فلسطین نپذیرفته بود و تیم چند صدنفری کارشناسان نومحافظه‌کار، هیچ دستور کاری برای وی به منظور پیشبرد تلاش‌های بیل کلینتون قرار نداده بودند، ولی بوش برای قوت بخشیدن به ریشه‌های کیان صهیونیستی وعده بالفور 2 را در نامه‌ای به شارون مورد تاکید قرار داد و در چند سال اخیر نیز از هیچ اقدامی برای مشروعیت بخشیدن به این رژیم دریغ نکرده است. در آخرین پروژه بوش برای ثبت امتیازات جدید برای اسرائیل و شکل‌دهی معادله سیاسی – امنیتی منطقه‌ای، برنامه چندلایه‌ای طراحی شده که در چند بعد در حال پیگیری است. این پروژه جدید دورکن اساسی در بر دارد. رکن اول این پروژه، همان چیزی است که اسرائیل در 60 سال گذشته در کشورهای عربی و اسلامی جست‌وجو می‌کرده تا بدون توجه به پایان بخشیدن به اشغال فلسطین و سرزمین‌های عربی، مشروعیت خود را در عادی‌سازی روابط با این کشورها به دست آورد. رکن دوم این پروژه در واقع به ایجاد یک زیرساخت امنیتی – سیاسی که تضمین‌کننده اوضاع بحرانی در رژیم صهیونیستی است، معطوف بوده و ظرفیت و پتانسیل کشورهای عربی را به عنوان چتری امنیتی برای اسرائیل قرار داده و در مقابل جمهوری اسلامی و خط مقاومت منطقه‌ای ساماندهی می‌کند. در اين‌باره سه لایه مجزا ولی مکمل یکدیگر را تشریح خواهیم کرد:
با اینکه بوش از ابتدای حکومت 8 ساله خود تعهدی در قبال مساله فلسطین نپذیرفته بود و تیم چند صدنفری کارشناسان نومحافظه‌کار، هیچ دستور کاری برای وی به منظور پیشبرد تلاش‌های بیل کلینتون قرار نداده بودند، ولی بوش برای قوت بخشیدن به ریشه‌های کیان صهیونیستی وعده بالفور 2 را در نامه‌ای به شارون مورد تاکید قرار داد و در چند سال اخیر نیز از هیچ اقدامی برای مشروعیت بخشیدن به این رژیم دریغ نکرده است. در آخرین پروژه بوش برای ثبت امتیازات جدید برای اسرائیل و شکل‌دهی معادله سیاسی – امنیتی منطقه‌ای، برنامه چندلایه‌ای طراحی شده که در چند بعد در حال پیگیری است. این پروژه جدید دورکن اساسی در بر دارد. رکن اول این پروژه، همان چیزی است که اسرائیل در 60 سال گذشته در کشورهای عربی و اسلامی جست‌وجو می‌کرده تا بدون توجه به پایان بخشیدن به اشغال فلسطین و سرزمین‌های عربی، مشروعیت خود را در عادی‌سازی روابط با این کشورها به دست آورد. رکن دوم این پروژه در واقع به ایجاد یک زیرساخت امنیتی – سیاسی که تضمین‌کننده اوضاع بحرانی در رژیم صهیونیستی است، معطوف بوده و ظرفیت و پتانسیل کشورهای عربی را به عنوان چتری امنیتی برای اسرائیل قرار داده و در مقابل جمهوری اسلامی و خط مقاومت منطقه‌ای ساماندهی می‌کند. در اين‌باره سه لایه مجزا ولی مکمل یکدیگر را تشریح خواهیم کرد:1- اختلافات داخلی بین گروه‌های فلسطینی که عملا به تسلط حماس بر نوار غزه منتهی شده برای ابومازن و تیم حکومت خودگردان، شرایط مطلوبی نیست و او نمی‌تواند از جانب مردم فلسطین در هیچ سناریوی مذاکراتی، وزن قابل قبولی از خود ارائه کند. این بخش از پروژه به مصر واگذار شده تا در یک طرح آشتی بین فتح و حماس در غزه و تشکیل حکومت تکنوکرات و بی‌طرف، دستگاه‌های امنیتی در غزه را در اشراف و کنترل دستگاه‌های امنیتی مصر قرار دهد و به موضوع شلیک موشک از غزه به سوی شهرک‌های صهیونیست‌نشین پایان دهد. این طرح مصر که از حمایت ضمنی اتحادیه عرب نیز برخوردار شده در واقع بر حذف حماس از حکومت و تسلط بر غزه اهتمام دارد تا منطقه نفوذ ابومازن را به غزه گسترش دهد.
2- بخش دوم این طرح که دارای یک سابقه فرعی است به نوع موضوعاتی که در خلال مذاکرات سازش مطرح بوده، بازمی‌گردد. رژیم صهیونیستی همواره در مذاکرات دسته‌جمعی و یا دوجانبه خواستار عادی‌سازی روابط با طرف مقابل است و نتایج مذاکرات را به سیر مباحث بی‌نتیجه می‌سپارد. برای حل این مشکل، فشارهای آمریکایی به نتیجه رسیده و مناسبات نزدیک بخشی از خانواده پادشاهی در عربستان و نومحافظه‌کاران آمریکایی کارساز شده و عربستان سعودی که متهم درجه یک حوادث 11 سپتامبر به حساب می‌آید، برای پرهیز و دوری از این اتهام، نشست‌های گفت‌وگوی ادیان و ترویج تسامح دینی را به راه انداخته و تابه‌حال چند نشست را نیز پشت سر گذاشته است. در آخرین نشست که در اسپانیا منعقد شد، از خاخام‌های اسرائیلی هم دعوت به عمل آمد و در نشست 12 نوامبر که قرار است در نیویورک منعقد شود، به جز خاخام‌های یهودی و صهیونیست اسرائیلی، مقامات سیاسی اسرائیلی نیز برای نخستین بار از سوی عربستان دعوت شده‌اند تا مقدمه‌ای برای ابراز حسن‌نیت در پروسه مذاکرات صلح با اسرائیل باشد.
3- بخش سوم این طرح منطقه‌ای، طرح صلح و چارچوب‌های مذاکراتی است که باید دو طرف آن را بپذیرند. شیمون پرز در اقدامی بی‌سابقه و قابل تأمل در دیدار با حسنی مبارک، طرح سعودی را تایید کرده و خواستار یک تلاش دسته‌جمعی برای صلح شده است. جالب آنکه حتی مبارک این طرح را صرفا برای اجرا تلقی کرده و مذاکره روی آن را نپذیرفته است. اسرائیل هیچگاه وارد طرح‌هایی که آمریکا مبتکر آن نیست، نمی‌شود و دولت بوش در روزهای آینده باید کاخ سفید را به رئیس‌جمهور جدید واگذار کند. در آمریکا نیز بیشترین گمانه‌زنی‌ها بر پیروزی باراک اوباما تاکید دارد که مساله فلسطین در اولویت‌های دور او قرار دارد و هنوز استراتژی خاورمیانه‌ای او نهایی نشده و در عین حال همچون دیگر رؤسای جمهور آمریکا متعهد به اسرائیل و منافع آن باقی خواهد ماند. حاصل بحث اینکه اسرائیل در این پروژه نیز که هدف کسب عادی‌سازی مناسبات و مشروعیت بیشتر را دنبال می‌کند، وارد شده و سپس آن را در مسیرهای تعریف‌شده هدایت خواهد کرد و نهایتا به مرحله توقف خواهد رساند. بخش اجرایی و مهم این طرح مرتبط با سوریه است که اگر به بازی یادشده بی‌توجهی کند، تمامی سناریوی طراحی‌شده عقیم خواهد ماند. لذا تحلیل‌گران آمریکایی و اسرائیلی به این نتیجه رسیده‌اند که اگر عملیات نظامی سال گذشته (2007) که مدعی هدف قرار گرفتن تأسیسات در حال ساخت هسته‌ای سوریه بود، به حضور سوری‌ها در مذاکرات غیرمستقیم در ترکیه منتهی شده، یک عملیات نظامی جدید در مرزهای شرقی سوریه که به بهانه زدن رهبران القاعده صورت گرفته، پیام روشنی به بشار اسد خواهد داد که به بازی جدید مذاکراتی نیز وارد شده و تبعات و نتایج آن را بپذیرد. بویژه اینکه حکومت سوریه با تقویت مناسبات خود با روسیه و ارتقای بنیه دفاعی – نظامی خود و بهبود مناسبات با فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی، به مطالبات آمریکایی بی‌توجهی می‌کند و این مساله برای آمریکا غیرقابل قبول بوده و معادله کلان منطقه‌ای را از مدیریت آمریکا خارج خواهد کرد.
این طرح فریبکارانه، آخرین تلاش بوش برای اجرای التزام‌های او به صهیونیسم بین‌الملل است و اگرچه حکومت‌های بعدی در آمریکا نیز این رویکرد را رها نمی‌کنند ولی در صورت پیشرفت در هر یک از بخش‌های این طرح، قبل از اینکه به اهداف تعیین‌شده آن دست یابند، یک فروپاشی منطقه‌ای که حکومت‌های هم‌پیمان با آمریکا و اسرائیل را فرا خواهد گرفت، در چشم‌انداز خود نشان می‌دهد.