
شادی رستمی: «گرگ وال استریت» آخرین اثر «مارتین اسکورسیزی» است که در آن به مانند بسیاری از آثار اخیرش از یار جوان خود «لئوناردو دیکاپریو» بهره برده و برشی از زندگینامه یک آدم مشهور و پولساز را روایت میکند. «جردن بلفورت» یکی از موفقترین و کارآمدترین دلالان بورس در والاستریت بود که با سهام کمارزش کار خود را آغاز کرد و پس از مدتی توانست میلیونها دلار به جیب بزند و ثروتمند شود. اگرچه کمی بعدتر به زندان افتاد و اموالش را از دست داد اما داستان زندگیاش آنقدر جالب توجه بود که دستمایه یک فیلم سینمایی شود. قبل از گرگ والاستریت آثار موفق دیگری با این موضوع ساخته شده بود مانند «والاستریت 1»، «پول هرگز نمیخوابد» و حتی «در جستوجوی خوشبختی» با بازی «ویلاسمیت» که نگاه جدی و دقیقتری به بحث مالی و صعود و نزول ارزش سهام داشتند.
گرگ والاستریت تنها نامی را یدک میکشد وگرنه بیشتر در پی نشان دادن صعود و نزول مردی است کاریزماتیک و زبانباز که زندگیاش سرشار از اعتیاد و هرزگی است؛ اعتیاد به روابط جنسی، به مواد مخدر، به مشروبات الکلی و به پول درآوردن. بلفورت که به تعلیم عدهای قاچاقچی و دزد پرداخت و توانست از آنها دلالان حرفهای بسازد، با هزینههایی که صرف خشنودی آنان میکرد، سخنرانیهای غرا و فاش ساختن رموز کار توانست از کنار تیم حرفهایاش صاحب ثروت هنگفتی شود و بهترین خانه و اتومبیل و کشتی را بخرد. فیلمنامه این اثر را «ترنس وینتر» براساس زندگی این فرد به رشته تحریر در آورده است و خیلی به جمع و جورکردن کاراکترهایش علاقه نشان نداده است چنانکه «مارک هانا» (متیو مکناهی) پس از دلرباییهای اولیه به سرعت محو شده و حتی اثری از آثارش به جا نمیماند. به جز این، درباره اوایل کار جردن به عنوان کارمند ساده و حتی زندگی پیش از بورس اطلاعاتی به مخاطب داده نمیشود. این موضوع شامل همسر جردن هم میشود. داستان خدمتکاری که دزد پولها بود پا در هوا رها میشود و اسم بچهها تنها به ضرورت به میان میآید. آنچه وینترز براساس ارضای امیال حیوانی این مرد نگاشته تنها به چشم ممکن است هیجانانگیز بیاید وگرنه با حذف صحنههای ... چیزی به جز داستانی ساده و بیکشش نمیماند.اسکورسیزی در این فیلم به سراغ تجربه تازهای میرود و در پنجمین همکاریاش با دیکاپریو تصویری حیرتانگیز مقابل بیننده قرار میدهد. ملغمهای از زنندهترین رفتارهای جنسی تا استعمال پیدرپی انواع مواد مخدر و البته همه این رفتارها و کنشها با طنز همراه است و بعضا سبب به وجود آمدن موقعیت کمیک میشود. در واقع هر جا چیزی کم آمده به جایش عناصر و اکتهای کمدی جایگزین شده است. برای مثال سکانس مسمومیت جردن و دانی و درگیری آنها در آشپزخانه و از جا جهیدن جردن با تأسی از ملوان زبل همزمان تاسفبرانگیز و خندهدار است. حتی نحوه روایت وی درباره به خانه رسیدن و سلامت بودنش رودست جالبی به بیننده میزند اما نه الزاما مهم و تاثیرگذار. به عبارتی فیلم قربانی مدت زمان طولانی و کمآمدن ایدههاست، حالا هر چقدر هم که بازیگر جور کمبود مواد اولیه را بکشد. اسکورسیزی تا پیش از این به گنگسترها و خانوادههای مافیایی میپرداخت و موفق بود تا اینکه شانس خود را در «هوگو» آزمود و دید توانایی ساخت آثار فانتزی و بهکارگیری جدیدترین تکنولوژی سهبعدی را هم دارد، پس تصمیم گرفت فیلمی به سبک و سیاق والاستریت با چاشنی کمدی سیاه بسازد ولی فیلمش طولانیتر از آن است که بتواند جاذبه خود را تا لحظات آخر حفظ کند. اثری که دو ساعته هم میتوانست تمام شود و یک ساعت پایانی آن کاملا زیادی به نظر میرسد. برخی سکانسها طولانی و کشدار و حتی تکراری است. با همه اینها چیزی به نام هنر بازیگری فیلم را نجات داده است. لئوناردو دیکاپریو ضد قهرمان و برگ برنده فیلم است. با بازی درخشان و جوش و خروش او است که میتوانیم این کاراکتر هوسران و دغلکار را بپذیریم. بازی بشدت برونگرا، شوخیهای کلامی و ظاهری که پیش از این از او دیده نشده بود و حال معلوم میشود که وی پیش از این بازی کنترل شدهای داشته است به اضافه گریمی مناسب که به او فرصت خودنمایی میدهد. سخنرانیهای پرشور و حال او به اضافه بیبند و باریهای بیحساب و کتابی که در طول فیلم ارائه داده سرشار از تضادهای غیرقابل قبول است و باز هم به نظر خندهدار و تاسفبرانگیز میرسد. «جونا هیل» جفت مناسبی برای او است که بده و بستانهای قابل قبولی را ارائه میدهد، بازی دیکاپریو را بهطور کامل ساپورت کرده و اکتهای شاد، احمقانه و انرژیک در کنار ویژگیهای فیزیکیاش او را از سایر بازیگران متمایز میسازد. حتی به خدمت گرفتن ژان دوژاردن با لهجه غلیظ فرانسوی و کمترین درک از زبان انگلیسی نیز به خودی خود خندهدار و مضحک است. گرگ والاستریت شباهتهایی هم با کازینو (از آثار قدیمی اسکورسیزی) دارد و بویژه روابط زناشویی و احساسات ویژه جردن برای نااومی (مارگوت رابی) نگارنده را به یاد آن فیلم و نقش اول مردش، سم (رابرت دنیرو) و همسر زیبایش جینجر (شارون استون) میاندازد؛ جواهرات و ریخت و پاشها و متعاقب آن فحاشی و کتککاری زوجین با کمی تغییر و دستکاری همان است! از نقاط مثبت این فیلم میتوان از تدوین خوب و فیلمبرداری فوق حرفهای آن نام برد که حداقل 2 ساعت از فیلم را با ضرباهنگی تند و سریع به پیش میبرد و فضایی دیدنی به وجود میآورد. طراحی صحنه و لباس چندان به زمان خود پایبند نیست اما میتوان از این ایرادات چشم پوشید. در مجموع گرگ والاستریت یکی از متفاوتترین آثار اسکورسیزی است (البته با درجه آر) که برای بهترین فیلمنامه و کارگردانی نیز نامزد اسکار شده است. در این اثر وجه دیگری از این کارگردان کهنهکار و فیلمسازیاش را میبینیم و بازیگری پرحرارت چون دیکاپریو که به سبب بازی خوبش امسال شانس زیادی برای دریافت مجسمه طلایی اسکار دارد.