دولت نهم با پایه‌گذاری اصول سیاست خارجی خود بر ایدئولوژی و گفتمان انقلاب توانست یکی از کارآمدترین حوزه‌های عملکردی خود را در این بخش رقم بزند. شناخت جنبه‌های مختلف دیپلماسی اثر‌بخش جمهوری اسلامی برای دفاع از حقوق ملت ایران، حفظ امنیت ملی، تسلیم نشدن در برابر استکبار و همچنین ترک موضع کنش‌پذیری در مواجهه با غرب، مستلزم فحص گسترده در افعال و مواضع جمهوری اسلامی در موضوع‌ها و مقاطع مختلف زمانی است. از این رو با نگاهی اجمالی به کارنامه سیاست خارجی جمهوری اسلامی که نقش بارز رئیس دولت در پیشبرد اهداف ملی و جهانی آن هویداست، می‌توان مولفه‌های زیر را به‌عنوان نگرش غالب در این موضوع بیان کرد.
نفی نظام تک‌قطبی در جهان
سیاست‌های یکجانبه‌گرایانه ایالات متحده آمریکا به‌عنوان تهدید آشکاری برای صلح و امنیت جهانی محسوب می‌شود. سیاست‌های استکباری نظام سلطه با تقسیم‌بندی کشورها و ملت‌های جهان به دو گروه له و علیه با رویکرد بهره‌گیری حداکثری از منابع و امکانات کشورهای «له» و اعمال انواع دخالت‌های آشکار و پنهان در تغییر نظام سیاسی کشورهای «علیه» انجام گرفته است. اعمال تهدیدها، تحریم‌ها، حمایت از انقلاب‌های مخملین و تغییرات در نظام حکومتی و حتی اشغال نظامی، در مواردی همچون عراق و افغانستان ابزارهای پیمایش این خواست در جهان است. همچنین ساختار غیر دموکراتیک و تبعیض‌گونه مجامع جهانی از جمله شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز سبب باز شدن دست ایالات متحده در این مصاف شده است.جمهوری اسلامی با نشانه گرفتن سیاست‌های خصمانه دولت ایالات متحده که در عرصه جهانی تضییع حقوق انسان‌ها و اشغال و غارت ثروت‌های انسانی و طبیعی کشورهای مختلف را با خود همراه داشته است و در بعد داخلی انزوای هرچه بیشتر این کشور نزد ملت‌های آزاداندیش و در نهایت دولت‌های مستقل و به‌تبع آن، مشکلات فراوان سیاسی و اقتصادی برای مردم آمریکا را موجب شده، توانست دل و جان انسان‌های مدافع حقوق بشر، صلح و عدالت را با خود همراه کند. استقبال مردمی از رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف جهان، دعوت ایران به عضویت در سازمان‌ها و مجامع مختلف جهانی و حمایت ملت‌ها، دولت‌ها و سازمان‌های جهانی از حقوق مردم ایران، گوشه‌ای از پذیرش سیاست سلطه‌ستیزی جمهوری اسلامی توسط ملت‌ها و کشورهای جهان است.
دیپلماسی فعال
جمهوری اسلامی ایران با ترک موضع کنش‌پذیری و قرار گرفتن در موضع مدعی در بسیاری از مناسبات جهانی، داعیه‌داری صلح، امنیت و عدالت را در کردار و گفتار خود به جهانیان اثبات کرده است. اعتراض جدی جمهوری اسلامی به موارد نقض آشکار حقوق بشر در جهان مانند فجایع ایالات متحده در افغانستان و عراق، دست‌اندازی به حقوق اولیه انسان‌ها در زندان‌های گوآنتانامو و ابوغریب، نسل‌کشی مردم مظلوم فلسطین توسط رژیم غاصب صهیونیستی و سکوت مجامع جهانی در قبال گسترش و تکثیر سلاح‌های کشتار جمعی رژیم تروریستی اسرائیل، فصل جدیدی از مواجهه نظام سلطه نسبت به نظام جمهوری اسلامی را به همراه داشته است. همچنین جمهوری اسلامی برای افزایش اعتمادسازی دو‌سویه و حل و فصل مسائل مختلف بین‌المللی و منطقه‌ای، حجم گسترده‌ای از گفت‌وگوهای دوجانبه را دنبال کرده است. در زیر به برخی از اقدام‌های انجام گرفته در این راستا اشاره مي‌شود:
1- برگزاری اجلاس سران کشورهای حاشیه خزر در تهران با حضور روسای جمهوری هر پنج کشور عضو، با وجود کارشکنی آمریکا
2- پذیرش عضویت ایران در 21 سازمان منطقه‌ای و بین‌المللی و زمینه‌سازی برای عضویت در 9 سازمان دیگر
3- تصویب عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی (WTO)
4- عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای
5- کسب 11 مورد مناصب مدیریتی و سیاسی در مجامع بین‌المللی
6- عضویت ناظر ایران در سارک
7- حضور ریاست محترم جمهوری برای نخستین‌بار در اجلاس اتحادیه آفریقا با 2 دستاورد زیر:
- توسعه حوزه جغرافیایی فعالیت‌های سیاست خارجی در قاره آفریقا
- عضویت در مجامع اقتصادی دولت‌های غرب آفریقا (اکواس)
8- برگزاری موفق اجلاس مجامع آسیایی برای صلح(AAPP)
9- پیگیری مستمر تشکیل سازمان کشورهای صادرکننده گاز
10- برگزاری موفق اجلاس وزرای جنبش عدم‌تعهد در زمینه حقوق بشر و تنوع فرهنگی
11- شرکت رئیس‌جمهوری در اجلاس سران کشورهای همکاری خلیج فارس و سازمان همکاری شانگهای
12- شرکت رئیس‌جمهوری در اجلاس سران اوپک در ریاض و ارائه پیشنهاد حذف دلار از مبادلات نفتی
13- انجام چهار دوره مذاکره با طرف آمریکایی به منظور استقرار و تثبیت امنیت در عراق
14- برگزاری موفق دومین اجلاس روسای مجمع مجالس آسیایی(APA)
15- انجام 39 سفر از سوي ریاست محترم جمهوری در سه سال اخیر و بیش از یکصد سفر از سوي وزیر امورخارجه به منظور تقویت و تنظیم روابط جمهوری اسلامی ایران با کشورها در حوزه‌های مختلف و پیگیری دیپلماسی فعال دولت نهم.