هادی چاوشی
محمود احمدی‌نژاد مرد «ویژه»ای است. این «ویژگی» هم در قالب شخصیت حقیقی او و هم در جایگاه حقوقی‌اش به عنوان رئیس‌جمهور ایران قابل مشاهده است. آخرین نمود بیرونی این «ویژگی» ارسال پیام تبریک به باراک اوباما، رئیس‌جمهور منتخب آمریکا بود که شگفتی ناظران سیاسی بین‌المللی را برانگیخت. شگفتی از آن جهت که نامه «تبریک» احمدی‌نژاد به اوباما در حالی نوشته می‌شود که ایران و آمریکا 29 سال است هیچ روابط دیپلماتیکی ندارند و 2 کشور طی این سال‌ها همواره از یکدیگر به‌عنوان «دشمن» یاد کرده‌اند. این «ویژگی» احمدی‌نژاد در نامه اخیر او به اوباما همراه با «پختگی» به‌وضوح قابل مشاهده است. چه این‌که رئیس‌جمهور ایران با نگارش این «تبریک‌نامه» بی‌سابقه در تاریخ دیپلماسی 2 کشور، عملاً توپ روابط دوجانبه را به زمین حریف انداخته و این کار را در فضایی انجام داده است که رئیس‌جمهور آینده آمریکا راهی جز تایید سخنان او ندارد. احمدی‌نژاد در این نامه به همان شعار محوری اوباما -که علت اصلی رای دادن مردم ایالات متحده به او نیز به حساب می‌آید- یعنی «تغییر» اشاره کرده و از او خواسته است این تغییر را مطابق خواست و «توقع عمومی» همه ملت‌ها و دولت‌های جهان به مرحله اجرا درآورد: «توقع عمومی این است که پاسخگویی سریع و روشن به مطالبه تحول صحیح و اساسی در سیاست‌های داخلی و خارجی دولت آمریکا که خواست همه ملت‌های جهان و ملت آمریکاست، سرلوحه و محور همه برنامه‌ها و اقدامات دولت آینده شما قرار گیرد.» جالب این‌که سایر مقامات جهانی هم در پیام‌های تبریک خود به اوباما، از لزوم «تغییر» در سیاست‌های آمریکا بویژه در حوزه سیاست خارجی سخن گفته‌اند و حتی نیکلا سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه که از هم‌پیمانان نزدیک واشنگتن به‌حساب می‌آید، در گفت‌وگوی تلفنی با رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده تاکید کرد که مردم آمریکا با انتخاب اوباما گزینه «تغییر» را برگزیدند. دیوید کامرون رهبر محافظه‌کاران انگلستان هم از باراک به‌عنوان فردی از نسل رهبرانی نام برد که جهان به آنان نیاز دارد؛ رهبرانی که «تغییر» ایجاد می‌کنند. دعوت رئیس‌جمهور آینده ایالات متحده به ایجاد تغییر تنها به هم‌پیمانان این کشور نیز محدود نشد و اغلب پیام‌های تبریک از دیگر نقاط جهان نیز به این نکته اشاره داشتند. قدرت‌های بزرگی همچون روسیه و چین از یک‌سو و ساکنان استراتژیک‌ترین منطقه جهان امروز، یعنی خاور میانه از سوی دیگر. از جمله دبیرکل اتحادیه عرب که تاکید کرد؛ «مردم خاورمیانه قویاً احساس می‌کنند تغییر در نگرش آمریکا لازم است.» بدین ترتیب به‌نظر می‌رسد توصیه احمدی‌نژاد به اوباما، نه پیشنهادی یک‌طرفه از سوی یک دشمن، که پیامی قابل اعتنا از سوی یک قدرت منطقه‌ای است که همراهی بسیاری از رهبران دیگر کشورهای جهان را نیز با خود دارد. احمدی‌نژاد در عین حال، نامه خود را با گوشزد کردن برخی واقعیات جهانی و منطقه‌ای به اوباما ادامه داده و نوشته است: «ملت‌های جهان انتظار دارند که سیاست‌های مبتنی بر جنگ‌طلبی، اشغالگری، زورگویی، فریبکاری، تحقیر ملت‌ها و تحمیل روابط تبعیض‌آمیز و غیرعادلانه بر آنان و برمناسبات جهانی که موجب انزجار همه ملت‌ها و اکثریت دولت‌ها از حاکمان آمریکا و مشوه شدن حیثیت مردم آن کشور شده است، به رفتاری مبتنی بر عدالت و احترام به حقوق انسان‌ها و ملت‌ها، دوستی و دخالت نکردن در امور دیگران تبدیل شده و دایره دخالت‌های دولت آمریکا به مرزهای جغرافیایی آن کشور محدود شود. بویژه در منطقه حساس خاورمیانه، انتظار آن است که رفتار ناعادلانه 60ساله به سوی استیفای کامل حقوق حقه ملت‌ها بویژه ملت‌های مظلوم فلسطین، عراق و افغانستان تغییر جهت دهد.»
محمود احمدی‌نژاد مرد «ویژه»ای است. این «ویژگی» هم در قالب شخصیت حقیقی او و هم در جایگاه حقوقی‌اش به عنوان رئیس‌جمهور ایران قابل مشاهده است. آخرین نمود بیرونی این «ویژگی» ارسال پیام تبریک به باراک اوباما، رئیس‌جمهور منتخب آمریکا بود که شگفتی ناظران سیاسی بین‌المللی را برانگیخت. شگفتی از آن جهت که نامه «تبریک» احمدی‌نژاد به اوباما در حالی نوشته می‌شود که ایران و آمریکا 29 سال است هیچ روابط دیپلماتیکی ندارند و 2 کشور طی این سال‌ها همواره از یکدیگر به‌عنوان «دشمن» یاد کرده‌اند. این «ویژگی» احمدی‌نژاد در نامه اخیر او به اوباما همراه با «پختگی» به‌وضوح قابل مشاهده است. چه این‌که رئیس‌جمهور ایران با نگارش این «تبریک‌نامه» بی‌سابقه در تاریخ دیپلماسی 2 کشور، عملاً توپ روابط دوجانبه را به زمین حریف انداخته و این کار را در فضایی انجام داده است که رئیس‌جمهور آینده آمریکا راهی جز تایید سخنان او ندارد. احمدی‌نژاد در این نامه به همان شعار محوری اوباما -که علت اصلی رای دادن مردم ایالات متحده به او نیز به حساب می‌آید- یعنی «تغییر» اشاره کرده و از او خواسته است این تغییر را مطابق خواست و «توقع عمومی» همه ملت‌ها و دولت‌های جهان به مرحله اجرا درآورد: «توقع عمومی این است که پاسخگویی سریع و روشن به مطالبه تحول صحیح و اساسی در سیاست‌های داخلی و خارجی دولت آمریکا که خواست همه ملت‌های جهان و ملت آمریکاست، سرلوحه و محور همه برنامه‌ها و اقدامات دولت آینده شما قرار گیرد.» جالب این‌که سایر مقامات جهانی هم در پیام‌های تبریک خود به اوباما، از لزوم «تغییر» در سیاست‌های آمریکا بویژه در حوزه سیاست خارجی سخن گفته‌اند و حتی نیکلا سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه که از هم‌پیمانان نزدیک واشنگتن به‌حساب می‌آید، در گفت‌وگوی تلفنی با رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده تاکید کرد که مردم آمریکا با انتخاب اوباما گزینه «تغییر» را برگزیدند. دیوید کامرون رهبر محافظه‌کاران انگلستان هم از باراک به‌عنوان فردی از نسل رهبرانی نام برد که جهان به آنان نیاز دارد؛ رهبرانی که «تغییر» ایجاد می‌کنند. دعوت رئیس‌جمهور آینده ایالات متحده به ایجاد تغییر تنها به هم‌پیمانان این کشور نیز محدود نشد و اغلب پیام‌های تبریک از دیگر نقاط جهان نیز به این نکته اشاره داشتند. قدرت‌های بزرگی همچون روسیه و چین از یک‌سو و ساکنان استراتژیک‌ترین منطقه جهان امروز، یعنی خاور میانه از سوی دیگر. از جمله دبیرکل اتحادیه عرب که تاکید کرد؛ «مردم خاورمیانه قویاً احساس می‌کنند تغییر در نگرش آمریکا لازم است.» بدین ترتیب به‌نظر می‌رسد توصیه احمدی‌نژاد به اوباما، نه پیشنهادی یک‌طرفه از سوی یک دشمن، که پیامی قابل اعتنا از سوی یک قدرت منطقه‌ای است که همراهی بسیاری از رهبران دیگر کشورهای جهان را نیز با خود دارد. احمدی‌نژاد در عین حال، نامه خود را با گوشزد کردن برخی واقعیات جهانی و منطقه‌ای به اوباما ادامه داده و نوشته است: «ملت‌های جهان انتظار دارند که سیاست‌های مبتنی بر جنگ‌طلبی، اشغالگری، زورگویی، فریبکاری، تحقیر ملت‌ها و تحمیل روابط تبعیض‌آمیز و غیرعادلانه بر آنان و برمناسبات جهانی که موجب انزجار همه ملت‌ها و اکثریت دولت‌ها از حاکمان آمریکا و مشوه شدن حیثیت مردم آن کشور شده است، به رفتاری مبتنی بر عدالت و احترام به حقوق انسان‌ها و ملت‌ها، دوستی و دخالت نکردن در امور دیگران تبدیل شده و دایره دخالت‌های دولت آمریکا به مرزهای جغرافیایی آن کشور محدود شود. بویژه در منطقه حساس خاورمیانه، انتظار آن است که رفتار ناعادلانه 60ساله به سوی استیفای کامل حقوق حقه ملت‌ها بویژه ملت‌های مظلوم فلسطین، عراق و افغانستان تغییر جهت دهد.»رئیس‌جمهوری اسلامی ایران استقبال «ملت بزرگ و تمدن‌ساز و عدالت‌جوی ایران» از «تحولات اساسی، عادلانه و واقعی در سیاست‌ها و رفتارها بویژه در این منطقه» را نیز گوشزد می‌کند تا به رئیس‌جمهور جدید ایالات متحده بفهماند جمهوری اسلامی به دنبال ثبات و آرامش در منطقه است و ترجیح می‌دهد با دولتی در راس آمریکا مواجه باشد که سیاست‌های جنگ‌طلبانه جورج بوش را در منطقه دنبال و اشتباهات او را در سیاست خارجی تکرار نمی‌کند. چراکه اتخاذ استراتژی‌های عاقلانه در خاورمیانه از سوی واشنگتن، می‌تواند به سود همه کشورهای منطقه و خود آمریکا باشد. احمدی‌نژاد در نامه خود خطاب به اوباما، به انتظارات مردم آمریکا از رئیس‌جمهور جدید کشورشان که موجب انتخاب او شد نیز اشاره و به او توصیه می‌کند به‌جای توجه به «تقاضاهای سیری‌ناپذیر اقلیتی خودخواه و ناصالح»، به خواست مردم این کشور توجه کند: «ملت آمریکا که دارای گرایشات معنوی است، انتظار دارد که همه توان و همت دولت در مسیر خدمت به مردم، اصلاح وضعیت بحرانی اقتصادی، بازیابی حیثیت، روحیه و امید آنان و رفع کامل فقر و تبعیض، احترام کامل به کرامت، امنیت و حقوق انسانی و تقویت بنیان‌های خانواده که از جمله تعلیمات انبیای الهی است، در سرزمین آمریکا مصروف شود.» اگرچه احمدی‌نژاد پیش از این و در سال نخست ریاست‌جمهوری‌اش هم با شکستن یک تابوی بزرگ، خطاب به جورج بوش، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده نامه نوشته بود، اما نامه تازه او را باید در چارچوب و فضای تازه‌ای تحلیل کرد، چراکه نه اوبامای امروز، بوش آن موقع است و نه جهان امروز، با وجود بحران اقتصادی فراگیر، تلفات فراوان نظامیان آمریکا در عراق و افغانستان، قدرت‌یافتن حماس و حزب‌الله در فلسطین و لبنان و تقویت هرچه بیشتر جایگاه منطقه‌ای و بین‌المللی ایران، دنیای 2 سال و نیم قبل. حالا باراک اوباما که در تبلیغات انتخاباتی‌اش از گفت‌وگوی بی‌قیدوشرط با ایران سخن گفته و همواره از «تغییر» در سیاست‌های داخلی و خارجی آمریکا حرف زده بود، باید در پاسخ نامه احمدی‌نژاد، نشان دهد که به چه مایه از تغییر معتقد است و آیا بنا دارد این شعار انتخاباتی را -دست کم در مورد ایران- به چیزی فراتر از شعار ارتقا دهد، یا خیر.