با وجود اینکه تعدادی از کارشناسانمسائلخارجی معتقدند انتخابات ریاست جمهوری اخیر آمریکا، انتخاباتی شگفتانگیز بود اما نگاهی به عملکرد جمهوریخواهان در 8سال گذشته و رئیسجمهور منتخب آنها (جورج بوش) نشان میدهد که فارغ از انتظارات جهانی برای تغییر در سیاستهای خارجی دولت آمریکا، این مردم آمریکا بودند که شکست سیاست جمهوریخواهان را به بهترین نحو ممکن به جهانیان نشان دادند. اما درباره پیروزی باراک اوباما در این انتخابات و تاثیر آن در روابط بین ایران و آمریکا باید گفت روابط سیاسی و دیپلماتیک بین ایران و آمریکا از طرف آمریکا قطع شده و طبق عرف بینالملل بازسازی این روابط نیز باید با تغییر رفتار آمریکا در برابر ایران شکل بگیرد، از طرف دیگر با وجود اینکه آغازکنندگان مذاکره با ایران جمهوریخواهان بوده و تابوی مذاکره با ایران در زمان دولت بوش شکسته شد، اما اشغالگری و نظامیگریهای دولت بوش و اعلام ادامه یافتن این سیاستها در صورت اقبال مردم آمریکا به مک کین، منجر به پیروزی اوباما شد و اوباما که رویکرد شعارهای تبلیغاتیاش تغییر در وضعیت سیاست خارجی و داخلی آمریکا بود، اگر به شعارهایش در زمان انتخابات پایبند باشد، مسلما در برابر ایران رویکرد جدید و جدیای را آغاز خواهد کرد، البته سیاستی در آمریکا رایج است که پس از انتخابات و اعلام نتایج، سه ضلع صاحبان ثروت، تسلیحات نظامی و نظامیان بر سیاست خارجی این کشور حاکم میشوند و روسای جمهور را هر قدر هم که خواهان برقراری صلح و آرامش جهانی باشند، درگیرودار این اضلاع گرفتار خواهند کرد و از این منظر ممکن است تغییری در رفتار آمریکا نسبت به ایران مشاهده نشود، مگر اینکه اوباما فضای لطیفتری را در سیاست خارجی این کشور ایجاد کند.
از دیگر سو، نوع نگاه آمریکاییها به ایران ناشی از پذیرش قدرت ایران است و آغاز شدن روند مذاکرات در زمان جمهوریخواهان نشان داد که سیاستمداران بعدی نیز باید به عنوان یک قدرت سیاسی موثر به ایران نگاه کرده و برای هر اقدامی در منطقه از ایران یاری بخواهند. اگر دموکراتها این واقعیت را در مورد ایران بپذیرند(همانطور که آقای اوباما در سخنان تبلیغاتی انتخاباتیاش گفته بود که مذاکره با ایران را بدون هیچگونه پیششرطی انجام میدهد) باید شاهد یک جریان تنشزدایی در روابط ایران و آمریکا به عنوان مقدمهای برای ایجاد ارتباط دیپلماتیک باشیم. باید گفت اوباما نباید این فرصت را در جهت تنشزدایی در روابط 2 کشور از دست بدهد.
اما مساله دیگری که در روابط بین ایران و آمریکا در زمان ریاست جمهوری رئیسجمهور منتخب فعلی وجود خواهد داشت، لابی صهیونیستی موجود در دستگاه حاکم آمریکاست که این لابی قدرتمند پولی و رسانهای همیشه در تمام انتخاباتها شامل 2 طیف شده و به هر 2 گروه دموکراتها و جمهوریخواهان نزدیک میشود و صهیونیستهایی که در 2 گروه موجود برای موضوع آژانس جهانی یهود عمل میکنند، ممکن است در دولت جدید نیز لابیهایی را بر ضد ایران ایجاد کنند و از این جهت که حداقل 40 پست سازمانی عالی دولتی در آمریکا معمولا پس از هر انتخابات در اختیار صهیونیستها قرار میگیرد عامل موثر در تغییر رویه و برخورد آمریکا با ایران، نحوه برخورد و رویارویی اوباما با این افراد است.
البته در این میان نوع رفتار جمهوری اسلامی به پالسهای ارسالی از سوی دولتمردان آمریکایی نیز مهم است و در این راستا با توجه به نامه اخیری که آقای رئیسجمهور به باراک اوباما نوشته است، باید اذعان داشت که این نامه بیسابقه، به شدت قابل دفاع بوده و نقش موثری را در شرایط فعلی در جهت تنشزدایی از رابطه ایران و آمریکا ایفا خواهد کرد. این نامه همچنین از این منظر که پیام اول مذاکره و گفتوگو را با باراک اوباما در زمان نطقهای انتخاباتیاش مطرح کرده بود، قابل دفاع است. البته اوباما در آن زمان هنوز به عنوان منتخب مردم آمریکا مطرح نشده بود و درست نبود که همان وقت پاسخی به درخواست مذاکره او داده شود اما در حال حاضر که او دیگر رئیسجمهور آمریکا حساب میشود و قبل از اینکه سیاست رسمی خارجی این کشور در قبال ایران مطرح شود، آقای احمدینژاد پاسخ آن گفته آقای اوباما را داده و از این منظر این موضوع قابل تامل و قابل قبول است. همچنین پاسخی که آقای اوباما به نامه رئیسجمهوری میدهد، میتواند تا حدودی تعریف کننده فضای دیپلماسی بین 2 کشور و درک قدرت ایران در منطقه توسط آمریکا باشد اما اگر به این نامه پاسخی داده نشود یا به رسم روسای جمهور گذشته اقداماتی در جهت دخالت در امور داخلی کشور صورت گیرد به این معناست که اوباما موضوع رابطه با ایران را تنها به عنوان موضوعی تبلیغاتی برای تخطئه سیاست خشن
مک کین مطرح کرده و برای تنشزدایی با ایران آمادگی ندارد، اما اگر خطاب به رئیسجمهور پیامی دهد حتی اگر این پیام دارای نکات انتقادی باشد(همانطور که رئیسجمهور نکات انتقادی را در این نامه مطرح کرده بود) همین هم میتواند سنگ بنای خوبی باشد. ارسال پیام از طرف آقای احمدینژاد در چنین شرایطی نشان دهنده این است که بر خلاف سنت 5 رئیسجمهور سابق آمریکا این بار دولت ایران احتمال تغییر در سیاست خارجی آمریکا را میدهد. البته ممکن است در داخل کشور برخی افراد به این نامه انتقاد کنند اما در مقابل باید گفت که روی دیگر این نامه در واقع خطاب به افکار عمومی جهانیان و آمریکا بوده است و زمان حاضر یعنی چند روز پس از انتخابات اوباما مردم این کشور و جهانیان حضور ذهن لازم درباره استراتژی تغییر اوباما را دارند و موضع آقای احمدینژاد نشان میدهد ایران نیز به دنبال این تغییرات است و به شدت از تغییر سیاست خارجی آمریکا استقبال خواهد کرد.
*عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس