
گروه سیاسی: به نظر میرسد تلاش دولت ایران برای ایجاد یک ارتباط دوستانه با پادشاهی عربستان به نتیجه نرسیده است. دولت یازدهم از همان ابتدای استقرار در نظام اجرایی ایران بارها اعلام کرد خواستار روابط حسنهای با عربستانسعودی است. با این حال این تلاشها نهتنها با بیاعتنایی طرف سعودی مواجه شده بلکه در تازهترین اقدام و در عالیترین سطح، پادشاه عربستانسعودی نیز دستور داد کانال محرمانهای که میان 2 کشور برای بررسی روابط دوستانه ایجاد شده بود، مسدود و مذاکرات سری تمام شود. این خبر را پایگاه خبری لبنانی النشره منتشر کرد. بر اساس گزارش تسنیم، «عبدالله بن عبدالعزیز» پادشاه عربستانسعودی از شاهزاده «عبدالعزیز بنعبدالله عبدالعزیز» فرزند خود خواسته است به تماسهای سری با ایران که از طریق «یوسف بنعلوی» وزیر خارجه عمان در جریان است، پایان دهد. براساس گزارش رسانههای عربستان، «ملک عبدالله تأکید دارد که قبل از برداشتن گامهای بیشتر در این روابط، تهران موضعی قاطعانه درباره ارتباط با حوثیها در یمن اتخاذ و حمایت از آنها را متوقف کند.» به گزارش تسنیم؛ دولت ریاض حوثیهای شیعه یمن را تهدیدی فزاینده بر ثبات و امنیت عربستان تلقی و ادعا میکند این گروه ارتش منظمی که مجهز به دهها موشک دوشپرتاب ضدهواپیما و صدها سامانه موشک ضدتانک است، تشکیل داده است. این شرط پادشاه عربستان برای برقراری روابط دوستانه با تهران در حالی است که مقامات ایرانی بارها خواستار بهبود مناسبات با پادشاهی سعودی شدهاند. هم حسن روحانی رئیسجمهور و هم محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران بارها در مواضعشان تمایل خود برای بهبود مناسبات با عربستانسعودی را اعلام کردهاند. با این حال و در شرایطی که چندین بار وزیر امور خارجه ایران آمادگی خود را برای سفر به عربستانسعودی اعلام کرده بود؛ طرف سعودی از میزبانی محمدجواد ظریف طفره رفته است. چندی پیش و همزمان با حملات تروریستی علیه سفارت و دفتر نمایندگی ایران در بیروت توسط عوامل تروریستی وابسته به سرویس امنیتی عربستان سعودی، برخی از احتمال سفر ظریف به ریاض خبر دادند اما این سفر انجام نشد. پیگیریهای «وطن امروز» نشان داد طرف سعودی به بهانه بیماری سعودالفیصل اعلام کرد آمادگی میزبانی ظریف را ندارد. اما مسعود اسداللهی، کارشناس مسائل منطقه به «وطن امروز» گفت که بیماری فیصل بهانه است چراکه او سالهاست بیمار است اما برنامههای دیپلماتیک خود را انجام میدهد. با این حال طی هفتههای اخیر با مطرح شدن سفر امیرعبداللهیان، معاون عربی و آفریقای وزارت امور خارجه به ریاض، گمانهزنیها برای بهبود مناسبات تقویت شد که اکنون با فرمان ملک عبدالله برای توقف مذاکرات محرمانه، این تلاش نیز به نظر بینتیجه میآید چراکه پادشاه عربستان با ادعای حمایت ایران از شیعیان الحوثی، بهبود مناسبات با ایران را به پایان دادن به این حمایتها مشروط کرده است. خبرگزاریهای عربستانی درباره این موضوع گزارش دادهاند که ایران این شرط عبدالله را با مطرح کردن بستهای از شرطها پاسخ داده است. منابع سعودی پیگیر تماسهای تهران –ریاض به روزنامه «الجمهوریه» گفتهاند: «میانجی عمانی در متقاعد کردن تهران به اتخاذ موضعی مشابه شکست خورده است؛ زیرا ایرانیها پاسخ به درخواست عربستان را مشروط بر توافق درباره یک بسته شروط جامع اعلام کردهاند. بر اساس ادعای عربستان، بحران بیاعتمادی بین دو کشور نیازمند این است که تهران سیگنال مثبتی را ارسال کند تا میزان آمادگی خود را برای ایجاد یک راهحل فراگیر در سایه تردیدهای عربستان به جدیت ایران در این باره، نشان دهد.»
الحوثی در مقابل چه؟
ادعای پادشاه عربستان مبنی بر حمایت ایران از شیعیان الحوثی در حالی است که طی سالهای اخیر عربستانسعودی دست به یکسری اقدامات خرابکارانه در حاشیه مرزهای جنوب شرقی ایران زده است. حمایتهای آشکار سرویسهای امنیتی – اطلاعاتی سعودی از گروهک تروریستی ریگی یکی از این اقدامات خرابکارانه بوده است. دیدارهای ریگی با بندربن سلطان و پیامهایی که گفته شد بندر از جانب ملک عبدالله به ریگی ابلاغ کرده بود، نشان داد سعودیها برای ناامنسازی مرزهای شرقی ایران برنامههای ویژهای دارند. طی ماههای اخیر نیز بازماندگان گروهک ریگی با کشتار بیرحمانه مرزبانان و گروگانگیری تعدادی از آنان نشان دادند بندربن سلطان برنامه ویژهای برای تجهیز بازماندگان گروهک ریگی در شرق ایران دارد. از سوی دیگر بندر اقدامات تروریستی علیه ایران را به مرزهای جنوب شرقی محدود نکرد و سلسله انفجارهای بیروت توسط گروهک تحت مدیریت ماجد الماجد، افسر اطلاعاتی سعودی نشان داد اراده سعودی برای ضربه زدن به منافع ایران در منطقه جدی است و مواضع مقامات رسمی ایران برای بهبود مناسبات، خللی در اراده آنها برای ضربه به منافع ایران وارد نخواهد کرد. شاید یکی از مواردی که مقامات ایرانی در مقابل شرط عبدالله، توافق بر سر یک بسته جامع را مطرح کردهاند ناشی از همین اقدامات خرابکارانه باشد. از سوی دیگر حمایتهای همهجانبه عربستانسعودی از تروریستهای سوریه یکی دیگر از مسائلی است که میتواند بسته جامع مطرح شده باشد. اظهارنظر اخیر رئیسجمهور درباره عربستان و اینکه مشکل اصلی بر سر راه روابط طرفین، مسائل منطقه و موضوع تروریسم است نیز نشان میدهد این مسائل تا چه اندازه در مناسبات 2 طرف اثرگذار است. به هر حال دستور پادشاه عربستان برای قطع مذاکرات محرمانه با ایران در حالی است که در ابتدای تشکیل دولت یازدهم در ایران بسیاری اعتقاد داشتند حرف و حدیثهایی که درباره رفاقت نزدیک حجتالاسلام هاشمی رفسنجانی با ملک عبدالله مطرح میشود، میتواند زمینهساز روابط مناسب میان 2 کشور باشد.