کاظم برآبادی:
وابستگی معماری کشور به رونق یا رکود ساخت و ساز در جامعه موجب شده کارشناسان و دلسوزان حوزه معماری و شهرسازی کشور نگاه ویژه و دقیقی به وعده‌های دولت مبنی بر افزایش سطح ساخت و ساز داشته باشند. این مهم که هم‌اکنون از طریق بسیج نیروها و زیرساخت‌ها در قالب طرح‌های تعاونی، مسکن مهر و مسکن 99 ساله پیگیری می‌شود، بی‌شک رکورد بی‌سابقه‌ای در افزایش سطح ساخت و ساز بنا در تاریخ کشور خواهد داشت و به تبع آن میزان اثرگذاری‌اش بر بدنه معماری و حتی شهرهای کشور موضوع تازه و در عین حال بسیار مهمی خواهد بود. به دور از تعارفات معمول و حب و بغض‌های غیرمرتبط باید پذیرفت که با تحقق تنها بخشی از شعار دولت در این طرح‌های جهادی مسکن‌سازی، قطعا چهره شهرهای کشور متحول شده و به نوعی جامعه شهری ایران در حوزه‌های معماری و شهرسازی شاهد پوست‌اندازی خواهد بود. در این میان به نظر می‌رسد باید سهم توجه به دانش بومی معماری از یک سو و فناوری‌های نوین عرصه ساخت و ساز از سوی دیگر به صورتی پررنگ‌تر محقق شود. نگاهی به متن پیامی که وزیر مسکن به مناسبت یادمان سیدهادی میرمیران، معمار نوگرای معاصر، صادر کرد نیز گویای توجه ویژه اصلی‌ترین مقام در راه‌اندازی موتور خانه‌سازی کشور به موضوع معماری بومی است بویژه آنجایی که علی نیکزاد می‌گوید:«اینک و در سالروز درگذشت یکی از موفق‌ترین معماران بزرگ معاصر ایران شادروان سیدهادی میرمیران زمان مناسبی است تا ضمن تقدیر و بزرگداشت یاد و خاطره ایشان لزوم توجه به ارزش‌های غنی موجود در معماری ایرانی را یادآور شویم». این موضوع نه‌تنها از سوی وزیر مسکن و شهرسازی بلکه از سوی مجلسیان نیز بارها مورد توجه قرار گرفته است. نایب رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی هم که به بازدید از پروژه مسکن مهر استان قزوین رفته بود با اشاره به ارزش‌های معماری اسلامی و ایرانی یادآور شده بود:«توجه به معماری اسلامی و ایرانی در ساخت و سازها و بافت فرسوده شهرها موجب هویت‌بخشی به شهرسازی در کشور می‌شود، بنابراین باید معماری اسلامی و ایرانی در طرح مسکن مهر جدی گرفته شود». بنابراین می‌توان این‌طور نتیجه گرفت که تصمیم‌سازان و برنامه‌ریزان پروژه‌های کلانی چون مسکن مهر، توجه ویژه‌ای به موضوع معماری این کالبدهای شهری نوساخته داشته و دارند اما سوال اساسی اینجاست که تا چه حد این مهم در پروژه‌های شهرستانی و استانی عملیاتی شده و برای درخشش بیشتر هویت معماری در چنین پروژه‌هایی چه باید کرد. برای پاسخ به این سوال نیازی به سفر به گوشه و کنار کشور نیست. هر استان و حتی بسیاری از شهرستان‌ها، پايگاهي اینترنتی برای گزارش دادن آخرین وضع پروژه انبوه‌سازی مسکن خود ایجاد کرده‌اند که با نگاهی به آلبوم تصاویر این درگاه‌های الکترونیکی بی‌شک به یکسان بودن معماری آپارتمان‌های ساخته شده یا در دست ساخت پی می‌بریم.
این موضوع البته چندان عجیب نیست و نمی‌توان بانیان این امر خیر را مسبب آن دانست. شرایط بغرنج معماری در کشور، نوعی طراحی ساده و بی‌دغدغه و تا حدودی کاسبکارانه را به فضای ساخت و ساز تحمیل کرده که سازندگان مسکن مهر را نیز از تحفه خود بی‌نصیب نگذاشته است. این معماری بی‌هویت که ساخت مکعب‌های ساده را علاج کم‌هزینه شدن ساخت و ساز می‌داند موجب شده بسیاری از طراحان به جای توجه به اصول معماری، بستر کاری خود را معطوف به چنین طرح‌هایی کنند. این در حالی است که این نوع نگاه سطحی‌نگر در معماری سبب عقب‌افتادگی فناوری‌های ساخت و ساز نیز شده است بنابراین می‌توان پیشنهادهای زیر را به صورت خلاصه درباره بهبود وضع معماری و شهرسازی پروژه‌های مسکن مهر مطرح کرد:
1- با وجود تاکید وزیر مسکن بر استفاده از دانش بومی و آکادمیک استان‌ها و شهرستان‌ها در ساخت مسکن مهر، این پروژه‌ها اغلب توسط طراحانی طراحی می‌شود که یا از دانش روز بی‌بهره‌اند یا به علت بومی نبودن، مقتضیات معماری بومی آن استان و شهرستان را نمی‌شناسند. خوشبختانه در حال حاضر در بیشتر شهرهای کشور دانشکده‌های معماری فعالند که دانشجویان و اساتید آن می‌توانند در چنین طراحی‌هایی بر اساس معیارهای بوم‌شناختی شرکت کنند.
2- پروژه‌های مسکن مهر در بافت شهری معمولا به صورت واحدهای مجزا از هم دیده شده و همین امر به نوعی تکثر و بی‌قاعدگی در ساخت و طراحی آنها انجامیده است اما با ایجاد و تعریف پروژه‌های بالادستی و کلان و گنجاندن پروژه‌های کوچک در قلب آنها می‌توان امیدوار بود که نوعی هارمونی، ساخت مجتمع‌های مسکونی را احاطه کند. از آنجایی که شهرهای جدید در آینده از قلب چنین فضاهایی بیرون می‌آیند، این راهکار قطعا می‌تواند به ایجاد شهرهایی با مشکلات شهری کمتر کمک کند.
3- توجه به دانش جهان در این‌باره بسیار لازم است. چینی‌ها 10 سال پیش چیزی شبیه مسکن مهر را در 2 استان شمالی خود به صورت ضرب‌الاجلی ایجاد کردند و در این میان علاوه بر حفظ سنت‌های معماری بومی‌شان، توانستند دانش فراوانی در این حوزه تهیه و تدوین کنند که می‌تواند برای مشخص کردن راه در اختیار ما نیز قرار بگیرد.