براي بسياري از فوتبالدوستان جاي سوال است كه چگونه كشوري كوچك با فقط 6 ميليون نفر جمعيت، يكي از فوتبال‌خيزترين نقاط جهان به‌شمار مي‌آيد. كشور لاله‌هاي نارنجي از دهه70 جايي ويژه در ميان كشورهاي برجسته فوتبال جهان يافت. درخشش فاينورد و آژاكس در مسابقه‌هاي باشگاه‌هاي اروپا، تعجب خيلي‌ها را به دنبال داشت، ولي وقتي در جام‌جهاني 74 و 78 هلند با وجود شايستگي فراوان قهرمان نشد، هواداران فوتبال مدرن ناراحت شدند. فوتبال شناور هلند كه در دهه 70 اروپا را دربرگرفته بود، با شروع دهه 80 سقوط وحشتناكي كرد، ولي طولي نكشيد نسل جديدي از فوتباليست‌هاي بااستعداد هلندي از راه رسيدند و قاره سبز را به رنگ نارنجي درآوردند. در سال 1988 هر كسي كه هوادار فوتبال زيبا و تهاجمي بود، فوتبال هلند را تحسين مي‌كرد. فان‌باستن با زدن يك گل رويايي كاري كرد كه هيچ كس آن را باور نداشت حتي رينوس ميشل معروف كه مربي تيم نارنجي‌پوش بود، با ضربه زاويه بسته ماركو فان‌باستن روي پاس آرنولد ميورن دچار شوك شد. فان‌باستن آن بازي‌ها را اين گونه به ياد مي‌آورد: آن مسابقه‌ها تنها قهرماني تاريخ فوتبال هلند در رده ملي بود و به همين سبب ما به آن افتخار مي‌كنيم. فان‌باستن بعد از گذشت 22سال از آن مسابقه‌ها مي‌گويد: اين درست كه ما قهرمان شديم، اما همه چيز مي‌توانست متفاوت باشد. ما در نخستين بازي مرحله گروهي برابر شوروي سابق مغلوب شديم. در دومين بازي، من در مقابل انگليس به ميدان آمدم. چيزي نمانده بود ما آن بازي نزديك را واگذار كنيم و حذف شويم. آنها 2 بار توپ را به تير دروازه ما زدند، ولي ما بازي را 3 بر يك برديم. فان‌باستن در حالي به اين مسابقه‌ها آمد كه تازه از نخستین فصل حضورش در فوتبال ايتاليا فارغ شده بود؛ فصلي كه با مصدوميت شديد ساق پاي او، بسيار رقت‌بار به پايان رسيد. فان‌باستن تنها در
11بازي براي ميلان به میدان رفت و به همين سبب در تركيب تيم ملي هلند انتخاب اصلي نبود. فان‌باستن مي‌گويد: من سال بسيار سختي را سپري مي‌كردم. بتازگي از آژاكس به ميلان پيوسته بودم كه با مصدوميت مواجه شدم. همه درباره ساق پايم صحبت مي‌كردند. به هلند نزد پزشكم رفتم. طبق دستور وي بايد مورد عمل جراحي قرار مي‌گرفتم. در ميلان اما وضعيت متفاوت بود. آنها مي‌گفتند پايم احتياجي به عمل ندارد. در نهايت، من مورد عمل جراحي قرار گرفتم و 5 ماه دور از ميادين بودم. با اين حال در فهرست رينوس ميشل قرار گرفتم. وظيفه من اين بود كه خودم را طي تورنمنت آماده كنم و به بقيه بازيكنان برسم.
تغيير سيستم
رينوس ميشل از جان بوسمن و جان وان شيپ به عنوان 2 يار كناري رود گوليت در خط حمله 3 نفره‌اش استفاده مي‌كرد. با توجه به اينكه بازي‌ها در كشور آلمان برگزار مي‌شد و ژرمن‌ها نايب قهرمان جام جهاني 86 بودند، همه آنها را بخت اول قهرماني مي‌دانستند. فرانسه كه مدافع عنوان قهرماني بود، در مرحله انتخابي حذف شده بود. ايتاليا تيمي بسيار جوان شده بود و ساير قدرت‌ها هم در حد قهرماني نبودند. هلند بار ديگر با رينوس ميشل به اين مسابقه‌ها آمده بود. او در سال 1974 هم كه جام‌جهاني در آلمان برگزار مي‌شد، مربي آن تيم بزرگ هلند بود. به‌جز آرنولد ميورن 37 ساله، هانس وان بروكلن31 ساله و آدري فان تيگلن 30 ساله، بقيه بازيكنان رينوس ميشل بسيار جوان بودند. ماركو فان‌باستن 23 ساله بود. گوليت، رايكارد و رونالد كومن همگي 25 ساله بودند و جرالد فاننبورگ 24 ساله بود. رينوس ميشل كه در سال 74 با Total Football يا فوتبال كامل معروفش نتوانسته بود قهرمان جهان شود، 14 سال بعد براي قهرماني تيمي هجومي به ميدان فرستاد. جالب اينكه پيش از شروع يورو 88 هم، تيم‌هاي باشگاهي هلند مثل اوايل دهه 70 كاملا در اوج بودند؛ آيندهوون بتازگي قهرمان اروپا شده بود، آژاكس قهرمان جام برندگان جام بود و گوليت در سال 87 مرد سال فوتبال اروپا شده بود. هلند در مرحله انتخابي يورو 88 هم به مشكل خورد چون در پيروزي 8 بر صفر آنها مقابل قبرس، هوليگان‌هاي هلندي به دروازه‌بان حريف حمله كردند و با نظر يوفا، قبرس 3 بر صفر برنده اعلام شد. با اين حال، مردان رينوس ميشل راه خود را به آلمان يافتند و در بين 8 تيم برتر اروپا قرار گرفتند. از سوي ديگر، رينوس ميشل پيش از شروع مسابقه‌ها با مشكل قلبي روبه‌رو شده بود و طبق دستور پزشك بايد بيش از پيش از هيجان دوري مي‌كرد.
نقطه عطف
همان‌طور كه اشاره شد، هلند در نخستین بازي مغلوب شاگردان والري لوبانفسكي فقيد در شوروي سابق شد. بعد از آنكه فان‌باستن بازي اول را خارج از ميدان گذراند، ميشل تصميم گرفت سيستم 3-3-4 تيمش را به 2-4-4 تغيير دهد و زوج گوليت- فان‌باستن را در حمله به كار گيرد. هت تريك فان‌باستن مقابل انگليس نقطه شروع درخشش اين نوستاره جوان بود. فان‌باستن مي‌گويد: در روزهاي نخست سال 1988 تا قبل از آن ديدار كه در دوسلدورف برگزار شد، من بادي را در جهت مخالف با خودم احساس مي‌كردم. از آن ديدار به بعد، جهت آن باد كاملا عوض شده بود و مرا به جلو مي‌برد. ديگر همه چيز ممكن بود. آيا در تاريخ فوتبال جهان گلي به زيبايي گل ماركو فان‌باستن در فينال مونيخ به رينات داسايف زده شده است؟ پاسخ بي‌گمان منفي است. بعد از ديدار برابر انگلستان، هلند توانست جمهوري ايرلند را نيز مغلوب كند و در نيمه نهايي حريف آلمان شود. مصاف آلمان - هلند يادآور ديدار اين 2 تيم در فينال جام‌جهاني 1974 بود. در آن فينال به ياد‌ماندني يوهان كرويف افسانه‌اي و گروه پرتوانش در برابر ياران فرانتس بكن‌باوئر شكست را پذيرا شدند. در مسابقه سال 88 كه در هامبورگ برگزار شد، فان‌باستن در آخرين لحظات گل پيروزي هلند را زد و در نتيجه هلند 2 بر يك آلمان را مغلوب كرد. اين همان نتيجه مصاف 14 سال پيش 2 تيم بود كه به سود آلمان شده بود. بكن‌باوئر كه اين بار در مقام مربي برابر هلندي‌ها قرار گرفته بود، مي‌گويد: هلند به ما نشان داده بود چطور مي‌توان در رده ملي تهاجمي بازي كرد، اما شما نمي‌توانيد بازيكناني چون گوليت را كه از نظر تكنيك انفرادي بهترين است، كنترل كنيد. در پي راهيابي هلند به فينال، هزاران هلندي كه بليت هم نداشتند، از هلند به آلمان آمدند تا شاهد پيروزي تيم كشورشان برابر شوروي سابق باشند. تماشاگران اين ديدار، شاهد يك بازي تماشايي از جانب 2 تيم بودند كه با گلزني رود گوليت آغاز و با گل بي‌نظير و استثنايي فان‌باستن تكميل شد. در مقابل شوروي كه بازيكناني چون ايگور بلانوف و الكساندر زاواروف را در اختيار داشت، بدون كوزنتسف بهترين مدافعش، مغلوب تيم هماهنگ هلند شد كه نسبت به بازي دور اول زمين تا آسمان بهتر شده بود.