سرماخوردگی، یک بیماری شایع است که بزرگسالان سالی دو تا سه بار و کودکان بین 6 تا 8 بار به آن مبتلا می‌شوند. بیش از 200 نوع ویروس متفاوت سرماخوردگی وجود دارد، به همین دلیل این بیماری متداول است و وقتی بدن در برابر یکی از انواع ویروس‌ها مقاومت می‌کند، دچار نوع دیگری از آن می‌شود. اما باید دانست ویروس برای ریشه‌کنی احتیاج به دارو ندارد و برای درمان بیماری‌های ناشی از آن نباید از آنتی‌بیوتیک استفاده کرد، البته جز چند استثنا هر بیماری با منشأ ویروسی الگوی مشخص و ثابتی دارد و خود به خود شروع و پس از گذراندن دوره خاص خود تمام می‌شود.
اما چه موقع سرما می‌خوریم؟ سرماخوردگی، یا بر اثر ورود ویروس به بدن و یا از طریق فرد مبتلا منتقل می‌شود.
هنگامی که درجه حرارت ناحیه حلق یکباره پایین بیاید یا به طور کلی در دمای بسیار پایین قرار بگیرد، خود به خود به سرماخوردگی مبتلا می‌شوید، به همین دلیل ابتدای پاییز باید پوشش کافی داشته باشید و اگر در هوای سرد رفت و آمد می‌کنید دهان و سینوس‌های سر و صورت را بپوشانید. گرم نگه داشتن حلق، بینی و حنجره که محل تکثیر ویروس‌ها هستند، در جلوگیری از سرماخوردگی بسیار مفید است. راه دوم، انتقال از فرد مبتلا به سرماخوردگی است، سعی کنید بویژه در سه روز اول که بیماری این افراد فعال و شدید است از آنها دوری کنید زیرا مخزن متحرک ویروس به حساب می‌آیند. بسیاری از مردم فکر می‌کنند سرفه و عطسه عامل انتقال سرماخوردگی هستند اما این بیماری معمولا از طریق تماس مستقیم منتقل می‌شود. به عنوان مثال وقتی فرد سرماخورده بینی یا دهانش را لمس می‌کند و سپس به اشیا دست می‌زند، شما با دست زدن به همان اشیا یا هنگام دست دادن با وی، به سادگی مبتلا به ویروس‌های سرماخوردگی می‌شوید. در حالت طبیعی تعداد کمی از ویروس‌ها در حلق افراد وجود دارد که مکانیسم‌های دفاعی بدن فعالیت آنها را به شدت تحت کنترل دارند، اما ویروس‌های سرماخوردگی به ته گلو می‌چسبند و ضمن تکثیر و تولید حجم زیادی از این ویروس‌ها، به سلول‌های دیگر هم حمله‌ور شده و آنها را بیمار می‌کنند. این فرآیند بسیار سریع صورت می‌گیرد و فقط 10 تا 12 ساعت طول می‌کشد تا پس از دست دادن با فرد سرماخورده شما هم دچار علائم سرماخوردگی شوید.
علائم سرماخوردگی که همه ما آن را تجربه کرده‌ایم، عبارتند از: گرفتگی مجاری تنفسی، ضعف عضلانی و تورم غدد، همچنین پس از گذشت 36 تا 72 ساعت خشکی، خارش و گلو درد به عنوان نخستین نشانه‌های سرماخوردگی خودنمایی خواهند کرد. آبریزش بینی و چشم، عطسه، سرفه، گرفتگی صدا، سردرد و تب از نشانه‌های ثانوی سرماخوردگی هستند. هنگامی که با علائم اولیه زکام روبه‌رو شدید، می‌توانید جلوی رشد و گسترش آن را بگیرید، کافی است گلوی خود را به جهنمی برای میکروب‌ها تبدیل کنید. برای این کار بهترین راه حل غرغره آب نمک و نوشیدن مایعات گرم است. به طور کلی استفاده از دارو به منظور پیشگیری توصیه نمی‌شود و بهتر است به شست‌وشوی مرتب دست‌ها و استفاده از دستمال کاغذی به جای دستمال پارچه‌ای، استراحت کافی و خوردن غذاهایی مناسب اکتفا کنید. خشکی، سرماخوردگی را بدتر می‌کند، بنابراین نوشیدن مایعات حداقل یک لیوان آب در روز ضروری است. همچنین استفاده از انواع بخور، به مرطوب و گرم نگه داشتن محیط کمک می‌کند. مصرف مکمل‌های ویتامین c هم برای درمان و هم برای پیشگیری از سرماخوردگی توصیه می‌شوند و نتایج حاصل از 30 پژوهش جداگانه نشان داده است:
ویتامین c احتمال ابتلا به سرماخوردگی را تا نصف کاهش می‌دهد.
در میان پزشکان 2 اصطلاح درمان حمایتی و درمان ریشه‌ای رایج است. در سرماخوردگی ساده، طب نوین فقط درمان حمایتی انجام می‌دهد یعنی بدن، خود در برابر بیماری دفاع می‌کند و داروها تنها نقش کمکی دارند، اما در صورتی که ضمن سرماخوردگی به گلودردهای چرکی هم مبتلا باشید، نیاز به مراجعه به پزشک و تجویز آنتی‌بیوتیک یا همان درمان ریشه‌ای الزامی است. در کودکان سرماخوردگی معمولا با عفونت گوش میانی همراه است و به طور کلی از هر 20 سرماخوردگی یکی از آنها موجب عفونی شدن سینوس‌ها هم می‌شود.
سرماخوردگی و آنفلوآنزا از نظر بسیاری از مردم یکی هستند اما آنفلوآنزا با تب بالای 38 درجه، درد عضلانی، رخوت و استفراغ همراه است و معمولا با سردرد و درد کره چشم شروع می‌شود. آنفلوآنزا و سرماخوردگی از 2 خانواده متفاوت هستند، ویروس آنفلوآنزا از 2 راه به انسان و از انسان به پرندگان منتقل می‌شود که نوع همه‌گیر آن انتقال از طریق پرندگان وحشی آلوده به ویروس، به پرندگان اهلی است. سرماخوردگی در صورت بهبود نیافتن به آنفلوآنزا تبدیل می‌شود.