سيد بهزاد اخلاقي
آقای روزیچ! از اینکه وقت خود را در اختیار من قرار دادید، متشکرم. این یک اتفاق غیرمعمول است که شما یک خبرنگار را به منزل خود دعوت کرده‌اید و این موضوع برای من قابل ستایش است. 3 گروه سوال برای مصاحبه با شما آماده کرده‌ام که به عنوان پرسش نخست می‌خواهم ارزیابی شما را درباره مناسبات ایران و کرواسی بدانم.
آقای روزیچ! از اینکه وقت خود را در اختیار من قرار دادید، متشکرم. این یک اتفاق غیرمعمول است که شما یک خبرنگار را به منزل خود دعوت کرده‌اید و این موضوع برای من قابل ستایش است. 3 گروه سوال برای مصاحبه با شما آماده کرده‌ام که به عنوان پرسش نخست می‌خواهم ارزیابی شما را درباره مناسبات ایران و کرواسی بدانم.ارزیابی من از مناسبات ایران و کراوسی خب در مسیر صحیح است اما این روابط اصلا رضایتبخش نیست.
شما از عدم رضایت‌بخشی صحبت کردید، می‌توانید بیشتر در این‌باره توضیح دهید؟
این روابط می‌تواند بسیار بهتر از چیزی باشد که اکنون وجود دارد. برای مثال مناسبات فرهنگی ما 2ملت بسیار خوب است. گروه‌های فرهنگی ایرانی در کرواسی برنامه‌های متنوعی دارند و سفارت ایران در زاگرب بسیار فعال است. مناسبات تجاری و اقتصادی 2کشور در سطح پایینی قرار دارد. من همه اعداد و ارقام را نمی‌دانم اما آنچه مسلم است، آن است که روابط 2 کشور در سطح غیرقابل قبولی در تجارت قرار دارد. جایگاه ایران در عرصه بین‌المللی بسیار خاص است. کرواسی ایده‌های کافی برای سیاستگذاری در خاورمیانه بویژه ایران ندارد در حالی که بسیاری از کشورهای اروپایی تجارت‌های خود در ایران را جدای از الزامات سیاستمداران خود ادامه داده‌اند، کرواسی در این بازار رقابت فعالیت‌های اندکی دارد.
دلیل این کاستی در چیست؟
من همین را می‌خواستم به شما بگویم که کرواسی عضو دائمی و کامل اتحادیه اروپایی نیست اما اکنون برای هر اقدام خود نگران آن است که توسط بروکسل چگونه مورد قضاوت قرار می‌گیرد. کروات‌ها می‌توانند در این فرصت که به عضویت کامل اتحادیه اروپایی درنیامده‌اند تجارت خود با ایران را گسترش دهند اما این واهمه در میان سیاستمداران کروات وجود دارد که از اروپا طرد شوند. این سیاستی انزواگرایانه است که عاقلانه نیست و نمی‌توان از آن دفاع کرد.
در پرونده‌ها چیز‌های مبنی بر مناسبات تجاری میان 2 کشور دیدم که کشتی‌سازی یکی از آنهاست. این همکاری‌ها چرا متوقف شد؟
چند سال پیش ما همکاری‌های گسترده‌ای درباره مناسبات تجاری و ساخت کشتی برای ایرانیان در دستور کار دولت داشتیم. می‌دانید که کرواسی یکی از بهترین مجتمع‌های کشتی‌سازی را در جهان دارد و در اروپا در فهرست 5 کشور برتر است. قرارداد‌هایی میان تهران و زاگرب بسته شد و قرار بود فعالیت‌های ما در کشور شما آغاز شود ولی این تجارت سودآور توسط بریتانیا متوقف شد. می‌دانید این اصلا خوب نیست که تنها یک تلفن از سوی بریتانیا بتواند تجارت عظیمی مانند این را در کرواسی متوقف کند. می‌دانید تلفن‌هایی از این دست سیاست‌های دولت مستقلی مانند کرواسی را تغییر می‌دهد که این موضوع کاملا برای من غیرقابل باور است.
این برای من تعجب‌آور است. تلفن به آقای رئیس‌جمهور بود یا به اعضای پارلمان؟
خیر، یک پیام غیررسمی از یک کشور قدرتمند اروپایی برای کشور من بود که از سوی دولت کرواسی جدی گرفته شد.
کرواسی اکنون یکی از اعضای پیمان ناتو است که به افغانستان نیز نیرو اعزام کرده است. اگر تصور کنیم این پیمان به کشورهای دوست کرواسی حمله نظامی کند جایگاه زاگرب در این اقدام تجاوزگرانه چه خواهد بود؟
نیروی نظامی ما بسیار ضعیف و ارتش کرواسی بسیار کوچک است. کشوری که در مسائل اقتصادی‌اش نمی‌تواند استقلال عمل داشته باشد به نظر من در مسائلی دیگر از جمله اقدامات نظامی نیز تنها یک پیرو خواهد بود. باید در نظر داشته باشید که کشور ما در میان اعضای ناتو جایگاه بسیار کوچکی دارد. ما در این جایگاه از ناتو پیروی خواهیم کرد
دراين باره شما چاره‌ای جز پیروی ندارید زیرا رهاورد شما در سیاست خارجی مشخص نیست و همواره پیروی کرده‌اید.
آیا پیوستن به ناتو برای کرواسی یک لزوم بود؟
می‌دانید که در دهه 1990 زمانی که کرواسی استقلالش را از یوگسلاوی اعلام کرد پیوستن به اتحادیه اروپا و ناتو اهدافی دست‌نیافتنی برای زاگرب بود اما هرگز از مردم سوال نشد که آیا شما نیز خواهان پیوستن به این 2 سازمان هستید. آیا شما می‌خواهید در کشوری زندگی کنید که در این 2 سازمان عضویت دارند؟ ما هرگز همه‌پرسی جدی برای پیوستن به ناتو در کرواسی برگزار نکرده‌ایم و اکنون عضوی از این پیمان هستیم. مردم در کرواسی نمی‌دانند حضور در ناتو چه معنی دارد و این عضویت چه تاثیری بر زندگی آنها خواهد گذاشت. آنها حتی نمی‌دانند عضویت در پیمان‌های جهانی چه تاثیرات اقتصادی و تجاری بر زندگی روزمره آنها خواهد داشت. تمام این موارد برای عضویت در اتحادیه اروپا نیز صادق است. شما می‌دانید برای من بسیار عجیب بود، زمانی که شما به آرای عمومی مراجعه می‌کنید متوجه این مهم خواهید شد که نیمی از مردم کرواسی با حضور در اتحادیه اروپا و ناتو موافق نبودند. این 2میلیون نفر قاعدتا باید حزب یا گروه سیاسی داشته باشند که عقاید آنها را منعکس کند. اکنون زمانی که به پارلمان کرواسی نگاه می‌کنید متوجه می‌شوید که حتی یک حزب سیاسی وجود ندارد که با حضور در اتحادیه اروپا مخالف باشد. یعنی شما به ایده و عقاید نیمی از مردم خود بی‌توجه هستید. این دموکراسی را با این سوال اساسی رو به رو می‌کند که عقاید مردم چه جایگاهی در میان خواسته سیاستمداران دارد. این دیکتاتوری است. شما به دیدگاه‌های نیمی از مردم خود بی‌توجه هستید و هیچ گروهی نیست که از خواسته‌های این گروه از مردم دفاع کند. موضوع دیگر بسیار جالب است، اینکه سیاستمداران در کرواسی از بیان این موضوع که هیچ جایگزینی برای اتحادیه اروپا و ناتو وجود ندارد ابایی ندارند. تو به عنوان رئیس‌جمهور یا رئیس دولت چه وظیفه‌ای داری؟ رئیس دولتی که نتواند جایگزینی بیابد بهتر است از مقامش استعفا کند! اگر تو نمی‌توانی راهی بیابی چه لزومی دارد که رئیس‌جمهور باشی! شما خبرنگار ايراني هستي كه در دانشگاه سیاست خوانده‌ای و می‌دانی وظیفه اصلی یک سیاستمدار آن است که جایگزین بیابد! با چه جراتی رئیس دولت می‌تواند بگوید ما هیچ راه دیگری نداریم؟ این را نمی‌توانم بپذیرم. اینها مجموعه عقاید من درباره اتحادیه اروپایی و ناتو است. می‌توان این موضوع را در تمام مشکلات کرواسی تعمیم داد. درباره مناسبات زاگرب و تهران، زاگرب و پکن و دیگر کشورهای جهان جز ایالات متحده و اتحادیه اروپا!
شما به تهران سفر کرده‌اید و با سیاستمداران ایرانی بسیاری ملاقات داشته‌اید. نظرتان درباره برنامه صلح آميز اتمی ایران چیست؟
نظر شخصی مرا می‌خواهید؟
بله!
ببینید، من از این برنامه دفاع می‌کنم! به دلیل اینکه ایران از این طریق می‌تواند فناوری‌های خود را رشد دهد و به جایگاهی که در جهان برای خود متصور است دست یابد. فناوری‌های تازه این امکان را به تهران خواهد داد که بتواند در جایگاه یک قدرت قابل اتکا در جهان نقش‌آفرینی کند. این برنامه به صورت کاملا آشکار و با حضور نهاد‌های بین‌المللی در حال پیگيری است و حركت از سوخت‌های فسیلی به سوخت‌های تازه می‌تواند اقتصاد ایران را دستخوش تحول کند. سوال تو یک سوال تکنیکی است و به نظر من ارتباطی با سیاست ندارد!
بازمی‌گردم به روابط ایران و کرواسی. ما ملت‌های با پیشینه تاریخی یکسان و مشابهی هستیم که اکنون یکدیگر را نمی‌شناسیم. این موضوع را چطور ارزیابی می‌کنید؟
درست می‌گویی. ایران و کرواسی بر اساس برخی تئوری‌ها دارای پیشینه تاریخی یکسانی هستند و در یک بخش از جهان ریشه دارند. در آغاز این مصاحبه به شما گفتم که مناسبات فرهنگی ایران و کرواسی بسیار خوب است اما این پاسخ را اینجا تایید نمی‌کنم و می‌گویم ما یکدیگر را نمی‌شناسیم. مردم کرواسی مذهب عموم مردم ایران« شیعه» را نمی‌شناسند و حتی نمی‌دانند چه تفاوتی میان شیعه و سنی وجود دارد. اطلاعات مردم ما درباره ايران بسیار اندک است و اگر بخواهیم آمار دقیقی از این اطلاعات داشته باشیم می‌توانید نتایج فاجعه‌آمیزی را مشاهده کنید! من حتی مشکلات زیادی برای توضیح دادن اینکه ایرانی‌ها عرب نیستند به افراد تحصیلکرده در کرواسی داشته‌ام.
این مشکل دولت است یا نهاد‌های مدنی باید فعالیت بیشتری کنند؟
قطعا این مشکل دولت است. مشکلی که باید به صورت عمیق به آن پرداخت. کتاب‌های تحصیلی و تلویزیون مردم را محدود و بدون اطلاعات بار می‌آورند. البته من فکر نمی‌کنم تنها مشکل مردم کرواسی باشد. شما اگر با دیگر ملت‌های اروپایی به گفت‌وگو بنشینید، متوجه خواهید شد که ایران و اطلاعات درباره کشور شما ایزوله شده است و کسی ایران و ایرانی را نمی‌شناسد. با این توضیح کاملا می‌توانی بفهمی که چگونه قدرت‌های بزرگ به افکار مردم جهان درباره ایران جهت می‌دهند. چون تمام آنچه از ایران وجود دارد اطلاعاتی درباره پرونده اتمی است. این خلأ موجب شده قدرت‌هایی مانند بریتانیا و ایالات متحده بتوانند افکار عمومی را جهت دهند. آنها از بی‌اطلاعی مردم جهان توانسته‌اند از کاه، کوه بسازند. به‌طور اخص در اروپا کسی درباره مناسبات اجتماعی ایران چیزی نمی‌داند. شما کشور بزرگی هستید، نزدیک به 80 میلیون نفر جمعیت شماست و ده‌ها نژاد در کشور شما زندگی می‌کنند که این مساله ایران را در زمره بخش‌های ویژه جهان قرار داده است. ایران و ایرانی نیاز به تمرکز دارد؛ چیزی که در جهان امروز یک اهتمام چندگانه‌ای را می‌طلبد. به عقیده من کشور شما می‌تواند قدرتمند‌ترین کشور منطقه خاورمیانه باشد زیرا شما نیروی جوان و منابع طبیعی خاصی دارید که نیاز به یک برنامه‌ریزی بلندمدت و یک مدل توسعه قابل اتکا دارد. شما عضوی از گروه 20 نیستید در حالی که قدرت کافی برای نقش‌آفرینی بیشتر در مبادلات جهانی دارید. ایران این قدرت را دارد که بدون کمک از سوی ایالات متحده و اتحادیه اروپا به اهداف خود دست یابد و نیازهایش را برآورده کند. البته همه می‌دانند که در جهان امروز هیچ‌کس نمی‌خواهد به صورت جزیره‌ای در میان اقیانوس باشد. البته که شما می‌توانید جزیره‌ای باشید که با جهان در ارتباط است. در غرب کرواسی ما اصطلاحی داریم که می‌گوید انگشتت را در دریا فروکن تا با جهان در ارتباط باشی! تمام کشور‌ها در جهان دوستان و دشمنانی دارند. هر ملتی مانند یک انسان است. انسانی در جهان وجود ندارد که همه او را دوست داشته باشد. اگر چنین فردی وجود داشته باشد حتما مشکلی دارد.