کودکان مبتلا به اختلال توجه یا کم‌توجهی چه ویژگی‌های رفتاری دارند؟
بی‌توجهی و زود برانگیختگی از ویژگی‌های این کودکان است. این اختلال در بیشتر موارد همراه با بیش فعالی است. این کودکان اغلب نسبت به سن تقویمی و عقلی‌شان بیش‌فعالی دارند.
منظورتان از سن عقلی و تقویمی چیست؟
سن تقویمی سن شناسنامه‌ای کودک است و سن عقلی سنی است که براساس مراحل رشد تعیین می‌شود.
این اختلال معمولا در چه سنی بروز می‌کند؟
تظاهرات رفتاری در سن 7 سالگی بارزتر است. البته این اختلال در گروه اختلالات مزمن محسوب می‌شود. این اختلال در 30 تا 50 درصد مبتلایان در سنین کودکی و در 2 تا 16 درصد افراد اختلاف توجه یا کم‌توجهی در دوران مدرسه تشخیص داده می‌شود.
چه عاملی باعث ابتلا به این اختلال می‌شود؟
هنوز علت دقیق این اختلال مشخص نیست اما به نظر می‌رسد عوامل ژنتیکی(ارثی)، تغذیه، عوامل محیطی و فیزیکی در ابتلا به آن موثر هستند.
تاثیر عوامل ژنتیکی چقدر است؟
بیماری 75 درصد مبتلایان جنبه ارثی دارد. به طوری که برخی از مطالعات و کتاب‌ها یک مدل ژنتیکی برای آن طراحی کرده‌اند و تاکید شده است این اختلال در نتیجه تعاملات پیچیده و ناقص بین فاکتورهای محیطی و ژنتیکی است.
لطفا کمی هم درباره انواع این اختلال توضیح دهید.
اختلال کمبود توجه دارای 3 نوع متفاوت است؛ نوع اول بیشتر دارای علائم بیش فعالی فیزیکی و رفتارهای تکانشی است که این علائم باید بیش از 6 ماه در کودک وجود داشته باشد. در نوع دوم کودکان بیشتر با مشکل کمبود توجه و عدم تمرکز مواجه هستند. نوع سوم نیز ترکیبی از بیش‌فعالی و نقص توجه است.
چگونه می‌توان این بیماری را تشخیص داد؟
نکته مهم این است که رفتارها قبل از 7سالگی ظاهر می‌شوند و علائم آن تا 6 ماه وجود خواهند داشت. این علائم در زندگی فردی و اجتماعی کودک اعم از مدرسه، محیط بازی، منزل و... دیده می‌شود.
علائم این اختلال چیست؟
بی‌توجهی کودک در حداقل 3 مورد از موارد زیر می‌تواند نشانه‌ای از ابتلای کودک به این اختلال باشد؛ این کودکان در بیشتر موارد در اتمام کارهایی که خود آغاز کرده‌اند با شکست و ناکامی مواجه می‌شوند. اغلب به نظر می‌رسد به موضوع مورد بحث توجهی ندارند و گوش نمی‌دهند. همواره به آسانی آشفته و دچار حواس پرتی می‌شوند. در تمرکز حواس روی تکالیف مدرسه یا کارهایی که نیازمند توجه جدی است با مشکل مواجه هستند. در انجام فعالیت‌های مربوط به بازی مشکل دارند. در بازی و فعالیت‌های گروهی تحمل رعایت نوبت را ندارند. نیاز به نظارت و سرپرستی مداوم دارند. اغلب قبل از فکر کردن کاری را شروع می‌کنند. البته گاهی علائم رفتاری شبیه بیش‌فعالی و نقص توجه در کودک دیده می‌شود اما واقعا کودک به این اختلال مبتلا نیست.
چه عوامل دیگری باعث می‌شود کودک رفتارهایی شبیه به علائم اختلال نقص توجه از خود نشان دهد؟
مرگ یا طلاق والدین، از دست دادن شغل یکی از والدین و تغییرات ناگهانی در خانواده، تشنج‌های خفیفی که تشخیص داده نشده‌اند، عفونت گوش داخلی که گاه برخی علائم رفتاری موقتی آن شبیه بیش‌فعالی و اختلال یادگیری است.
والدین چگونه می‌توانند تشخیص دهند رفتارهای کودکشان در نتیجه اختلال نقص توجه است یا عامل دیگری دارد که تظاهرات رفتاری آن مشابه این اختلال است؟
بهترین راه تشخیص مراجعه به روانشناسان کودک و بررسی دقیق علل و عوامل تاثیر‌گذار است.
لطفا کمی هم درباره راه‌های درمان اختلال توجه
توضیح دهید.
در درمان این اختلال از دارو درمانی، توانبخشی، مداخلات رفتاری و مشاوره استفاده می‌شود. البته معمولا پزشکان برای سنین قبل از مدرسه دارو درمانی را تجویز نمی‌کنند تا از عوارض طولانی مدت و ثانویه داروها جلوگیری کنند. در این موارد پزشک به جای دارو، از درمان‌های توانبخشی بهره می‌گیرد. این درمان‌ها بیشتر شامل مداخلات کار درمانی و گفتار درمانی هستند که با استفاده از تکنیک‌های تخصصی بر جنبه‌های پردازش و یکپارچگی حسی، تقویت مهارت‌های اداراکی و بهبود عملکردهای شناختی کودک کار می‌شود.
چگونه از رفتار درمانی در این کودکان استفاده می‌شود؟
در این زمینه از مداخلات رفتاری شامل درمان‌های روانشناسی استفاده می‌شود که برخی از این روش‌ها شامل تکنیک اصلاح و تغییر رفتار، روش‌های آموزشی، درمان‌های رفتارشناختی، آموزش مهارت‌های اجتماعی، خانواده درمانی و آموزش والدین است.
والدین چگونه می‌توانند به فرزندان مبتلای خود
کمک کنند؟
اصلاح نگرش نخستین گامی است که والدین این بچه‌ها باید بردارند و در مرحله بعدی این والدین باید اطلاعات خود را در زمینه این اختلال افزایش دهند تا بتوانند با عملکرد صحیح خود به فرزندانشان کمک کنند.
آیا تغذیه در درمان این اختلال موثر است؟
بله، مشاوره‌های تغذیه‌ای به عنوان درمان‌های مکمل توسط متخصص‌های تغذیه و پزشک ارائه می‌شود.
چند درصد کودکان دچار نقص توجه هستند؟
این اختلال از شایع‌ترین اختلالات روانپزشکی کودکان است و حدود 3تا5درصد بچه‌ها دچار این اختلال هستند.
این اختلال در پسرها بیشتر دیده می‌شود یا دخترها؟
در پسرها 2 تا 4 برابر شایع‌تر از دخترهاست.
در صورت بی‌توجهی به درمان این اختلال مبتلایان در دوران بزرگسالی و ادامه تحصیلات با چه مشکلاتی روبه‌رو خواهند بود؟
این کودکان اغلب در دوران نوجوانی به دلیل عدم توانایی در تکمیل تحصیلات متوسطه و شروع تحصیلات دانشگاهی با مشکل روبه‌رو می‌شوند. آنها در بزرگسالی شخصیت ضد‌اجتماعی خواهند داشت و نمی‌توانند ثبات شغلی داشته باشند. در هنگام ارتباطات بین فردی نمی‌توانند به درستی رفتارهای تکانه‌ای خود را کنترل کنند و در رعایت موازین و مقررات اجتماعی مانند رانندگی با مشکل مواجه خواهند بود.