سمانه فخار
جایگاه برنامه‌های حمایت اجتماعی و پرداختن یارانه در راهبردهای توسعه، در نیم قرن گذشته دستخوش تغییرات زیادی شده است. پس از گذشت دهه‌های 1950 و 1960 که توسعه مترادف رشد پنداشته می‌شد برنامه‌ریزان جایگاه مستقلی برای نظام‌های حمایتی قایل نبودند. در دهه 1970 به موازات اهمیت یافتن مقوله توزیع شخصی درآمد، نظام‌های حمایتی و پرداخت یارانه در راهبردهای توسعه، اعتلا یافت. نظام یارانه‌های عمومی از طریق کاهش قیمت مواد غذایی در بیشتر کشورهای در حال توسعه بویژه در منطقه آمریکای لاتین در دهه 1990 مورد استفاده قرار گرفت که در این نظام، بخش عمده منابع یارانه‌ای به کالاهایی اختصاص یافت که در سبد مصرفی افراد، برای رفع نیازهای اصلی آنها وجود داشت. مدیرکل برنامه‌ریزی بیمه‌های درمانی وزارت رفاه و تامین اجتماعی با بیان این مطلب که فقدان توجه به تنظیم برنامه‌ای مشخص برای اعطای یارانه به اقلام دارویی به صرفه و صلاح نظام سلامت کشور نیست، گفت: به منظور ساماندهی به این وضعیت موضوع هدفمند کردن یارانه دارو مطرح و در وزارت رفاه و وزارت بهداشت با نظرهای موافق و مخالف رو به رو شده است.
حمیدرضا سفاری در گفت‌وگو با ««وطن امروز» درباره طرح تحول در روش فعلی اعطای یارانه‌ها به داروها که در دبیرخانه شورای‌عالی بیمه مطرح است، خاطرنشان کرد: در ابتدای امر باید یک محاسبه دقیق انجام شود که در سال‌های 86 و 87 چه میزان یارانه بابت تامین داروهای مورد نیاز مردم پرداخت شده است. وی ادامه داد: مطالعات نشان می‌دهد، از سال 83 تاکنون تعداد زیادی از اقلام دارویی از فهرست یارانه‌های کشور خارج شده که این امر هزینه بالایی را به سازمان‌های بیمه‌گر تحمیل کرده است، سفاری این هزینه را بالغ بر 220 میلیارد تومان اعلام و عنوان کرد: این اقدام تنها باعث افزایش سهم مردم در هزینه‌های درمانی می‌شود. دیناروند، معاون غذا و داروی وزارت بهداشت هم درباره وضعیت دارویی و کسری بودجه یارانه‌ها معتقد است: وضعیت دارویی در سال 87 به نسبت سال 86، به مراتب وضعیت مناسب‌تری دارد، یعنی شرکت‌های دارویی ایرانی استانداردهای خود را با استاندارد کشورهای بین‌المللی مطابقت داده‌اند. وی در رابطه با کسری بودجه یارانه دارویی اظهار داشت: با وجود اینکه دولت میزان یارانه‌های دارو را در هفته گذشته تصویب کرده است، اما هنوز 50 درصد از این اعتبارات مشخص نیست. در مورد یارانه دارو و اثر آن در بودجه کل کشور، عوض حیدرپور، مخبر کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در گفت‌وگو با «وطن امروز» نیز گفت: اختصاص 10 درصد از 20 میلیارد دلار یارانه بنزین همه مشکلات در حوزه سلامت را حل می‌کند. وی افزود: براساس گزارش سال 1385 مبلغ 224 میلیارد تومان به یارانه دارو اختصاص داده شد. این یارانه در سال‌جاری برای 36 قلم داروی تولید داخل کشور و 140 قلم داروی وارداتی در نظر گرفته شد که با پیوست موارد اورژانسی به 200 قلم دارو می‌رسد.
حیدرپور گفت: حدود دو سوم از این پول صرف خرید داروهای خارجی و یک‌سوم باقی‌مانده آن صرف تامین یارانه داروهای داخلی می‌شود. وی متذکر شد: براساس گزارش‌های ارائه شده از سوی وزارت بهداشت در سال‌جاری به 290 میلیارد تومان یارانه دارو نیاز بود اما به دلیل روبه‌رو شدن این وزارتخانه با کسری 60 میلیارد تومانی این امر محقق نشد. مخبرکمیسیون بهداشت و درمان ادامه داد: اعضای این کمیسیون پیشنهاد دادند چنانچه برای سال آینده رقم مورد نیاز از 290 میلیارد تومان به 360 میلیارد تومان افزایش یابد، کل یارانه بیماران صعب‌العلاج تامین خواهد شد.
وی تصریح کرد: کمیسیون بهداشت و درمان براساس این بررسی‌ها به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی پیشنهاد داد، حداقل 500 میلیارد تومان در ردیف متعلق به یارانه دارو در بودجه کل کشور در نظر گیرد.
وی اظهار داشت: باید به جای مرفهان بیماران بویژه قشرهای کم‌درآمد و آسیب‌پذیر از یارانه استفاده کنند. همچنین حسین علی‌شهریاری، نایب‌رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با بیان این که سازمان‌های بیمه‌گر یارانه دارویی نگرفته‌اند و مردم همچنان هزینه‌های خود را می‌پردازند، افزود: باتوجه به اینکه سازمان‌های بیمه‌گر وابسته به دولت هستند بنابراین باوجود اینکه یارانه دارویی از سوی دولت تصویب شده است، سازمان‌های بیمه‌گر نمی‌توانند از دریافت یارانه به دلیل شرایط خاص آن خودداری کنند. وی گفت: سازمان‌های بیمه‌گر به دلیل شرایط خاص وزارت بهداشت تاکنون یارانه‌ای را بابت دارو از وزارت بهداشت دریافت نکرده‌اند، در حالی که این امر باعث گرانی دارو و ایجاد مشکلات بسیار برای مردم شده است. شهریاری با اشاره به اینکه در قرارداد بیمه‌ها به صورت شفاف داروهای تحت پوشش و قیمت آنان مشخص نشده است، افزود: سازمان‌های بیمه‌گر در کشور ما به‌جز در مواردی تنها داروهای داخلی را تحت پوشش قرار می‌دهند و این امر تهیه داروهای خارجی را برای مردم مشکل کرده است. عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس خاطرنشان کرد: در حال حاضر 65 درصد هزینه‌های درمان در کشور برعهده مردم است و دولت تنها 35 درصد هزینه‌ها را پرداخت می‌کند در حالی که در کشورهای دیگر دنیا تنها 30درصد هزینه‌ها از سوی مردم پرداخت می‌شود و بیش از 60 درصد هزینه‌ها برعهده سازمان‌های بیمه‌گر است.انتقال یارانه دارویی
در قطعنامه بیست و یکمین گردهمایی معاونین غذا و دارو دانشگاه‌های علوم‌پزشکی کشور از وزارت بهداشت درخواست شده است که موضوع انتقال یارانه دارویی از وزارت بهداشت به وزارت رفاه به صورت جدی تا حصول نتیجه پیگیری شود. در این قطعنامه آمده است: از وزارت بهداشت درخواست می‌شود که دستور دهند، موضوع انتقال یارانه دارویی از وزارت بهداشت به وزارت رفاه، به صورت جدی تا حصول نتیجه پیگیری شود. با توجه به ضرورت وجود بانک‌های اطلاعاتی لازم و وجود آمار در برنامه‌ریزی و سهمیه‌بندی داروهای یارانه‌ای تاکید می‌شود، تمامی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی آمار و اطلاعات مربوطه را به وزارت بهداشت ارسال کنند. همچنین در پایان این قطعنامه آمده است: از معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت انتظار می‌رود نسبت به اصلاح فرآیند صدور پروانه‌های بهداشتی و دارویی و حذف موانع و مشکلات موجود در تاسیس و راه‌اندازی واحدهای تولید مواد دارویی اقدام کند و موجبات ترغیب سرمایه‌گذاران و افزایش اشتغال‌زایی را فراهم آورد.