محمد صابری:
دیگر کمتر کسی است که دستی بر آتش اخبار ریز و درشت تولیدات سینمایی ایران در چند سال گذشته داشته باشد و در هر مرور نام «فرزند صبح» را در میان لیست فیلم‌های در حال تولید رصد نکرده باشد.
سال گذشته و در روزهای گرم گمانه‌زنی فیلم‌های مطرح برای حضور در جشنواره بیست وششم فیلم فجر، بسیاری با قطعیت از حضور «فرزندصبح» گفتند، اما شاید کمتر کسی حدس می‌زد که نه در جشن بیست و ششم، که یک سال بعد و تا آستانه گمانه‌زنی‌های جشن بیست و هفتم هم، تردید‌های رونمایی از «فرزندصبح» امتداد خواهد داشت: «فرزند صبح، در مرحله صداگذاری و دوبلاژ متوقف شده است. چون هم صداگذاری و دوبلاژ، هم ضبط موسیقی و چاپ کپی نهایی باید در لابراتوار خارج از کشور چاپ شود و مخارج نسبتاً قابل توجهی حدود 150 میلیون تومان هزینه دارد و به دلیل این مشکلات متوقف شده است.» این جملات بخشی از تازه‌ترین گفت‌وگوی «بهروز افخمی»، کارگردان این پروژه بزرگ است،که خبر از توقف «فرزندصبح» در مراحل فنی داده و این خبر، اگرنه عجیب اما قطعاً خبری غیرمنتظره است؛ توقف پروژه‌ای چهارساله آن هم به دلیل مشکلات مالی! اما روایت این توقف از زبان تهیه‌کننده پروژه، حکایتی دیگر است. «محمدرضا شرف‌الدین» در گفت‌وگو با
«وطن امروز» می‌گوید: «پروژه فرزند صبح به تعبیری در مرحله تولید متوقف است اما این به معنای توقف کامل روند پیگیری‌های فنی نیست.» وی ادامه می‌دهد: «در حال حاضر بحث صدا، دوبله و موسیقی فیلم در حال پیگیری است و توقف پروژه به صورتی نیست که بگوییم در این زمینه‌ها کاری صورت نمی‌گیرد و عوامل فعال نیستند؛ آقای سماک کار صدا را پیگیری می‌کنند، آقای زند، پیگیر مقدمات دوبله هستند و موسیقی اثر هم در مرحله ساخت قرارداد است. اما نکته‌ای که هست، این مراحل به صورت نظام‌مند و طبیعی برای تولید یک پروژه صورت نمی‌گیرد». و شاید این همان نکته‌ای است که افخمی نیز اینگونه به آن اشاره می‌کند:« موسسه حفظ آثار امام(ره) از لحاظ مالی خیلی سختگیر است و کند عمل می‌کند. البته در مرحله ساخت و تولید، موسسه من را کاملاً آزاد گذاشت و همه شرایط و امکانات را فراهم کرد، ولی به طور کلی پروسه اداری طولانی دارند و بعد از تمام شدن فیلم «فرزند صبح» فعالیتم در کارهای دیگر مثل سریال 125 و فیلمی که در حال حاضر در حال ساختش هستم، باعث شد فرصتی برای دنبال کردن این مراحل اداری نداشته باشم».
شرف‌الدین در این باره می‌گوید: «نمی‌توان به طور قاطع گفت که پشتیبانی مالی از پروژه صورت نمی‌گیرد،
اما می‌توان گفت این حمایت‌ها در چارچوب متعارف برای پشتیبانی از یک اثر سینمایی نبوده‌است.»
تهیه‌کننده «فرزند صبح» درباره سرانجام طرح می‌گوید: «به راحتی می‌توانم بگویم که برای اتمام پروژه حداقل دوماه زمان لازم است و این زمان در حالی است که پول در دست ما باشد. در حال حاضر هم اگرچه همه بودجه در اختیار ما نیست اما با اطمینان می‌گوییم که به شرط تخصیص بودجه، دوماه برای به سرانجام رسیدن کار کافی‌است».
او در تشریح شرایطی که برای اتمام پروژه در پیش روست، می‌گوید: «چیزی که الان برای تکمیل پروژه با آن مواجهیم مباحث فنی کار است و نکته اینجاست که در صورت اتمام مراحل دوبله و صداگذاری، تازه موضوع تبدیل نگاتیو مطرح می‌شود که این موضوع قطعاً باید در خارج از کشور صورت بگیرد. با‌لطبع این مساله هم نیازمند بودجه است وگرنه درباره کار فنی چیز مبهمی درکار نیست.
نکته‌ای که در این میان می‌تواند جای طرح داشته‌باشد، دخالت و سطح حمایت مراکز دولتی برای اتمام این طرح است. شرف‌الدین در این باره می‌گوید: «اراده فارابی و معاونت سینمایی ارشاد در راستای حمایت از این فیلم است و من هم به‌شخصه از این دوستان سپاسگزارم، اما برای بهره‌مندی از حمایت‌های مالی این مراکز نیاز به سازوکارهای حقوقی خاصی است که ما باید طی کنیم.»
توقف «فرزند صبح»، اما محدود به روزهای پایانی نیست و پیش از این در اوایل فیلمبرداری نیز، در فاصله‌ای تقریباً دو ساله این پروژه متوقف شده بود؛ نزدیک به یک سال پس از آغاز فیلمبرداری بخش‌های مرتبط با دوران کودکی حضرت امام(ره)، در تیر ماه سال۸۴ بود که بهروز افخمى از متوقف شدن فیلمبردارى این فیلم براى یک یا دو سال خبر داد. وى در آن مقطع گفته بود: پروژه «فرزند صبح» البته مشکلات مالى دارد، اما دلیل اصلى توقف فیلمبردارى در حال حاضر توانایى و درخشش بازیگر خردسالى است که نقش امام(ره) را در سه چهار سالگى بازى مى‌کند».
اعتقاد افخمی بر این بود که « در واقع این بازیگر (آرمان ایرانپور) آنقدر تاثیرگذار و به یادماندنى است که فکر مى‌کنم جابه‌جایى او با یک بازیگر دیگر باعث ضایع شدن نیمه دوم فیلم خواهد شد. برای همین تصمیم گرفتیم یکى دو سال صبر کنیم و بخش دوم را هم با خودش بگیریم.» و شاید همین حوصله و صبر بیش از حد افخمی است که برخی از منتقدان را به این باور رسانده است که او کارگردانی «تنبل» است و این ویژگی پروژه «فرزند صبح» را دچار تأخیری غیرمعمول کرده‌است.
اما شرف‌الدین چنین برداشتی از همکاری با این کارگردان ندارد و به «وطن امروز» می‌گوید: «درباره طولانی شدن روند تولید فیلم به طور قاطع نمی‌توان نقش آقای افخمی را دخیل دانست، چرا که ساختار این پروژه، خود ساختار خاصی بود. مثلاً بزرگ شدن بازیگر خردسال اثر چیزی بود که باید زمان برایش صرف می‌شد و به تعبیری برای کار لازم بود و آقای افخمی کارخاصی در این رابطه نمی‌توانست انجام دهد!»
تهیه‌کننده «فرزند صبح» تاکید می‌کند: «به عقیده من افخمی از کسانی‌است که سرش خیلی شلوغ است و این ویژگی انسان‌های اهل کار است. پس یا واقعاً ایشان تنبل نیستند و یا اینکه من با این دوستان تعریف مشخص و مشترکی از «تنبلی» نداریم».
شرف‌الدین می‌گوید: «اگر تنبلی را نقطه مقابل زرنگی بدانیم، اتفاقاً باید گفت که آقای افخمی کارگردانی زرنگ است و حتی اینکه در برخی محافل خودش هم می‌گوید که من «تنبل» هستم، از زرنگی اوست!»
با تمام این اما و اگرها، مهم این است که آیا جشنواره بیست و هفتم فیلم فجر را می‌توان جشن رونمایی از «فرزند صبح» دانست و یا باید به انتظار سالی دیگر و جشنی دیگر ماند؟
تهیه‌کننده فیلم می‌گوید«دوماه برای به سرانجام رسیدن کار کافی‌است» و طبق مقررات جشنواره بیست و هفتم آخرین زمان تحویل نسخه اصلی فیلم‌های پذیرفته شده 30 آذرماه 87 تعیین شده‌است، اما شرف‌الدین با اطمینان می‌گوید: «من همین امروز و با تمام مسائلی که به آن اشاره کردم، فیلم را در جشنواره بیست و هفتم فجر می‌بینم و به‌شدت امیدوارم که فیلم بدون هیچ مشکلی پس از طی مراحل باقی‌مانده برای حضور در جشنواره فجر آماده شود.» باید منتظر ماند.