مهرنوش حیدری
بازار داغ پلاك فروش‌ها در غرب
صفا صهری :پلاک خانه‌ها در بسیاری از مناطق شهر تهران ترتیب مشخصی ندارد و گاهی برای نشانی دادن به میهمان‌‌‌‌ها یا برای کرایه کردن تاکسی سرویس باید از نشانه‌های دیگری استفاده کنیم؛ از نمای ساختمان گرفته تا مشخصات سوپرمارکت سر کوچه و ... این بی‌نظمی نه‌تنها برای شهروندان درد‌سر‌ساز است، بلکه موجب اتلاف وقت کارکنان پست و سرویس‌های اورژانسی مانند آمبولانس، آتش‌نشانی و پلیس هم می‌شود. به غیر از مرتب نبودن پلاک‌ها به طوری که به عنوان مثال پلاک 24 و 6 کنار هم قرار گرفته‌اند، در بعضی موارد در یک کوچه 2ساختمان با یک شماره پلاک وجود دارد که موجب آزار ساکنان می‌شود. توجه به پلاک خانه‌ها نه‌تنها از طرف شهرداری مغفول مانده است بلکه مردم نیز نسبت به آن بی‌توجه هستند و در بسیاری موارد شاهد خانه‌هایی هستیم که اصلاً پلاک ندارند. همچنین برای بسیاری از شهروندان پرداخت قبض آب و برق منزلشان به اسم مالک قبلی عادی به نظر می‌رسد زیرا از سال‌ها پیش، پس از خرید ملک اقدام به ارسال اطلاعات لازم برای اداره‌ها و سازمان‌های مربوط نکرده‌اند. در بسیاری از شهرهای دنیا پلاک خانه‌ها متحد‌الشکل و ساکنان هر خانه در صورت جابه‌جایی، موظف به هماهنگی با شرکت خدماتی هستند. به عنوان مثال فرانسوی‌ها برای جابه‌جایی از خانه اجاره‌ای یا پس از خرید یک ملک جدید باید نشانی جدید محل سکونت شان را به، EDF FN G دفترهای مالیات، بانک‌ها و مراکز امنیتی شهر اطلاع دهند. EDF که همان شرکت برق محلی است باید حداقل 01 روز پیش از جابه‌جایی فرد اطلاعات لازم را دریافت کند. همچنین شهروندان در بسیاری از شهرهای دنیا باید امتیاز امکانات مخابراتی از قبیل شبکه‌های تلويزیونی و اینترنت را خود خریداری کنند و دفاتر شرکتهای طرف قرارداد را نیز در جریان کار قرار دهند. در نیویورک مانند برخی دیگر از شهرهای دنیا، طراحی و فروش پلاک برای خانه‌ها بازار خاص خود را دارد و شرکتهای زیباسازی فضای بیرونی و طراحی محوطه، معمولاً به صورت آنلاین برای سفارش گرفتن پلاک خانه‌ها با یکدیگر رقابت می‌کنند. شهروندان نیز به سفارش دادن پلاکی با‌دوام و با طرح مناسب که موجب افتخار خانواده باشد، ترغیب می‌شوند. در نیویورک پلاکهای دیواری و پلاکهای ایستاده ویژه خانه‌های ویلایی با قیمت‌های متفاوتی از( 02 دلار به بالا ) فروخته می‌شود و ذکر نام‌خانوادگی ساکنان هر خانه، همراه شماره پلاک مرسوم و متداول است، مانند « پلاک 464 خیابان سمپل،خانواده میلر». استفاده از پلاکهای خورشیدی با صفحات LED به‌طوری که شب‌ها به راحتی قابل مشاهده باشد نیز در بسیاری از شهرهای دنیا مرسوم است. استفاده از این پلاک‌ها بویژه در شهرهایی که توفان‌های منطقه‌ای مانع داشتن دید کافی می‌شود، رایج است. در انگلستان علاوه بر پلاکهای معمولی ، در برخی ساختمان‌ها، پلاک دیگری به رنگ آبی وجود دارد که به منظور یاد‌آوری ارتباط میان آن محل یا ساختمان خاص با یک فرد یا تاریخ مشهور نصب شده است. مثلاً پلاک آبی نصب شده روی کاخ «الکساندر» یاد‌آور تاسیس شبکه تلویزیونی بی‌بی.سی در سال 1936 است. در شهر وین، پایتخت اتریش، با کوچه‌هایی که عرض و طول مشخص ندارند و به علت گرد بودن شهر اندازه کوچه‌ها و سر و ته آنها برای مسافران قابل حدس نیست، پلاک خانه‌ها ترتیب مشخصی دارد و زیر شماره پلاک هر خانه نام کوچه هم ذکر شده است. مثلاًپلاک یک کوچه ملاردگاسه، پلاک2 کوچه ملاردگاسه و... در ژاپن هم پلاک خانه‌ها، کوچه‌ها و خیابان‌ها به علت رسم‌الخط عمودی در این کشور عمودی است و معمولاً زیر آن با اندازه کوچک‌تری عبارت و شماره انگلیسی مربوط به پلاک مورد نظر ذکر شده است.
تهران، شهری است که هر روزگسترده‌تر و سال به سال بر تعداد جمعیت آن افزوده می‌شود و به تبع آن مزایا و معایب فراوانی برای ساکنانش به ارمغان می‌آورد؛ مزایایی که زمینه راحتی و آسایش آنان را فراهم آورده و معایبی که موجب بروز نارضایتی و مشکل برای ساکنان آن می‌شود. دراین میان مسؤولان شهری درصددند با ارائه انواع خدمات و امکانات، مسائل و مشکلات شهری را برای شهروندان مرتفع کرده و زندگی شهرنشینی را آسان‌تر سازند.
به طوری که بیشتر مسؤولان پایتخت تمام تلاش و سعی خود را به این معطوف می‌سازند که همسو با دنیا، پیش رفته و از امکانات به روز استفاده کنند. یکی از نکات قابل توجه در چند سال اخیر توجه ویژه دولت نهم به طرح دولت الکترونیک بود که اقدامات شهرداری‌ها را نیز تحت تاثیر قرار داد. برای نمونه کارشناسان و متخصصان سازمان زیباسازی شهرداری تهران با انجام مطالعات لازم در طول برگزاری جلسات متعدد، طرح اصلاح و به روز کردن پلاکهای منازل براساس کدهای نوسازی املاک را تدوین کردند.
براساس این طرح و به منظور دسترسی آسان به مشخصات ملکی واحدهای مسکونی، تجاری و اداری که در سطح این کلانشهر وجود داشت در یک طرح جامع ابتکاری تمام پلاکهای آبی معابر، منازل، واحدهای اداری، تجاری و... را ساماندهی کردند که به گفته کارشناسان در طول 30 سال اخیر بدون تغییر و در شرایط ساده و نامناسب قرار داشتند.
یکی دیگر از مواردی که سبب شد شهرداری تهران اقدام به ساماندهی پلاک منازل کند، در اصل نبود اطلاعات منسجم از منازل شهروندان در مناطق شهرداری و همچنین وجود پلاکهای متعدد و گوناگون از نظر شکل ظاهری بر سردر منازل و در اصل بر چهره شهر بود که اجرای این مهم را بیش از پیش ضروری می‌ساخت. از سوی دیگر برای اجرای طرح دولت الکترونیک در کشور نیاز به شماره ملی و کدپستی هر فرد بود.
این در حالی بود که متاسفانه تنها درصد محدودی از شهروندان تهرانی کدپستی خود را به حافظه سپرده و از آن به درستی استفاده کرده و می‌کنند. با توجه به این موارد، براساس مصوبه سال‌های گذشته هیات وزیران، شهرداری تهران باید کدهای پستی 10 رقمی را نیز روی پلاکهای منازل و واحدهای تجاری و اداری نصب می‌کرد؛ بنابراین مسؤولان شهرداری برای تحقق این مهم تصمیم گرفتندکه در ساماندهی پلاکهای آبی‌رنگ، سه شماره پلاک منزل، کد شناسایی ملک و کدپستی 10
رقمی را نیز ثبت کنند.
یکی از مزیت‌های اجرای این طرح که می‌توان گفت، تاکنون در پایتخت بی‌سابقه بوده، این است که پلاکهای جدید با قابلیت درج نام منطقه، محله و ناحیه مربوط، به صورت کد درآمده و کد نوسازی منازل نیز (کدشناسایی) انجام شده است. از دیگر مزیت‌های اجرای این طرح، دقت عمل ماموران شهرداری در تغییر بدون مجوز کاربری‌ها، دسترسی آسان به منظور پرداخت هزینه و دریافت مفاصا حساب املاک تجاری، اداری و صنوف و رسیدگی به پرونده‌های شهرسازی آنها و تسریع درگرفتن مفاصا حساب برای شهروندان بدون همراه داشتن مدارک و تنها با اعلام مشخصات پلاک آبی و کد شناسایی است.
یکی دیگر از مزایای ساماندهی پلاک منازل این است که با اجرای این طرح، شهروندان می‌توانند به هنگام مراجعه به شهرداری بویژه درباره پرونده‌های شهرسازی و معماری، املاک و مستغلات، درآمد و نوسازی و... با روند بهتر و سریع‌تری امور خود را پیگیری کنند.
تجسم کنید به عنوان کسی که برای نخستین بار وارد تهران شده‌اید، خود را در محاصره میلیون‌ها شماره پلاک و هزاران نام نصب شده بر در و دیوار پایتخت می‌بینید که علاوه بر نابسامانی، هر یک از این شماره‌ها و نام‌ها می‌تواند شما را در کوچه پس‌کوچه‌های پایتخت گم کند. در هر کوچه و خیابان که قدم گذاشته شود، نمونه‌های نابسامانی شهری مشهود است. بعضی واحدها پلاک ندارند، برخی هم 2 پلاک دارند، خانه‌هایی هم هستند که با دست‌نویس و با رنگ، شماره پلاک را روی در و دیوار نوشته‌اند. حتی مشاهده شده در برخی از کوچه‌ها و خیابان‌ها هم چند پلاک همانند وجود دارد و ماموران توزیع قبوض آب، گاز، تلفن و... را با سردرگمی مواجه می‌سازد. براساس بررسی‌های صورت گرفته توسط سازمان زیباسازی شهرداری تهران، بیشترین نابسامانی پلاکهای واحدهای شهری مربوط به مناطق 6 و 12 تهران است. شهرداری پایتخت در شرایطی ساماندهی پلاک‌ها را در دستور کار خود قرار داده که به نظر می‌رسد اجرای این طرح در مناطق مرکزی تهران نیازمند اطلاع‌رسانی گسترده شهروندان است. سابقه اجرای طرح ساماندهی پلاک منازل را شاید بتوان آبان سال 1385 و منطقه 6 شهرداری تهران دانست که تغییر ناگهانی پلاک منازل مسکونی موجب بروز اعتراض‌های گسترده‌ای شد. همچنین سال گذشته تغییر پلاک در این منطقه در حالی انجام شد که از پیش هیچگونه اطلاع‌رسانی به شهروندان منطقه نشده بود.
یکی از بیشترین شکایت‌های موجود در این طرح، تکرار شماره پلاک‌ها در این منطقه بود؛ به‌طوری که در ساماندهی پلاک‌ها، خیابان‌ها و کوچه‌های منطقه به زوج و فرد بودن پلاک‌ها توجه نشده و ساکنان مناطق را با سردرگمی مواجه ساخته بود.
امسال نیز شهرداری تهران اقدام به تغییر پلاک و ساماندهی آنها در مناطق 3، 8، 9، 12، 21، 22 و 19 شهر تهران کرده و مشکلاتی را برای ساکنان این مناطق به‌وجود آورده است. به گفته ساکنان این مناطق، ساماندهی پلاک‌ها موجب بروز مشکلات فراوانی برای آنها شده است. آنان می‌گویند تمامی اسناد و قبوض آب، برق و تلفن آنها به همان آدرس و با پلاک سابق ارسال می‌شود که این مساله سبب نرسیدن نامه‌ها و مرسولات و قبوض آنها شده است. این درحالی است که به گفته کارشناسان سازمان زیباسازی شهرداری تهران، به منظور جلوگیری از سردرگمی شهروندان پس از ساماندهی پلاک‌ها و تغییر شماره آنها، زیباسازی هرمنطقه اقدام به چاپ پلاک قدیمی به صورت برچسب و نصب آن زیر پلاک آبی برای مدت 6 ماه می‌کند و همچنین به تمامی سازمان‌ها نظیر قوه‌قضائیه، سازمان آب، اداره برق، اداره گاز و شرکت مخابرات تغییرات ناشی از ساماندهی پلاک آب منازل و ادارات را اعلام می‌کند. با وجود این مشکلات شهروندان همچنان ادامه دارد.مهم‌ترین مزیت ساماندهی پلاکهای آبی
چندی پیش مسؤولان قوه قضائیه اعلام کردند: پلاک ثبتی که در سند منازل مسکونی می‌آید با پلاکی که شهرداری برای پیشبرد خدمات خود بر سر در منازل نصب می‌کند، متفاوت است و با تغییر پلاک شهرداری هیچگونه تغییری در پلاک ثبتی سند منازل به‌وجود نمی‌آید. علاوه بر این، شهرداری و اداره ثبت و اداره آب و فاضلاب نیز شماره پلاک جداگانه‌ای برای منازل مسکونی در نظر گرفته بودند که به نظر می‌رسید تعدد پلاک‌ها سبب بروز مشکلاتی برای شهروندان شود در حالی‌که ضرورت اجرای طرح یکپارچه‌سازی پلاک‌ها بیش از پیش مشهود است. بنابراین می‌توان گفت که اجرای این طرح با وجود معایبی که ذکر شد، برای پایتخت لازم و ضروری است و نیازمند حمایت همه‌جانبه و همکاری دستگاه‌های مختلف اداری و شهروندان است.بنابراین اگر مسؤولان شهری برنامه‌ریزی دقیقی در این زمینه داشته باشند و تا پایان سال یا سال‌های آینده دوباره مجبور به ارائه طرح جدیدی در این زمینه نشوند می‌توان امیدوار بود که پلاکهای پایتخت به‌واقع ساماندهی شده است.