محمد خزاعي
*
بحث امام‌رضا(ع)، بحثی است که با اعتقادات تمامی مردم عجین شده است. امام رضا(ع) شخصیتی است که متعلق به مردم ایران و تمامی شیعیان جهان است و حتی بسیاری از مردم متدین غیرشیعی نیز، احترام ویژه‌ای برای امام‌رضا(ع) قائلند.
بحث امام‌رضا(ع)، بحثی است که با اعتقادات تمامی مردم عجین شده است. امام رضا(ع) شخصیتی است که متعلق به مردم ایران و تمامی شیعیان جهان است و حتی بسیاری از مردم متدین غیرشیعی نیز، احترام ویژه‌ای برای امام‌رضا(ع) قائلند.هنرمندان ما نیز با به تصویرکشیدن حقایق و واقعیت‌های پیدا و پنهان زندگی و فلسفه سیاسی و اجتماعی و اخلاقی آن حضرت و تأثیرات و دستاوردهای تفکری ایشان قادرند چهره واقعی آن امام را معرفی و به عنوان الگویی که در زندگی معاصر و جهت‌بخشی آن تاثیرگذار است، روایت کنند. امام‌رضا(ع) جزو باورهای ماست و امیدواریم این جشنواره بتواند اندیشه‌های والای امام‌رضا(ع) را در زندگی امروز نشان دهد. برگزاری جشنواره در حوزه‌های مختلف – تئاتر، فیلم و موسیقی – در واقع، یک نوع فرهنگ‌سازی است. جریان فرهنگی است که باعث ارتقای سطح می‌شود. یک نوع حرکت در مسیر رسیدن به منظر و نگاه متعالی‌تر است و جشنواره تئاتر رضوی هم یک جریان فرهنگی، هنری و نمایشی در کشور است با نگاهی گسترده و فراگیر و به دلیل اینکه با اعماق باورها و ژرفای اعتقادات و تعلقات عاطفی مردم به ائمه(ع) سر و کار دارد، بالطبع با دشواری‌ها و حساسیت‌هایی نیز مواجه است و دستیابی به آثاری فاخر و ارزشمند، مستلزم برنامه‌ریزی و زمان است. تقویت پایگاه‌های علمی و ایجاد مراکز پژوهشی و مرتفع‌ساختن مشکلات زیرساختی تئاتر در کشور، تقویت ابعاد پژوهشی و بازشناسی میراث فرهنگی و حکایات و قصص و معاصرسازی آنها کار آسانی نیست. انتظار می‌رود در این حوزه، هم‌صدایی و همدلی میان طیف‌های مختلف دانشگاهی، حوزه‌های علمیه، مراکز تحقیقاتی و هنرمندان و فعالان تئاتر شكل بگیرد تا کارهایی خلق شود با ریشه‌ها و اصالت‌ها و جذابیت‌ها و تاثیرگذاری‌های خاص.
از سوی دیگر، باید فضاسازی و فرهنگ‌سازی کنیم تا با گذشت زمان، «رضویت» به صورت یک دغدغه و شور درونی در هنرمندان ما درآید و این ویژگی و عشق، به صورت خودجوش و نه سفارشی و فرمایشی به خلق آثار منجر شود. آن‌وقت است که ما به آثار ارزشمند و ماندگارتر خواهیم رسید. یکی از مهم‌ترین فاکتور و نشانه‌ها برای رسیدن به سطح آرمانی، تدوین و پیگیری برنامه‌ریزی‌های بلندمدت است و برنامه‌ریزی و اهتمام متولیان و مسؤولان. شما نگاه کنید فقط برای این دوره جشنواره، 66 گروه در بخش نمایش‌های صحنه‌ای، آن هم پس از انتخاب متون آنها توسط هیات بازخوانی از تهران و شهرستان‌ها برای اجرای جشنواره انتخاب اولیه شده‌اند و قابل تامل این است که بیش از 60درصد این آثار از استان‌ها و شهرستان‌ها هستند. پس از دو سال، تماس و ارتباط مستمر و مداوم با مقوله تئاتر رضوی و آثار و متون رسیده به دبیرخانه، به این نتیجه رسیدم که به استثنای پاره‌ای از آثار، اغلب کارها از ضعف پژوهشی و فقدان پشتوانه‌های مطالعاتی و تحقیقی رنج می‌برند و شاهد بودیم که بسیاری از کارها براساس قصه‌های عامیانه و خاطرات بی‌مبنا و مصدر شکل گرفته است. اینجا بود که احساس خطر کردیم. احساس خطر از آن رو که بیاییم از روی غفلت حتی از سر ارادت و عشق و تعلقات عاطفی، قصه‌هایی را روایت کنیم که در محتوای درونی، آسیب‌رسان باشند و گونه‌ای خرافه‌پروری را دامن بزنند. نکته‌ای که در رهنمودهای مقام‌معظم‌رهبری هم بارها روی آن تاکید شده است؛ خرافه‌زدایی. ایجاد یک مرکز مطالعاتی و پژوهشکده به عنوان یک تکیه‌گاه علمی با منابع و متون و دستاوردهای قابل استناد یک امر لازم در این حوزه است. نه فقط در حوزه تئاتر رضوی که اساسا در عرصه تئاتر دینی و تئاتر کشور. وقتی قرار است جریان بزرگی با عنوان تئاتر دینی و هنر دینی در کشور مهندسی فرهنگی و مدیریت شود لازمه‌اش بازشناخت و کند و کاو عینی و کنکاش‌های کارشناسانه است. بی‌گدار نمی‌توان به آب زد. آثاری ارائه می‌شوند که با وجود تعلقات اعتقادی مروج خرافات هستند. این یک زنگ خطر است و هشداری برای مسؤولان فرهنگی و برنامه‌ریزان سینما، تلویزیون و تئاتر. چون این آثار می‌توانند بسیار تاثیرگذار و نافذ باشند و قدرت افکارسازی و فرهنگ‌سازی را دارند باید همواره با نظارت، مراقبت و اهتمام جدی مورد توجه قرار گیرند.
*دبیر ششمین جشنواره سراسری تئاتر رضوی