بهزاد اخلاقی
زیردریایی «نرپا» از خانواده زیردریایی‌های جنگنده آکولا- 2 که از سال 1991 در ناوگان اقیانوس آرام روسیه مشغول فعالیت است، روز گذشته با آتش‌سوزی مواجه شد و در دماغه آن به دلیل مشکلات فنی و عدم عملکرد سامانه اطفای حریق 20 تن از خدمه جان خود را از دست دادند.
آتش‌سوزی در حالی صورت گرفت که بعد از تعمیرات اساسی قرار بود این زیردریایی هفته آینده به ناوگان اقیانوس آرام روسیه بپیوندد. به گفته ژنرال ایگور دیگالوف سخنگوی ناوگان دریایی روسیه به دلیل آنکه آتش‌سوزی در قسمت جلوی زیردریایی به وقوع پیوسته است و رآکتور زیردریایی‌های روسی در عقب آنها قرار دارد، آسیبی به تجهیزات آن وارد نشده و تشعشعات این زیردریایی در حد نرمال است. این در حالی است که اولین حادثه برای زیردریایی‌های اتمی روسیه در سال 2000 میلادی و در پی بروز اشکال فنی در زیردریایی کورسک در آب‌های آزاد اتفاق افتاد که منجر به غرق شدن کورسک و کشته شدن 118 خدمه آن شد. این حادثه در نخستين سال ریاست جمهوری ولادیمیر پوتین به وقوع پیوست و منجر به کاهش محبوبیت وی و ناکار آمد جلوه دادن ناوگان دریایی روسیه، 10 سال بعد از پایان جنگ سرد شد.
پس از این حادثه و در پی حادثه‌ای دیگر زیردریایی کوتسف ارتش روسیه نیز به دلیل مشکلات فنی در نزدیکی آب‌های سوئد امکان آمدن به سطح آب را نداشت که توسط نیروهای ویژه سوئدی و انگلیسی سرنشینان آن نجات یافتند.
زیردریایی‌های اتمی روسیه به دلیل مشکلات فنی، یکی پس از دیگری از ناوگان دریایی روسیه کنار گذاشته می‌شوند. اکنون روسیه دارای 30 زیردریایی اتمی است که قرار است تعداد آنها در سال‌های آینده به 21 عدد کاهش یابد. در سال‌های گذشته زیردریایی‌های روسیه جان بسیاری از خدمه خود را گرفته‌اند. سال 2003 و در پی غرق شدن زیردریایی اتمی دیگر روسیه که آخرین ماموریت خود را انجام می‌داد، 11 تن از نظامیان نیروی دریایی روسیه جان خود را از دست دادند. زیردریایی نرپا با 208 سرنشین و 81 نیروی نظامی، با به کام مرگ فرو بردن 20 تن از خدمه خود که نیروهای فنی و تعمیراتی بودند بیشترین تلفات را در 5 سال گذشته به نیروی دریایی روسیه تحمیل کرده است. همچنین منابع خبری از شرق دور روسیه، شهر ولادی وستوک گزارش انتقال 23 مجروح این حادثه را به بیمارستانی در این منطقه منتشر کرده‌اند. دیمیتری مدودف که کمتر از 8 ماه از به قدرت رسیدنش در روسیه می‌گذرد بعد از جنگ گرجستان با بزرگترین چالش نظامی خود مواجه شده است. وی با مامور کردن گروه ویژه‌ای برای مشخص کردن علت آتش‌سوزی تلاش می‌کند تا خود را در افکار عمومی به عنوان فردی حامی حقوق بشر معرفی کند. همچنین گزارش‌های رسمی از سالم بودن این زیردریایی خبر می دهند و اعلام کرده‌اند این حادثه شباهت‌های کوچکی با حادثه زیردریایی کورسک دارد. نرپا در حال بازگشت به ناحیه «یریموری» در شرق دور روسیه در نزدیکی دریای ژاپن بود که دچار حادثه شد. به نظر می‌رسد چنین حوادثی برای نیروی نظامی روسیه که در تلاش هستند از حالت یک ارتش منطقه‌ای خود را خارج کرده و با برگزاری رزمایش‌های گوناگون دریایی با کشورهای آمریکای لاتین و آسیایی وجهه سیاسی خود را تغییر دهند، تاثیرات مخربی را برای ارتش روسیه داشته باشد. پایین بودن بودجه نظامی، کاهش نفرات ارتش، مشکلات مالی در پی بحران اقتصادی و توجه سیاستمداران روسیه به صنایع هوایی را می‌توان از اصلی‌ترین عوامل وقوع چنین حوادثی در ناوگان دریایی روسیه دانست. شایان ذکر است ناوگان دریایی روسیه خود را برای برگزاری رزمایشی 6 روزه با ونزوئلا در آب‌های کارائیب آماده می‌کند و بعد از این رزمایش قرار است نیروهای دریایی روسیه در آب‌های آزاد و با شرکت ناوگان دریای سیاه و مدیترانه رزمایشی تمرینی را آغاز کنند. ولادیمیر پوتین، نخست‌وزیر روسیه نیز در پیامی با ابراز تاسف از وقوع این حادثه از کمیساریای عالی نظامی روسیه خواست تا با بررسی علل اصلی این آتش‌سوزی وی را در جریان دقیق نتایج این تحقیقات قرار دهند. روسیه در تلاش است تا در برنامه نظامی جدید خود با نوسازی ناوگان دریایی در مقابل هژمونی تک‌قطبی آمریکا در آب‌های آزاد که بعد از فروپاشی شوروی بی‌رقیب است، ایستادگی کند و سهمی را در معادلات دریایی داشته باشد. پیش از این نیروی دریایی روسیه در اولین عملیات خود بعد از فروپاشی شوروی، مبارزاتی را با دزدان دریایی در آب‌های سومالی انجام داده بود.