گروه سیاسی: چهارمین قطعنامه تحریم ایران در حالی به تصویب رسید که 2 کشور برزیل و ترکیه با هماهنگی و به توصیه سران غربی ماه‌ها وارد مذاکره با تهران شدند تا نظر مساعد سیاستمداران ایرانی را درباره بحث تبادل سوخت هستهای جلب کنند. از این‌رو بود که پس از تصویب قطعنامه 1929 که با رای مخالف این 2 کشور همراه بود، سران ترکیه و برزیل در صف نخست معترضان به صدور قطعنامه قرار گرفتند و اقدام شورای امنیت را «اشتباهی» توصیف کردند که مایل نبودند در آن سهیم باشند چراکه به باور نخست وزیر ترکیه، تاریخ آنها را نخواهد بخشید. رجب طیب اردوغان که در نشستی با حضور وزیران 22 عضو اتحادیه عرب سخنرانی می‌کرد، ضمن تاکید بر اینکه کشورش به همراه برزیل به تعامل با ایران ادامه می‌دهد، متذکر شد که منزوی کردن ایران راه حل مشکل نیست. وی سپس اضافه کرد:« جامعه بین‌المللی باید موضع منصفانه‌ای را نشان دهد و نه تنها در برابر ایران بلکه در برابر دیگر کشورهای منطقه که دارای تسلیحات هستهای هستند نیز از خود واکنش نشان دهد». اردوغان همچنین در کنفرانس منطقه‌ای اهداف توسعه هزاره که در استانبول برگزار شد، بیانیه تهران را یک پیروزی برای صلح منطقه و جهان توصیف کرد. همزمان با اردوغان، رئیس‌جمهور برزیل نیز به عنوان ضلع دیگر بیانیه تهران به انتقاد از قطعنامه شورای امنیت پرداخت و گفت: «سازمان ملل به جای آوردن ایران بر سر میز مذاکره، تصمیم دارد تحریم‌هایی را اعمال کند که در نهایت احتمالا هیچ تاثیری بر ایران نخواهد داشت». لولا داسیلوا در ادامه افزود: «برزیل و ترکیه دقیقا کاری را انجام دادند که دیگر اعضای شورای امنیت قادر به انجام آن نبودند. ما ایران را بر سر میز مذاکره آوردیم. در سیاست حداکثر گفت‌وگو همواره مسیر قابل ترجیحی است». واکنش به قطعنامه 1929 به رئیس‌جمهور برزیل محدود نشد و وزیر خارجه این کشور نیز در اظهارنظری تاکید کرد که تحریم‌ها «یک پنی هم ارزش ندارد». اما نکته قابل توجه در سخنان سلسو آموریم اشاره تلویحی وی به بی‌توجهی کشورها به تحریم‌های مطرح شده در قطعنامه بود؛ آنجا که او گفت:« در راستای بی‌توجهی به قطعنامه‌های شورای امنیت قطعا ایران تنها کشوری نیست که این کار را انجام می‌دهد». نماینده لبنان در شورای امنیت نیز در سخنانی بیانیه تهران را راهی به سوی حل مشکلات پیش‌رو دانست و همزمان اعمال تحریم را معرف شکست دردناک تلاش‌های دیپلماتیک عنوان کرد. البته نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان نیز در واکنش به رأی ممتنع لبنان به قطعنامه تحریم‌ها علیه ایران در گفت‌وگو با روزنامه دولتی النهار گفت: «من همچنان بر موضع خود که در کاخ ریاست جمهوری اعلام کردم، هستم و معتقدم لبنان می‌باید به قطعنامه ایران رای منفی می‌داد چراکه ایران، کشور دوست است و همواره از گذشته تا به حال حامی لبنان و در کنار ما بوده است». اعتراض به رای ممتنع لبنان به رئیس مجلس این کشور محدود نشد چراکه بسیاری از احزاب و گروه‌های سیاسی لبنان با انتشار بیانیه‌هایی نارضایتی خود را از صدور قطعنامه جدید افزایش تحریم‌ها علیه ایران و رای ممتنع لبنان نسبت به این قطعنامه ابراز کردند. حزب‌الله لبنان طی بیانیه‌ای با اشاره به رای ممتنع لبنان در قبال قطعنامه افزایش تحریم‌ها علیه ایران، اعلام کرد: «این اقدام نشان می‌دهد که لبنان هنوز در دایره جهان یک قطبی دور می‌زند و با استقلال سیاسی فاصله دارد». این حزب، با محکوم کردن تصویب قطعنامه علیه ایران، تحریم‌ها را برخلاف اساسی‌ترین قوانین انصاف و عدالت قلمداد و اعلام کرد: «اما ایران با رد فرمانبرداری از مستکبران به تقویت توانمندی‌های خود ادامه می‌دهد». هوگو چاوز، رئیس‌جمهور ونزوئلا نیز ضمن انتقاد از تصویب قطعنامه علیه ایران در شورای امنیت، آن را بی‌تاثیر و بی‌ارزش توصیف کرد و در عین حال از بی‌توجهی جامعه جهانی و این نهاد بین‌المللی به تسلیحات هستهای رژیم صهیونیستی انتقاد کرد. اما تاکید بر ناکارآمدی تحریم‌ها به کشورهای دوست ایران محدود نبود. از آنجایی‌که قطعنامه چهارم تحریم به واسطه نبود اجماع بر سر آن از یک سو و مخالفت‌های پیشین روسیه و چین از سوی دیگر، از شدت و قدرت مد نظر آمریکا برخوردار نبود، رسانه‌های این کشور در ارائه تحلیل‌ها و ارزیابی‌های خود درباره موثر نبودن تحریم‌ها پیشگام بودند. در همین راستا بود که روزنامه نیویورک تایمز با اشاره به دور جدید تحریم‌ها علیه ایران نوشت: «در زمینه اقتصادی، مطالعات دولت آمریکا درباره کارآمدی و تاثیر تحریم‌ها ابراز تردید کرده است. علاوه بر این، پایگاه اینترنتی سازمان تجارت جهانی نیز اعلام می‌کند که خریداران عمده صادرات ایران، ژاپن، اتحادیه اروپا، چین و هند هستند». روزنامه واشنگتن پست نیز در گزارشی ادعای مقامات آمریکایی درباره انزوای بیشتر تهران را بیشتر شبیه افسانه توصیف کرد و برای تایید تحلیل خود به سفرهای متعدد خارجی احمدی‌نژاد طی سال گذشته اشاره کرد. روزنامه انگلیسی گاردین نیز در سرمقاله پنجشنبه خود با اشاره به تصویب قطعنامه ضدایرانی در شورای امنیت نوشت: «تحریم‌های جدید به محمود احمدی‌نژاد فرصت مقاومت در مقابل کشورهای جهان و پیروزی را اعطا می‌کند». این روزنامه انگلیسی با اشاره به تاثیر دور جدید تحریم‌های شورای امنیت بر بیانیه تهران و پیشنهاد مبادله سوخت افزود:« این اشتباهی است که باراک اوباما احتمالا تاسف آن را خواهد خورد». برخی منابع آگاه نیز به روزنامه لبنانی البناء گفتند که تعجیل آمریکا و غرب در تشدید تحریم‌های ایران برای سرپوش گذاشتن بر جنایت‌های رژیم صهیونیستی از جمله حمله تروریستی به کاروان آزادی غزه بود.
کنترل کشتی‌ها در خلیج فارس
اما در این میان مواضع سیاستمداران و سیاستگذاران کشورمان نیز درخور توجه بود. محمد‌حسن ابوترابی‌فرد، نایب‌رئیس اول مجلس شورای اسلامی درباره کاهش همکاری‌های ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: «در نخستین فرصت از کمیسیون امنیت ملی در مجلس می‌خواهیم این موضوع را در دستورکار خود قرار دهد». در همین راستا، اسماعیل کوثری، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز با «سیاسی» خواندن قطعنامه ضدایرانی 1929، از تصمیم نمایندگان مردم برای تهیه طرحی دوفوریتی برای کاهش ارتباط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و اقدام‌هایی برای احضار سفرای کشورهای غربی خبر داد. محمد کرمی راد، دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با اشاره به تصویب قطعنامه ضدایرانی 1929هشدار داد که در صورت ادامه فشارهای سیاسی علیه ایران، جمهوری اسلامی بحث خروج از معاهده ان‌پی‌تی و همچنین بازرسی کشتی‌های عبوری از خلیج فارس را در دستور کار قرار خواهد داد. نماینده ایران در آژانس در واکنش به صدور قطعنامه علیه ایران تاکید کرد: «جمهوری اسلامی یک لحظه غنی‌سازی را متوقف نخواهد کرد لذا صدور این قطعنامه هیچ اثری در فعالیت‌های صلح‌آمیز ما نخواهد داشت و صرفاً باعث مخدوش شدن فضای همکاری سازنده بویژه پس از بیانیه تهران، با ابتکار صادقانه کشورهای برادر و دوست ترکیه و برزیل می‌شود». محمد خزاعی، نماینده ایران در سازمان ملل نیز در واکنش به صدور قطعنامه ضدایرانی در شورای امنیت، متذکر شد که جمهوری اسلامی ایران به عنوان قدرتمندترین و باثبات‌ترین کشور منطقه، هرگز تسلیم اقدامات خصمانه چند قدرت زورگو نخواهد شد و کماکان به دفاع از حقوق حقه خود ادامه خواهد داد.