تیری میسان *: واشنگتن از یک طرف در ژنو مذاکره می‌کند و از طرف دیگر عملیات نظامی تازه‌ای را علیه سوریه تدارک می‌بیند. جنگ برای آمریکا هیچ خرجی ندارد زیرا تنها سوری‌ها هستند که می‌میرند. برای به دست آوردن زمان، بیانیه‌ای در اختیار دیپلمات‌ها قرار داده که توسط «معارضان» اعلام می‌شود. حقیقتی پشت هنر نوشتاری پنهان می‌شود تا آمریکا خود را مدافع توافق طرفین جا بزند. دومین دور گردهمایی ژنو 2 با آهنگ بسیار متفاوتی نسبت به نخستین بخش از گفت‌وگوها آغاز شد، رابرت فورد، سفیر ایالات متحده دیگر هیات نمایندگی «معارضان» را هدایت نمی‌کند و نمی‌دانیم از این پس چه کسی از سوی واشنگتن مأمور رسیدگی به امور سوریه خواهد شد. دمشق می‌خواست درباره مبارزه علیه تروریسم بگوید، «معارضان» با توضیحات دقیق از ترکیب و چگونگی مأموریت سازمان دولت موقت به او پاسخ می‌گویند. طی نخستین دور گردهمایی‌ها، ولید معلم با مخاطب قرار دادن افکار عمومی داخل سوریه و در برخی مواقع افکار عمومی جهان عرب و نه هرگز غرب، بازی خوبی را ارائه کرد. اگر او می‌خواست همین افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهد، باید با تکیه به حقوق بین‌الملل شروع می‌کرد، پیش از آنکه به شیوه کاربرد آن یعنی مبارزه علیه تروریسم بپردازد ولی ابتدا با تکیه به حقانیت دمشق، اصرار داشت جنایاتی را که تکفیری ها به پشتیبانی «معارضان» مرتکب شده‌اند و علاوه بر آن، اهداف استعماری جان کری را نشان دهد. با اشغال زمین خالی، ایالات متحده به «معارضان» اعلامیه‌ای را دیکته کرده که به قطعنامه‌های شورای امنیت و بیانیه‌های پایانی ژنو یک تکیه دارد. نخستین مشکل این بیانیه مخالفت آن با کارکرد گروه‌های مسلح است. در حالی که اتحادیه ملی «معارضان» با زبانی کاملا دموکراتیک حرف می‌زند، گروه‌های مسلح بی‌وقفه در پی جنگ‌افروزی بوده و اقلیت را به شهادت می‌رسانند. علاوه بر این پیوسته کوشیده‌اند سازمانی سلفی‌مذهب را بر جامعه تحمیل کنند. مطمئنا اغلب این گروه‌ها مشروعیت و اقتدار اتحادیه ملی را بازشناسی نمی‌کنند ولی اتحادیه ملی نیز هیچ مشروعیتی جز عملیات آنها ندارد. از این گذشته آیا بهترین سخنرانان برای دموکراسی در سوریه حاکمان مطلق دیکتاتوری‌های خلیج‌فارس بوده‌اند؟ دومین مشکل بیانیه، به شیوه‌ای که ارکان دولت را تعیین می‌کند، مرتبط است. واشنگتن ژنو 2 را نیز مانند گردهمایی «بن» درباره افغانستان متصور می‌شود: قدرت‌های بزرگ بین خودشان گفت‌وگو می‌کنند و کرزی سوری را سر کار می‌آورند. بر عکس، دمشق بی‌وقفه بیانیه پایانی ژنو یک را یادآور شده است که تاکید آن «حق مردم سوریه است که برای آینده کشورشان تصمیم بگیرند». در نتیجه نه‌تنها قانون اساسی جدید باید توسط رفراندم تایید شود بلکه نتیجه ژنو 2 تنها با تایید رئیس‌جمهور بشار اسد می‌تواند به اجرا گذاشته شود. البته بشار اسد نیز متعهد شده که آن را به رفراندم موکول کند. از سوی دیگر، این نکته به مشروعیت نمایندگی «معارضان» بازمی‌گردد. همانگونه که سرگئی لاوروف در بیانیه گشایش گردهمایی مطرح کرد، ترکیب کنونی آن مخالف بیانیه ژنو یک است. نمایندگی «معارضان» تنها به اتحادیه ملی محدود می‌شود، در حالی که این اتحادیه از سوی بخش مهمی از اعضای آن فاقد اعتبار اعلام شده است. سومین مشکل بیانیه این است که برای واشنگتن این امکان را فراهم می‌سازد که روند جایگزینی را به شکلی که در صربستان به اجرا گذاشت تدارک ببیند، یعنی با سازماندهی «انقلاب رنگی». جنگ کوزوو با آتش‌بس و سپس انتخابات صربستان به پایان رسید. از طریق راه‌اندازی جنگ روانی، سازمان سیا یکی از طرفداران آمریکا را برگزید. سپس اسلوبودان میلوشویچ را بازداشت کرد و او در لاهه به جرم جنایت علیه بشریت به محاکمه کشیده شد. بیانیه حاوی تضاد شگرفی به نظر می‌رسد، زیرا اعلام می‌کند سازمان ملل متحد باید از آغاز دوران گذار در تمام کشور مستقر شود ولی سازمان ملل متحد را در حاشیه روند متوقف می‌کند. بیانیه مشخص کرده بود «افرادی که حقوق بشر و قوانین دادگستری بین‌المللی را نقض کرده‌اند» مسؤول شناخته شوند. این جمله مستقیما می‌گوید که طی دوران گذار، رئیس‌جمهور بشار اسد باید بازداشت شده و به جرم جنایت علیه بشریت به دادگاه لاهه منتقل شود. این روند باید مثل میلوشویچ با مرگ او در زندان خاتمه یابد. بی‌گمان وقتی بشار اسد از بازی حذف شد، نامزدهای واشنگتن برندگان انتخابات خواهند بود و به اصطلاح انجمن‌های ایالات متحده در محل فعال خواهند شد. در نتیجه درباره ژنو حرف بسیار است. طی این مدت، اوباما از پادشاه اردن در کالیفرنیا استقبال به عمل آورد. هر دو درباره چگونگی ارتشی که در اردن در شرف تشکیل است به توافق رسیدند. این ارتش در حمله تازه‌ای علیه سوریه به کار برده خواهد شد. جنگ تا 30 سپتامبر 2014 توسط واشنگتن برنامه‌ریزی شده است. طی 7 ماه «معارضان» تلاش خواهند کرد با استفاده از سلاح‌هایشان، دست‌کم، جنوب کشور را به عنوان مرکز دولت موقت تسخیر کنند. همیشه بهتر است دو قطعه آهن در آتش داشت.
* نویسنده و محقق مستقل فرانسوی