باربد بهراد: یکی از مهم‌ترین منابع درآمد تیم‌های ملی و باشگاهی امضای قرارداد با اسپانسرهای البسه ورزشی است. پس از حق پخش تلویزیونی که در رتبه یک قرار دارد، اسپانسر روی پیراهن در رده دوم است. در فوتبال ما تا یک دهه قبل چندان به این موضوع اهمیت نمی‌دادند اما با بالاتر رفتن هزینه‌ها سرانجام مدیران ما سراغ این منبع درآمد رفتند اما سوای اسپانسر که نامش روی پیراهن می‌رود، نام شرکت تولیدکننده لباس هم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در دهه 60 و 70 خورشیدی در غالب موارد 3 شرکت داخلی بودند که نقش شماره یک را در فوتبال ما ایفا می‌کردند. تولیدی شکاری، نهنگی و حصاری جای آدیداس و نایک را در فوتبال ما گرفتند و نکته قابل توجه اینکه این شرکت‌ها از تیم‌ها بابت البسه پول هم می‌گرفتند! این روند وارونه هنوز هم در بعضی از باشگاه‌های ما وجود دارد. در صورتی که همه تیم‌های جهان بابت پوشیدن یک مارک خاص علاوه بر گرفتن البسه رایگان، یک مبلغ هم به عنوان قرارداد می‌گیرند در فوتبال ما اوضاع کاملا برعکس است. وقتی تیمی در لیگ برتر لباس تولیدی شرکت دایی را می‌پوشد این به آن معناست که تولیدی مزبور به صورت کاملا رایگان در حال تبلیغ از تلویزیون و رسانه‌های مکتوب است. در اسپانیا رقابت شدیدی بین آدیداس و نایک وجود دارد. اولی سالیان سال است نقش اسپانسر رئال را ایفا می‌کند و دومی با بارسا به معروف‌ترین برند ورزشی جهان مبدل شده است. برای پی بردن به قدرت این دو غول تولیدکننده البسه و ادوات ورزشی تنها لازم است به 32 تیم حاضر در جام‌جهانی توجه کنید. بیش از نیمی از کشورهای حاضر در برزیل که همگی از کشورهای صاحبنام به‌شمار می‌روند از تولیدات این دو شرکت بهره می‌برند. نایک با 10 کشور پا به جام‌جهانی می‌گذارد و آدیداس با 8 کشور. البته پوما که سومین برند معروف جهان به‌شمار می‌رود هم در این جام‌جهانی اسپانسر 8 کشور است که از معروف‌ترین آنها می‌توان لاجوردی‌پوشان ایتالیا را نام برد. قطعا این شرکت‌ها بیشترین هزینه را برای تولید البسه می‌کنند. از سوی دیگر مبلغی را هم به عنوان قرارداد به فدراسیون‌های این کشورها می‌پردازند چرا که رقابت در این بین کاملا جدی است و اگر نایک کمی غفلت کند شرکت حریف بسادگی می‌تواند اسپانسر کشوری مثل برزیل شود.
وضعیت در ایران چگونه است؟
همانطور که شرحش رفت خیلی از تیم‌های حاضر در لیگ برتر خودمان مجبور به خرید البسه هستند، غافل از این واقعیت که با هر پخش تلویزیونی، به رایگان آن مارک را تبلیغ می‌کنند البته شرکت آلمانی آل‌اشپورت پس از اعمال تحریم‌ها علیه کشورمان در دولت قبلی، بیشترین سود را از فضای ورزشی کشور ما برد. آنها در ابتدا حاضر شدند به صورت رایگان البسه استقلال و پرسپولیس را تامین کنند و سپس به خاکریز اصلی یعنی تیم ملی کشورمان رسیدند. قطعا اگر این شرکت می‌خواست در جام‌جهانی تبلیغی را داشته باشد مجبور به پرداخت یک هزینه بالا بود اما مدیران آن به‌خوبی بازار ایران را قبضه کردند و حالا برای نخستین بار می‌توانند مارک خود را در جام‌جهانی تبلیغ کنند. البته کیفیت لباس‌ها و توپ‌های تولید شده آل‌اشپورت در یک سال گذشته حواشی فراوانی را تولید کرده است. با این وجود فدراسیون فوتبال به صورت تمام‌قد از آنها حمایت می‌کند چرا که علی کفاشیان اعتقاد دارد در هنگامه تحریم‌ها این شرکت آلمانی تنها برندی بود که حاضر شد با ایران همکاری کند. این صحبت‌ها در صورتی مطرح می‌شود که در دو دوره قبل ایران با برند معروف پوما پا به جام‌های جهانی 2006 و 1998 گذاشت.
کیفیت ایراد دارد یا بهانه‌گیری است؟
آخرین نمونه اعتراض به لباس‌های تیم ملی مربوط به اردوی آفریقای جنوبی بود؛ جایی که کارلوس کی‌روش به کمیت و کیفیت البسه اعتراض کرد و بعد از آن بازیکنان ملی‌پوش به تأسی از مربی تیم،
یک به یک درباره کیفیت البسه صحبت کردند و اعتقاد داشتند آل‌اشپورت در شأن ایران نیست اما فدراسیون فوتبال به مثابه همیشه مقابل این انتقادات قرار گرفت و علی کفاشیان در اظهارنظری تاریخی مدعی شد بازیکنان نباید اهل اصراف باشند و چه ایرادی دارد یک لباس را چند بار به صورت بشور و بپوش استفاده کنند! این نگاه آماتورگونه رئیس فدراسیون فوتبال نشان می‌دهد او تا چه اندازه از حقی که نسبت به اسپانسر دارد ناآگاه است. وقتی تیم ملی ما می‌خواهد برای نخستین‌بار در تاریخ پای آل‌اشپورت به جام‌جهانی را باز کند در قبال این کار بزرگ آیا گرفتن لباس تمرین به اندازه مکفی جرم است؟آیا نایک و آدیداس هم اینگونه با برزیل و آلمان همکاری می‌کنند؟ از سوی دیگر شرکت آل اشپورت و نماینده آن در خاورمیانه که از قضا رابطه خوبی با اصحاب رسانه دارد مرتب می‌گوید کارلوس کی‌روش و بازیکنان تیم ملی در مورد کیفیت البسه بهانه‌جویی می‌کنند. با تمام این تفاسیر به نظر می‌رسد مادامی که علی کفاشیان و تیم فکری و اقتصادی‌اش بر مسند کار هستند، آل‌اشپورت همچنان روی پیراهن تیم ملی عرض‌اندام کند.
نقش کمیته بازاریابی در حل این مشکل
اینک کمیته بازاریابی فدراسیون می‌تواند از این فضای به‌وجود آمده بیشترین بهره را ببرد و بعد از جام‌جهانی با برندهای معروف‌تری مذاکره کند. دست‌کم اگر آدیداس و نایک به خاطر مسائل سیاسی، ریسک حضور در بازار ایران را نپذیرفتند، برندهایی همانند پوما و لوتو هستند که با مدیریت می‌شود دوباره پایشان را به بازار ایران باز کرد. اگرچه در مهم‌ترین بازار فروش لوازم ورزشی در تهران (منیریه) همین مارک آل‌اشپورت هم به صورت کپی و غیراورژینال به وفور یافت می‌شود اما در همان مکان می‌شود تولیدات اصل آدیداس و نایک را پیدا کرد که با قیمت‌های واقعی خودش (بین 300 تا 600 هزار تومان) به فروش می‌رسد. نیمه پر لیوان را هم می‌شود نگریست، اگرچه در ایران هنوز بحث کپی‌رایت به صورت جدی پیگیری نمی‌شود اما همانطور که برندهای معروف تلفن همراه بیشترین فروش خود در خاورمیانه را در ایران دارند، از این رو می‌شود بازاریاب‌های شرکت‌های معروف ورزشی را به پای میز مذاکره نشاند تا با سرمایه‌گذاری روی تیم ملی کشورمان و همچنین استقلال و پرسپولیس، هم اعتبار ما را بالاتر ببرند و هم خودشان از این بازار سودمند شوند. آل‌اشپورت برای دوران قبل بود و از قضا این شرکت درجه دو آلمانی توانست بیشترین سود را از این خلأ ببرد اما با عوض شدن فضا لازم است تفکر و راهکار‌های مردان تصمیم‌گیر فوتبال ما هم عوض شود.