آزاده صالحی
من در مواجهه با وبلاگ شما به نخستین موردی که برخوردم این شعر بود«تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی». اگر ما به‌طور مشخص پرده را استعاره از موسیقی فرض کنیم، آیا شما با توجه به فعالیت طولانی خود طی این سال‌ها با رمز و رازهای این حیطه آشنا شده‌اید؟
اگر اجازه بدهید، می‌خواهم این مبحث را بسط دهم و پرده‌ای که شما به آن اشاره می‌کنید را استعاره از عشق بگیرم و به این شعر حافظ تکیه کنم که«عاشق شو ار نه روزی کار جهان سر آید / ناخوانده نقش مقصود از کارگاه هستی». این اعتقاد شخصی من است که تصور می‌کنم آدم‌هایی که عاشق هستند، می‌توانند این حیطه و اصولا حرف عاشقان را درک کنند. به هرحال امیدوارم مطلبی که شما به آن اشاره می‌کنید درست باشد و تا حدودی به این درجه رسیده باشم. من به سهم خود سعی کرده‌ام با همه جوانب موسیقی آشنایی پیدا کنم، زیرا بخش وسیعی از موسیقی به ابعاد معنوی و تاثیرگذارش بازمی‌گردد، بنابراین همه تلاش خود را کرده‌ام تا طی این سال‌ها با این جنبه، پا به پای دیگر ابعاد موسیقی مانوس شوم. همان‌طور که می‌دانید، بخشی از موسیقی علم و تکنیک است و بخشی آن تاثیرگذاری است که به آن اشاره کردم. حالا اینکه چطور توانسته‌ام در این وادی موفق باشم را نمی‌دانم.
شما از جمله هنرمندانی هستید که در کودکی با توجه به علاقه‌ای که به موسیقی اصیل داشتید، در دهه 60 به‌طور مشخص به سمت ردیف نوازی، تلفیق شعر و موسیقی و زیبایی‌شناسی این هنر رفتيد و از محضر استادان مختلفی بهره برده‌اید؛ از شجریان گرفته تا احمد ابراهیمی و رضوی سروستانی و استاد تجویدی و... امروز فکر می‌کنید نقش آموزشی کدام یک از این شخصیت‌ها بر شما تاثیر متفاوتی گذاشت؟
من از معلمان مختلف در این رهگذر استفاده‌های مختلفی کردم، از این جهت که به نظرم هر استادی در یک شاخه اشراف دارد. به عنوان مثال، استادی می‌تواند به لحاظ تکنیکی، هنرجو را در آن مسیری که می‌خواهد تربیت و راهنمایی کند و استاد دیگر به لحاظ روحی و معنوی و اصولا ارتباط و پیوند درونی که با شاگرد برقرار می‌سازد.
و درباره شما، بعد برقراری پیوند درونی در کدام‌یک از استادان صادق بوده است؟
بیشتر این مولفه را در محضر استادان دکتر حسین عمومی و مهدی فلاح که معلم آواز من بودند فرا گرفتم بویژه آقای فلاح که سال‌ها در زمینه آواز با او کار کردم، ضمن اینکه در محضر مهدی فلاح نیز بخش‌هایی از این مراحل را گذرانده بودم و بعد به استاد دکتر عمومی رسیدم، یعنی اول در محضر مهدی فلاح به ذره‌ای از آن چیزی که باید، رسیده بودم و بعد به خدمت استاد دکترحسین عمومی رفتم. شاید جالب باشد بدانید من یکی از شاگردانی بودم که با اصرارهای مکرر خود موجب شدم استاد حسین عمومی به برگزاری کلاس بپردازد. من در کلاس‌های ایشان، انواع سبک‌های آوازی اصفهان، تلفیق و بینش در موسیقی را شناختم و مناسب‌خوانی و اساسا مسائلی از این دست که مثلا مکتب اصفهان باید از چه مشخصه‌هایی برخوردار باشد. یکی از محاسن آقای فلاح این بود که هم دوست بود و هم معلم. در واقع با او بیش از دیگران رابطه صمیمانه‌ای داشتم. البته با دکتر عمومی نیز به همین شکل اما ایشان برای ما در موسیقی به نوعی پیر دیر به شمار می‌رفتند و ما به او واقعا اعتقاد داشتیم. دلیلش هم این بود که استاد عمومی از جمله هنرمندانی بود که واقعا ظرایف موسیقی را می‌شناخت و با پیران موسیقی حشر و نشر داشت. این حشر و نشر داشتن از نظر ما که شاگردان او بودیم خیلی اهمیت و فایده داشت.
شما هنرمندی بودید که پس از بهره‌گیری از محضر استادانی که به آنها اشاره کردید،توسط استاد علی تجویدی به ارکستر ملی ایران به سرپرستی استاد فرهاد فخرالدینی معرفی شدید. با ورود به ارکستر ملی چه اهدافی داشتید که احساس کردید، می‌توانید آنها را در این رهگذر محقق کنید؟
قبل از اینکه وارد ارکستر ملی شوم، 3 سال در محضر زنده‌یاد استاد تجویدی به شاگردی ایشان پرداخته بودم. این را هم بگویم که ورود به ارکستر ملی دارای فاکتورهای مشخصی بود که می‌توانست نظر هر کسی را که به حیطه موسیقی ملی علاقه‌مند بود جلب کند. نخست اینکه ارکستر ملی توانسته بود بعد از 20 سال به نوعی خلأ برنامه گل‌ها را برای مردم و هنرمندان پر کند، دیگر اینکه پایه‌گذاران ارکستر ملی ایران، افراد تراز اول مثل استاد تجویدی، استاد شجریان، استاد فخرالدینی، استاد پورتراب، استاد هوشنگ کامکار، استاد علیزاده و... بودند. روی این اصل، اساسا کار برای جوانی مثل من که در درجه اول عاشق کارش بود و از انرژی فوق‌العاده‌ای هم بهره‌مند بود، ورود به ارکستر ملی می‌توانست جذابیت‌های فراوانی داشته باشد.
آن زمان دقیقا چند سالتان بود؟
26 سال. می‌خواهم بگویم ارکستر ملی با وجود همه فاکتورهایی که داشت و باز هم تکرار می‌کنم انرژی بسیار زیادی که من برای فراگرفتن داشتم، توانست مسیر را برایم مهیاتر سازد. من علاقه‌مند بودم و به کار خود اهمیت می‌دادم بویژه اینکه وقتی من وارد ارکستر ملی ایران شدم تصمیم استاد فخرالدینی و گروه بر این بود، آثاری ارائه شود که همه از تازگی منحصر به فرد برخوردار باشد تا برای مردم هم جذابیت‌های لازم را داشته باشد. همین‌طور هم شد. ارکستر ملی کارهایی ارائه داد که برای نخستین‌بار بود به گوش مخاطبان خود می‌رسید.
پرسیدن درباره نحوه ورودتان به ارکستر ملی مرا به یاد آزردگي شما در مقطعی از زمان از رسانه‌ها می‌اندازد؛ زمانی که همکاری شما به دلایلی با ارکستر قطع شد و شما بارزترین دلیل را مشغله کاری فراوان عنوان کردید. آیا با وجود گذشت زمان امروز به استمرار فعالیت خود با ارکستر ملی ایران علاقه‌مند هستید یا هنوز هم آن مشغله‌ها دست و پا گیر این فعاليت است؟
من تا سال 1385 خواننده ثابت ارکستر ملی ایران بودم. چه در همه آن سال‌هایی که با ارکستر کار می‌کردم و چه بعد از آن افتخار من این بود که با استاد بزرگواری چون فرهاد فخرالدینی کار می‌کردم و در همه اجراهای داخل و خارج از کشور همراه ایشان و گروه بودم اما این را هم در نظر بگیرید، به مرور که دامنه کاری یک هنرمند وسعت می‌یابد، خواه ناخواه مشغله‌هایش هم بیشتر می‌شود و این مشغله‌ها از ضبط و انتشار آلبوم گرفته تا برگزاری کنسرت در کشورهای مختلف و حتی خود ایران را در بر می‌گیرد. در این ارتباط خاطرم هست درسال 1382 من یکی از سفرهای واجب خود را به خاطر ارکستر لغو کردم و به ایران آمدم. اضطراری بودن این سفر به اندازه‌ای بود که حتی مرا به جای میهماندار هواپیما نشاندند. به هرتقدیر به ایران آمدم و برنامه‌ای که باید را به همراه ارکستر اجرا کردیم. اما از مقطعی به بعد دیگر واقعا دست و بالم بسته شد. بعد هم که بحث توان و انرژی پیش آمد. تصور کردم در توان من نیست که همه کارها را با هم پیش ببرم و مسلما احتیاج به زمان و برنامه‌ریزی داشتم. تصور کنید در یک رپراتور جدید الزاما باید 7 یا 8 کار باشد و خب این خیلی سنگین و زمان‌بر است. اینجا بود که پیشنهاد کردم تعدادي از برنامه‌های من در ارکستر کاهش یابد تا من هم بتوانم به فراخور شرایط به دیگر کارهایم رسیدگی کنم، بنابر این دلایل می‌بینید که هیچ کدورت یا آزردگي در کار نبوده است.
درحال حاضر درباره ارکستر ملی ایران چطور فکر می‌کنید؟ برنامه‌تان چیست؟
همان‌طور که می‌دانید ارکستر ملی ایران به‌طور رسمی از تیرماه سال گذشته تعطیل شده و برنامه خاصی ندارد. اتفاقا مدتی پیش در جریان افتتاح و مراسم بازسازی خانه موسیقی با استاد فخرالدینی دیدار و احوالپرسی کردم. امیدوارم واقعا روزی از زحمات ایشان در ابعاد شایسته قدردانی شود. به این دلیل که استاد فخرالدینی طی سال‌های گذشته هم وغم خود را بر ارکستر ملی گذاشت و می‌توانم بگویم آن را با چنگ و دندان نگه داشت.
اگر بحث جهانی شدن را در موسیقی کنار بگذاریم، وضعیت این حیطه را در داخل کشور چطور ارزیابی می‌کنید؟منظورم این است که آیا ماهیت برگزاری جشنواره‌های موسیقی فجر توانسته است موسیقی ما را دست‌کم در داخل کشور به استانداردهای لازم نزدیک کند؟
به هیچ وجه. دلیلش هم این است که جشنواره‌هایی از این دست جدی نیست، هیچ وقت هم نبوده است. در اغلب اوقات دیده‌ایم جشنواره بدون اجرای بزرگان موسیقی به کار خود مشغول است و موزیسین‌های بنام در این جشنواره حضور ندارند. حتی گروه‌های بین‌المللی که به شرکت در این برنامه می‌پردازند معدود و انگشت‌شمارند. همان‌طوری که می‌دانید بخش عظیمی از فعالیت من طی این سال‌ها برون‌مرزی بوده است و در بسیاری از فستیوال‌های مهم و بین‌المللی شرکت داشته‌ام و از نزدیک با برخی از آنها آشنایی دارم. شما به جشنواره موسیقی فجر اشاره کردید. اجازه بدهید من هم در این ارتباط یک مثال بیاورم. کشور نروژ دارای فستیوال معروفی به نام«فورد» است؛ فستیوالی که گروه کامکارها امسال در آن شرکت خواهند کرد. من 2 دوره یعنی در سال‌های 2005 و 2009 در این فستیوال حضور داشتم و این را بگویم که از برنامه‌ریزی تا اجرا در این فستیوال واقعا قابل قیاس با جشنواره‌هایی که ما برگزار می‌کنیم، نیست .
حضور هنرمندانی مثل شما و گروه کامکارها از چه طریق در این فستیوال‌ها صورت می‌گیرد؟ می‌خواهم ببینم آیا این حضور متکی به رایزنی‌های شخصی است یا چیزهای دیگر؟
متکی به رایزنی‌های شخصی نیست و اتفاقا شرکت در این فستیوال‌ها شرایط سختی دارد. فستیوال‌هایی چون«فورد» دارای یک هیات انتخاب هستند که این هیات افرادی را به‌عنوان نماینده خود به اقصی نقاط جهان می‌فرستد و آنها کار هنرمندان مختلف را می‌بینند و از هنرمندان دعوت می‌کنند. پس شرکت کردن در فورد به نوعی به انتخاب نمایندگان آن هیات بازمی‌گردد. به خاطر دارم در یکی از دوره‌هایی که در این فستیوال شرکت کردم، هنرمندانی چون آلیم قاسمف و گاسپاریان به اجرای برنامه پرداختند. اینها هنرمندانی جهانی هستند و برای من واقعا جای افتخار داشت که کنار آنها در آن جشنواره اجرا داشتم.
آقای قربانی! بازگردیم به بحث پیشینی که در یکی، دو پرسش قبل میان ما درگرفت. شما گفتید موسیقی ایرانی به دلیل برخي مشکلات نمی‌تواند نزد جهانیان شناخته شود. حالا که موضوع شرکت در فستیوال فورد مطرح می‌شود، می‌بینیم شما و دیگر هنرمندانی که بیش از دیگران در جشنواره‌های خارجی به ارائه برنامه پرداخته‌اید، می‌توانید نماینده ایران در مجامع بین‌المللی باشید و شناخت موسیقی ما از کانال اجرای برنامه‌های شما به خارجی‌ها منتقل شود.
به این مساله می‌توان از 2 بعد نگاه کرد. یک نوع نگاه که اصولا نگاه هنری است و دیگر نگاه هنری- تجاری. به‌عنوان مثال شرکت در فستیوال اسکار بیش از آنکه جنبه هنری داشته باشد تجاری است اما در فستیوالی دیگر، نگاهی کاملا هنری جریان دارد. واقعیت این است که ما همان‌طور که دارای صنعت سینما نیستیم صنعت دیگر هنرها را هم نداریم، بنابراین ویژگی‌هایی که من درباره فستیوال فورد اشاره می‌کنم درباره دیگر فستیوال‌های دنیا بویژه کشورهای اسکاندیناوی هم وجود دارد. حتی در فستیوال‌های کشورهایی چون آلمان یا هلند می‌بینیم که برای برگزاری یک کنسرت در روز مشخص، شهر را خلوت می‌کنند و در یک شب گاه 25گروه به اجرا می‌پردازند. حالا من یک سوال از شما دارم. به نظرتان همین گروه‌ها را چه کسانی ساپورت و حمایت می‌کنند؟ چقدر نسبت به اخبار اجرای این گروه‌ها پوشش مطلوب از سوی رسانه‌ها صورت می‌گیرد؟
بی‌تردید قابل قیاس با اطلاع‌رسانی و اصولا نحوه برخورد ما با برگزاری یک کنسرت نیست.
همين‌طور است، طی سال‌های گذشته خیلی از استادان موسیقی ما نامزد جایزه«گرمی» شدند. آیا شما به‌طور کامل از جزئیات این مساله باخبر هستید؟ یا حتی دیگران چقدر درباره نامزد شدن این عزیزان در این جایزه مهم می‌دانند؟ طبیعی است هیچی، زیرا خبری در این ارتباط منعکس نشد. پس نتیجه می‌گیریم وضع موسیقی ما صرف نظر از مشکلاتی که به آن اشاره کردم از منظر اطلاع‌رسانی و پوشش اخبار نیز خوب نبوده است. وقتی این وضع مطلوب نیست نباید توقع داشته باشیم آن طرف آب موسیقی ایران را بشناسند. اگر هم به قول شما این اتفاق در قالب شرکت افرادی مثل من در فستیوال‌های بین‌المللی می‌افتد، قطعا به همت و فعالیت شخصی آن هنرمند بازمی‌گردد. به خاطر همین مسائل است که من بیش از آنکه در ایران اجرا داشته باشم در کشورهای مختلف به اجرای برنامه پرداخته‌ام.
آقای قربانی! شما با ارکسترهای مختلفی چون گروه«خورشید» به سرپرستی مجید درخشانی یا با ارکستر پژمان طاهری همکاری داشته‌اید. ملاک انتخاب شما برای حضور در ارکسترهای مختلف به چه شکل است؟
در اینجا 2 بحث پیش می‌آید؛ نخست اینکه من با هنرمندانی که شما نام بردید پیش از آنکه رابطه همکاری داشته باشم، دوست و رفیق صمیمی بوده و هستیم. دیگر اینکه می‌دانم از نظر کاری با این هنرمندان همسو هستم.
عنوان دهان پرکن یک ارکستر چقدر برایتان مهم است؟ مثلا اگر یک ارکستر گمنام و ناشناخته از شما دعوت کند در این ارکستر شرکت کنید، می‌پذیرید؟
با سنجیدن محتوا و سطح آدم‌های حاضر در آن ارکستر می‌پذیرم. اگر ببینم محتوای موسیقایی و ارکستر به لحاظ کیفی مطلوب است چرا که نه.
حالا می‌خواهم زاویه دوربین را بچرخانم. از بین اجراهایی که تاکنون در قالب تیتراژ سریال‌ها خوانده‌اید، از بین شاعر و آهنگساز کدام یک بیشتر ملاک حساسیت شما را برای انتخاب برمی‌انگیزد؟
هر دو.«کیف انگلیسی»،«شب دهم»،«ملاصدرا» و «مدار صفر درجه» از جمله مجموعه‌های تلویزیونی بوده‌اند که من برای تیتراژ آنها قطعاتی را اجرا کرده‌ام. کیف انگلیسی به کارگردانی آقای ضیاءالدین دری بود و موسیقی آن را استاد فخرالدینی برعهده داشت. بقیه کارها نیز متعلق به دوست عزیز و گرامی من آقای فتحی بود و آهنگسازی «شب دهم» و«مدار صفر درجه» کار دوست عزیز و با اخلاقم فردین خلعتبری بود و«روشن‌تر از خاموشی» اثر استاد فخرالدینی بود. رابطه من با آقای فتحی طوری است که چه کار باشد و چه نباشد با یکدیگر در تماس هستیم و اصولا دوستی نزدیکی داریم.
پس در واقع انتخاب شما به پیش‌زمینه ذهنی‌تان نسبت به آشنایی و شناخت بازمی‌گردد؟
دقیقا. بعد از مجموعه‌های«شب دهم» و «مدار صفر درجه» کارهایی به من پیشنهاد شد که من نپذیرفتم. احساس می‌کردم کارهایی که به من پیشنهاد می‌شود مرا راضی نمی‌کند و اساسا، محتوای فیلم و موسیقی به آن شکلی که باید راضی‌ام کند، نبود.
کمی هم درباه آلبوم «فصل باران» صحبت کنیم. شما در این آلبوم اوج قدرتتان را در تحریرهای آوازی به نمایش گذاشتید. نکته دیگر اینکه اجرای تصنیف‌های آوازی با ردیف‌های شعری کار سختی است که شما در این آلبوم خیلی خوب از عهده آن برآمدید.
همان‌طور که می‌دانید آهنگسازی این کار برعهده آقای مجید درخشانی عزیز بوده است. از نظر من ایشان یکی از خوش‌حس‌ترین آهنگسازانی است که در تمام آثارش، لطافت موج می‌زند. کارهای ایشان بیشتر وابسته به ردیف موسیقی و اصولا ردیف دستگاهی است. به هرحال در مولفه‌هایی که شما به آن اشاره می‌کنید بیشتر نقش آقای درخشانی حاکم بوده است.
درباره آلبوم«رسوای زمانه» هم صحبت كنيم بویژه اینکه آهنگسازی آن را استاد همایون خرم انجام داده‌اند.
من 2 کار با آقای همایون خرم انجام داده‌ام و امیدوارم ایشان عمر طولانی داشته باشند زیرا واقعا انسان نازنین و ارزنده‌ای در حیطه موسیقی ایران هستند. در واقع، ایشان از پدران موسیقی ما هستند و از همین جا دستشان را می‌بوسم. من قطعه«تو ای پری کجایی» را در ارکستر ملی با آهنگسازی ایشان اجرا کردم که همان موقع بازتاب گسترده‌ای برای من و ارکستر ملی به همراه داشت. به هرتقدیر، همیشه دلم می‌خواست کارهای زیادی از استاد خرم در ارکستر ملی اجرا شود که نشد تا اینکه طی دیدارهای مکرری که داشتیم، این آلبوم منتشر شد. استاد خرم در جریان انتشار این آلبوم، سهم زیادی در انتخاب کارها داشته و محبت زیادی به من کرده‌اند بویژه در این زمینه که کدام آهنگ بیشتر به صدایم می‌خورد مشورت‌های زیادی انجام دادیم. در عین حال، بحث‌های معرفتی زیادی درکنار کار با یکدیگر داشتیم که برای من لذت‌بخش بود. یکی از آلبوم‌های پرفروش آن زمان«رسوای زمانه» شد و بازتاب گسترده‌ای هم دربر داشت که در درجه اول از خداوند و بعد هم از ایشان متشکرم. امیدوارم بزودی در ارکستر مجلسی ایرانیان با استاد خرم کارهای ارزنده‌ای انجام شود.
با توجه به اینکه تا امروز برخی از اجراهای شما در قالب لوح فشرده در اروپا منتشر شده صرفنظر از نارسایی‌هایی که داریم، خارجی‌ها از موسیقی آوازی ما مطلع هستند؟
پاسخ دادن به این سوال خیلی سخت است چون مستلزم یک پژوهش و تحقیق است.
حتی به کندوکاوهای اجمالی هم در این زمینه نرسیدید؟
نه خیلی. اما درباره بازتاب‌های موضعی زمانی می‌توانم چیزهایی بگویم که بیشتر این بازخوردها متعلق به بعد از اجرا و دیدن کنسرت‌های من بوده است اما تحقیق نکرده‌ام به طور کلی موسیقی آوازی ما نزد خارجی‌ها دارای رمز و رازهایی است که بیشتر با نوعی حس معنوی توأم است.
به خاطر اینکه با عرفان شرقی درهم تنیده است؟
حتما. چون عین حرفی که شما به آن اشاره می‌کنید را خارجی‌ها بعد از کنسرت به زبان می‌آوردند. حتی در یکی از اجراها چند نفری از تماشاگران خارجی به من گفتند ما شعر را نفهمیدیم اما این‌طور دستگیرمان شد که آواز شما عاشقانه و عرفانی بود. بعضی‌ها هم می‌گفتند آنقدر در این قطعه، فرازهای موسیقی را از نزدیک لمس کردیم که انگار در ابرها هستیم و داریم پرواز می‌کنیم.
جایی از شما خواندم هنرمند باید بتواند در هر ژانری کار ارائه دهد و این یعنی جامعیت. فکر می‌کنید امروز چنین جامعیتی در شما هست؟
درحال حاضر صحبت کردن از این مساله کمی برای من سخت است یعنی نمی‌توانم به روشنی پاسخ دهم که بله یا نه. دلیلش هم این است که به نظرم برای به دست آمدن چنین جامعیتی باید سال‌ها تجربه کرد. منظور من این بود که یک هنرمند بعد از موهبت الهی به دنبال ممارست و هدفمندی در این راه باشد.
حالا اگر بحث جامعیت و تکامل را کنار بگذاریم فکر می‌کنید امروز توانسته‌اید ژانر مستقلی را در حیطه موسیقی برای خود انتخاب کنید؟
همیشه اعتقاد من بر این بوده است که باید در زندگی، مسیرت را به دیگران نشان دهی نه اینکه هر کسی تو را به هر سمت و سویی که خواست ببرد. آن وقت است که دیگران می‌توانند درباره تو قضاوت کنند. در ارتباط با سوال شما نیز باید اضافه کنم امیدوارم طی این سال‌ها ژانر مستقلی که شما از آن حرف می‌زنید را برای خود کسب کرده باشم ولی باید بدانیم این امر مستلزم ممارست و کندوکاو آن هم سالیان سال است.
آقای قربانی! شما هنرمندی هستید که از کودکی با قرآن مانوس بوده‌اید. من می‌خواهم این مساله را دستمایه یک پرسش قرار دهم و درباره ارتباط شما به عنوان یک هنرمند با خدا بپرسم. اگر مایل هستید دراین باره بگویید.
پیوند من هم با آفریدگار مثل میلیون‌ها آدم دیگر است. درباره قرآن هم باید بگویم قرائت قرآن همیشه در زندگی یکی از لذت‌بخش‌ترین امور برای من بوده است. دلیل دلبستگی من به قرآن علاوه بر مفاهیم توحیدی و آسمانی آن به ملودی خوب قاریان مصری بازمی‌گردد که از دوران کودکی مرا سحر می‌کرد. همیشه این نغمه‌ها صرفنظر از اینکه کلام آسمانی است به نظرم زیباترین و نغز‌ترین کلام است.
اگر موافق باشید درباره کار بچه‌های امروز هم صحبت کنیم. وقتی از بیرون به کار جوانانی که دوست دارند موسیقی کار کنند نگاه می‌کنید،حالا چه در دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها و چه خارج از این بستر، سقف تمایلات و آمال آنها را چطور می‌بینید؛ پرشتاب به سمت ستاره شدن یا آهسته و پیوسته پیش رفتن؟
بیشتر بحثم روی بچه‌های مستعدتر است؛ اینها بچه‌هایی هستند که یک قدم از دیگران جلوتر هستند. هرچند در بین همین تعداد نیز هستند جوانانی که عجله دارند. (نمی‌خواهم توهین کنم و بگویم جاه‌طلب هستند) اما به اسم و شهرت در راه هنر بیش از دیگر مولفه‌هایش اهمیت می‌دهند. درحالی که اساسا در عرصه هنر، عجله کاربرد چندانی ندارد و این ممارست است که آدم‌ها را به نتیجه می‌رساند. یادمان باشد ستاره‌ای که باید در هنر بدرخشد می‌درخشد. اما متاسفانه بچه‌های امروز همه چیز را خیلی زود می‌خواهند و حاضر نیستند صبر و تحمل به خرج دهند درحالی که به نسبت زمان قبل امکانات بیشتری در اختیار دارند. یادم هست آن زمان که ما می‌خواستیم به فراگیری موسیقی بپردازیم و کسی باید نشانی منزل یک معلم خصوصی را در این زمینه می‌داد و هزار بار این معلم از طرف والدینمان چک می‌شد. اما امروز می‌بینم امکانات از تاسیس انواع آموزشگاه‌های موسیقی تا توجه خانواده‌ها به خواست فرزندانشان بیشتر شده است اما به همان نسبت تلاش و کوشش عاشقانه کاهش یافته است. بيشتر بر اين اعتقادم كه بايد سطح موسيقي جدي را افزايش دهيم.
بخشی از موسیقی ایران درحال حاضر به وسیله گروه‌های زیرزمینی از منظر محتوا، فرم، ساختار و دیگر مولفه‌ها از مسیر صحیح منحرف شده است. وقتی کار این گروه‌ها را در قالب سی‌دی‌هایی که منتشر می‌شود و درماشین اغلب جوانان هم یافت می‌شود، گوش می‌دهید از بی‌محتوایی شعرهای این آهنگ‌ها خنده‌تان می‌گیرد یا ناراحت می‌شوید که چرا باید ادبیات سخیفی برای این نوع موسیقی انتخاب شود؟
نمی‌خندم (با خنده) اما مواخذه‌شان هم نمی‌کنم. خب این هم ناشی از فرهنگ خانوادگی و دوستان است. می‌دانید که فرهنگ ما همواره ناشی از 2 بستر خانوادگی و اجتماعی است یعنی این خانواده و اجتماع هستند که در شکل‌گیری فرهنگ نقش عمده‌ای ایفا می‌کنند.
فکر می‌کنید این موسیقی زیرزمینی رو خواهد آمد یا به عبارتی می‌تواند در چارچوب‌های مشخص کار خود را تداوم بخشد؟
بله، حتما. دلیلش هم این است که با گسترش ارتباطات نمی‌شود دور آدم‌ها حصار کشید و به مخاطب گفت این را گوش کن و آن را نه. اما نظر من هم این است که اگر این نوع موسیقی هدفمند شود بی‌تردید برآیند مطلوب‌تری در پی خواهد داشت.
برخی می‌گویند اگر مخاطب به محصولات موسیقی زیرزمینی گوش می‌کند، بیش از اینکه مولفه‌هایی چون محتوا یا نوع آهنگسازی را در نظر بگیرد به ریتم تند آهنگ توجه می‌کند.
توجه داشته باشید که این ریتم کاذب و تاثیرش مثل قرص روانگردان است. درحالی که موسیقی خوب نباید آدم‌ها را به هپروت ببرد. من نظرم این است كه آدم باید شاد باشد. اما به چه قیمتی؟ این را قبول دارم که شادی جزء لاینفکی از زندگی آدم‌هاست. این را هم می‌دانم که مثلا در یک جشن تولد نمی‌توان اثری از باخ را گذاشت اما معتقدم موسیقی ایرانی باید با بهترین کیفیت ارائه شود. حالا من یک سوال از شما دارم. چند درصد از مردم کتاب ادبی جدی می‌خوانند؟
نمی‌توانم به شکل آماری و دقیق بگویم. اما به نظر می‌رسد نباید تعدادشان زیاد باشد.
خیلی خوب. در موسیقی هم همین‌طور است. ضمن اینکه مردم امروز کم‌طاقت شده‌اند.
به خاطر همین کم‌طاقتی است که در سینما برخي فیلم‌هاي سخيف گيشه را تا مدت‌ها تسخیر می‌کند و فیلمی که از مفهوم محکم‌تری برخوردار است، مهجور می‌ماند. این نشان می‌دهد که ذائقه مخاطب در مواجهه با هنر تغییر کرده است.
دقیقا و از این بابت واقعا متاسفم. اما این تاسف از این بابت نیست که بگویم ژست روشنفکری بگیریم. من می‌گویم هنرمند یا دست‌اندرکار امور هنری موظف است سطح سلیقه مخاطب را ارتقا دهد. آنچه امروز از جوانان ایرانی که در کار موسیقی و به قولی موسیقی زیرزمینی هستند می‌خواهیم هم همین است. نگاه کنید. موسیقی اصیل ایرانی مملو از تحرک و ریتم است. اگرچه در این حوزه کم‌کار و همت کرده‌ایم. باید تمهیدی بیندیشیم تا موسیقی جدی افزایش پیدا کند.
جایی از شما خواندم شعر، مرا می‌برد. می‌خواهم سوال کنم چه جور شعری شما را با خود می‌برد؟
من اساسا آدم احساساتی هستم و یک شعر را گاه سال‌ها با خود زمزمه می‌کنم که غالبا اشعار کنسرت‌هایی هست که برگزار کرده‌ام یا همین طور اشعار مولانا مثل: بر سر آتش تو سوختم و دود نکرد/آب بر آتش تو ریختم و سود نکرد یا: بگذار تا از این شب دشوار بگذریم / و آنگه چه مژده‌ها که به سحر بریم
اساسا اشعار را به فراخور حالم می‌خوانم، شعرهایی از عطار، سعدی، حافظ، مولانا. اینها واقعا برای خود دنیایی هستند بویژه شعرهای تغزلی و عرفانی را خیلی دوست دارم.
خودتان چه نوع موسیقی گوش می‌دهید؟
انواع موسیقی‌ها را گوش می‌کنم حتی موسیقی پاپ جوان و امروزی را. به خاطر کارم موسیقی تلفیقی و تکنوازی‌ها را هم به دقت گوش می‌کنم.
قرار است در طول امسال آلبوم تازه‌ای از شما منتشر شود؟
تقریبا در تدارک 2 آلبوم تازه هستم که فعلا نامی برای آنها انتخاب نکرده‌ام و امسال حتما منتشر خواهند شد ضمن اینکه بزودی سی‌دی تصویری ارکستر مجلس ایرانیان که متشکل از 6 شب اجرای من با فردین خلعتبری در برج میلاد در سال گذشت