خاورمیانهای پر تنش، یادگاری است که بوش پس از هشت سال تسلط خود بر کاخ سفید بر جای گذاشته است. در حال حاضر بحران فلسطین به شدت قبل ادامه دارد و رئیسجمهور آمریکا باوجود وعدههای مکررش نتوانست روند سازش اعراب و رژیم صهیونیستی را به نقطهای مطلوب برساند. لبنان هم کماکان با تنشهای متعددی مواجه است و با وجود برگزاری چند دور از مذاکرات ملی نمیتوان هنوز به وضعیت این کشور مهم خاورمیانه خوشبین بود. بیشک بحران لبنان هم نتیجه حمایتهای بی حد و حصر آمریکا از ائتلاف 14 مارس و حامیان دولت است. این ائتلاف غربگرا از آنجا که حمایت کاخ سفید را پشت سر خود میبیند، حاضر به نشستن پای میز مذاکره نبود و هر وقت هم که با معارضان به مذاکره مینشست با انحصارطلبی ویژهای که نتیجهای جز شکست مذاکرات نداشت، گفتوگوها را دنبال میکرد.سوریه هم اخیرا شاهد چندین حمله تروریستی بوده و آمریکا هم به بهانه مبارزه با تروریستها بخشی از خاک این کشور را بمباران کرده است. این عوامل سبب شده که
هم اکنون در دمشق هم شاهد وضعیتی با ثبات نباشیم.در عراق هم کماکان ناآرامیها و حملات تروریستی ادامه دارد و بحثها درباره توافقنامه امنیتی بغداد – واشنگتن هنوز به جایی نرسیده است. نیروهای آمریکایی هم کماکان در این کشور حضور دارند و با وجود فشارهای بینالمللی، بوش زیر بار ارائه جدول زمانبندی برای خروج از عراق نرفت.در افغانستان و پاکستان وضع از این هم بدتر است. تروریستهای طالبان در این 2کشور کاملا احیا شده و حملات خود را از سر گرفتهاند. هرچند که آمریکا تعداد نیروهای خود را در افغانستان به نحو محسوسی افزایش داده است اما به هیچوجه نمیتوان به آینده این کشور خوش بین بود. کاخ سفید هم که این موضوع را دریافته است، بحث مذاکره با طالبان و پذیرش آنها در بدنه قدرت در افغانستان را مطرح کرده است.
در این شرایط باید باراک اوباما رئیسجمهور جدید آمریکا را بدشانسترین رئیسجمهور ایالات متحده در طول تاریخ این کشور دانست که میراثدار تمامی مشکلاتی تلقی میشود که بوش در دوران زعامت خود بر کاخ سفید به وجود آورده است. عمق فاجعه زمانی آشکار میشود که بدانیم باراک اوباما از یک برنامه سیاست خارجی مدون در عرصه سیاست خارجی برخوردار نیست. هرچند که وی اظهارنظرهایی درباره نوع برخوردش با این مشکلات داشته است اما نمیتوان این اظهارنظرها را بهعنوان راهکارهایی عینی از او پذیرفت چراکه سخنان وی در فضایی انتخاباتی طرح شده و بیش از آنکه صبغهای از واقعیت داشته باشد، رنگ و بوی انتخاباتی داشت. لذا از هماکنون قابل پیشبینی است که بسیاری از این سیاستها تغییر کند و اجرایی نشود.اوباما برخلاف بوش که علاقه ویژهای به استفاده از اهرم نظامی داشت و در دوران ریاستجمهوری خود بارها و بارها از این حربه استفاده کرد، بیشتر معتقد به استفاده از دیپلماسی است. از این رو، وی مسأله مذاکره با کشورهایی که در نظام بینالملل رو در روی ایالات متحده قرار دارند را مطرح کرده است. باراک اوباما در جریان فعالیتهای انتخاباتی خود تأکید کرد که با کشورهایی نظیر ایران، ونزوئلا و سوریه به مذاکره خواهد نشست و تلاش میکند مشکلات موجود را از طریق گفتوگوهای بیقید و شرط حل و فصل کند.درباره عراق هم وی در رقابتهای انتخاباتی اعلام کرد که بسیاری از نیروهای آمریکایی حاضر در عراق در 16 ماه به خانههای خود باز میگردند. البته موضوع عراق موضوعی بود که هر 2 کاندیدای ریاستجمهوری آمریکا روی آن به نوعی تفاهم نظر داشتند و هر 2 به عقبنشینی نیروهای آمریکایی از عراق معتقد بودند. اما به هرحال ورود به کاخ سفید، اوباما را واقعگراتر خواهد کرد و احتمالا وی برای خروج از عراق برنامه دیگری تدوین میکند چراکه بسیاری از کارشناسان چه در عراق و چه در ایالات متحده بر این باورند که خروج دفعی نیروهای نظامی آمریکا از این کشور به معنی تحویل کلید دروازه بغداد به القاعده است، بنابراین، این دست از تحلیلگران معتقدند که یافتن راه حلی اساسی و بنیادین برای حل بحران عراق، بر خروج سریع نیروهای آمریکایی از خاک این کشور مقدم است. بهواقع اوباما باید این نکته را بداند که تنها زمانی میتواند در عراق و خاورمیانه موفق شود که با همکاری دیگر کشورها برای حل مشکلات خاورمیانه تلاش کند و بکوشد که از اهرمهای نظامی در این منطقه استفاده نکند. این در شرایطی است که اوباما هم مانند بوش در برخی از مناطق نظیر پاکستان قائل به استفاده از قدرت نظامی است و در جریان فعالیتهای انتخاباتی هم از حمله ایالات متحده به مناطق مرزی پاکستان دفاع میکرد، چنانکه وی تمرکز تروریستها را در افغانستان میداند و بر این باور است که آمریکا باید نیروهای خود را از خاک عراق به افغانستان منتقل کند. به هر حال اوباما پیش از ورود رسمی به کاخ سفید، نزدیک به70 روز زمان دارد تا برنامهای مدون برای خود در عرصه سیاست خارجی تدوین کند و بیشک تا پیش از ورود رسمی وی به کاخ سفید، گمانهزنی درباره سیاست خارجی وی دشوار است. این در حالی است که جو بایدن، معاون اوباما را باید چهره اول سیاست خارجی آمریکا در آینده نزدیک دانست. وی برخلاف رئیسجمهور از تجربیات بسیاری در عرصه سیاست خارجی برخوردار است و به نظر میرسد که حداقل در پشت پرده، فرمان سیاست خارجی آمریکا را در دست گیرد.