برنامه مستند تلویزیونی بر اساس افشاگریهای روزنامهنگاری آزاد به نام روبرت فریدمن بود که به زد و بندهایی میان مافیای روسیه و بازیکنان تیم ملی هاکی روی یخ پی برده بود، حتی برخی از سران مافیای روسیه خواستار قتل او شده بودند. بازرسی از سنای آمریکا برآورد کرد، بیش از 80 درصد بازیکنان هاکی روی یخ به مافیا باج میدهند. از این گذشته در این برنامه بحثهایی پیرامون رفاقتها، معاملهها و نیز جاهطلبیهای سیاسی مطرح بود. به عنوان نمونه پاول بویکی از بازیکنان برجسته هاکی روی یخ و نیز یک مدل شناخته شده عکاسی که در هر دو سوی اقیانوس اطلس مورد توجه زیادی قرار داشت، از اعضای گروه سیاسی زیر نظر کیکالیشویلی بهشمار میآمد. زمانی که در مسکو به سر میبردیم، در سرتاسر شهر پلاکاردهایی با تصویر این دو در کنار هم آویخته شده بود که برای اتحادیه قرن بیستویکم تبلیغ میکردند. دیگر بازیکنان مهم هاکی روی یخ نیز به سران مافیا در گرفتن روادید سفرها یا نقشههای تجاری یاری میرساندند و یا اینکه تنها دوستان آنها بودند.
برایم تعجبآور بود که چگونه افراد اندکی به ظاهر با هم کنار آمدند تا این همه آدم از دنیای جنایت سازمانیافته به یکباره در یک رشته ورزشی سر درآورند.
پیش از گفتوگو با ورزشکاری سرشناس از دنیای هاکی که بر اساس منابع FBI با مافیا ارتباط داشت، یکی از روسایم مرا کنار کشید تا درباره آن دیدار و مصاحبه با من صحبت کند. او از من خواست تا از دیدگاه این بازیکن درباره مافیا و از احتمالات تبانی بازیها سوالي نپرسم. زد و بندهای سیاسی را هم که دیگر نباید پیگیری و دنبال میکردم. به جای آن رئیسم از من خواست تا از آن ورزشکار درباره تاکتیک یک بازی حساس که به تازگی انجام شده بود، پرسشهایی بکنم. این کارش حساسم کرد. رئیس، خبرنگاری جدی و در عین حال مضحک بود که از داستانم به طور کلی آگاهی داشت، با این حال حتی او هم به طور غیر مستقیم فریفته مقام و موقعیت ورزشکاری سرشناس شده بود. به این ترتیب قدرت و توان ورزشکاران برایم روشن شد و اینکه حتی چندشآورترین افراد هم در مشایعت ورزشکاران برای خود اعتباری به هم میزنند. پس از تحقیق، روی داستانهای دیگری درباره جنایتهای سازمانیافته کار کردم. در جریان کار بارها و بارها از خودم این سوال را میپرسیدم: وقتی ورزشی تقریبا معمولی و بی سر و صدا همانند هاکی روی یخ توانسته به وجهه گانگسترها رنگ و روی تازهای ببخشد، آیا فوتبال بینالمللی از این موضوع بیبهره است و این موضوع شامل حال فوتبال نمیشود؟
در انگلیس بزرگ شدم، برای همین هم ورزش من فوتبال است. شور و شوقم به این رشته ورزشی برای کسی که مثل من نباشد، قابل درک نیست. ابتدایی بودم که چند نفر از همکلاسیها پیشم آمدند و از من پرسیدند، از چه تیمی بیشتر خوشم میآید، آرسنال یا لیورپول؟ شش سالم بود و از این دو تیم چیزی نشنیده بودم، با این حال لغت «آرسنال» به نظرم آنقدر خندهدار بود که فکر کردم آنها باید تیم ضعیفتر و تیم بازنده باشند. بنا بر این آرسنال را برگزیدم. این تصمیم چنان هم ناگهانی بود که دیگر نمیشد آن را پس گرفت. درباره یک هوادار فوتبال خواندم که میگفت: «شما میتوانید پدر بدی باشید، از همسرتان جدا شده و به کشوری بیگانه بروید؛ اما هیچ وقت نمیتوانید تیمتان را تغییر دهید.» این حرف درباره من صدق میکرد. در کودکی و در سالهای نوجوانی نتوانستم آنچه را با آرسنال سر و کار داشت، دستکم دوست داشته باشم.
سبک بازی آنها بی اندازه نفرتانگیز بود. آنها بازیکنان حریف را میزدند و سپس توپ را با عصبانیت و بیهدف به بیرون زمین میفرستادند. نهتاکتیک داشتند نه مهارت. بدتر آنکه متوجه شدم که آنها نسبت به تیمی کاملا بازنده، بیش از حد ثروتمند بودند. آنها میتوانستند با شور و حرارت و ظرافت بازی کنند، اما به جای آن زیر دست صفی از مربیان گوناگون همانند «رودایز» بازی میکردند. این به نظرم خوب نبود. درست همانند مردی که دلباخته زنی بیوفا و خائن است، از پس گرفتن تصمیم قلبیام درمانده بودم. سالها تا آمدن آرسن ونگر شاهد بودیم که آرسنال شوت میزد، کتککاری میکرد و با ترساندن و ارعاب راهش را به پیروزی باز و هموار میکرد.
سالها هم فوتبال بازی کردم، اما هیچگاه چندان خوب نبودم. در هر فصل تنها 30 دقیقه تمام فوقالعاده بودم. بعد هم تنها در کنار زمین بازی میدویدم. همه آنچه از استعداد، استقامت و سرعت داشتم، در همان 30 دقیقه کوتاه خوشبختی و عاری از آسیب دیدگی دست به دست هم میدادند. این 30 دقیقه در میان دهها بازی، من را به ادامه دادن کار در مسابقههایی وا میداشت که در آنها از عهده هیچ کار درخور توجهی بر نمیآمدم.
این 30 دقیقه ترتیبی میداد تا در شروع فصلی جدید حاضر باشم و از نیم ساعت اوج فوتبالم لذت ببرم. بنابراین قفسههای پر از مدال یا جامهای قهرمانی ندارم. با این حال دوستانی یافتهام و خاطرههایی فراموش ناشدنی از بازی کردن دارم. امروز به عنوان خبرنگار میکوشم، به این ورزش، دستکم بخشی از آنچه را به من داد، برگردانم.
ترجمه: محمد علیجانی بائی