معاونت آمار و انفورماتیک سازمان ثبت احوال کشور ویژگی‌های کارت ملی هوشمند را اعلام کرد. بر اساس اعلام معاونت آمار و انفورماتیک سازمان ثبت احوال، کارت ملی هوشمند با ارائه 3 کاربرد اصلی شناسایی، تصدیق هویت و امضای دیجیتال این امکان را فراهم می‌کند تا به‌عنوان یک ابزار چند کاره مورد استفاده قرار گیرد. همچنین به کمک کارت ملی هوشمند، این امکان فراهم می‌شود که کاربردهای مختلف در کنار هم و روی یک کارت قرار گیرند. این کاربردها را می‌توان در زمان صدور یا بعد از صدور، روی کارت قرار داد. براساس این گزارش، متصدی هر کارت فقط امکان دسترسی به اطلاعات مربوط به خودش را دارد و اطلاعات در صندوقچه‌های مختلفی روی کارت ذخیره شده که هر کدام کلید خودش را دارد. بر اساس گزارش معاونت آمار و انفورماتیک سازمان ثبت احوال کشور، به‌عنوان مثال پلیس فقط قادر به مشاهده اطلاعات گواهینامه رانندگی صاحب کارت است و امکان مشاهده اطلاعات حساب مالی فرد را که روی کارت موجود است، ندارد. به گزارش ایرنا، کارت ملی هوشمند، یک کامپیوتر ساده و کوچک است که با اتصال به یک کارتخوان می‌توان به اطلاعات درون آن دسترسی پیدا کرد؛ البته اطلاعات درون کارت ملی هوشمند به شیوه امنی نگهداری می‌شود که خود کارت از دسترسی‌های غیرمجاز به آن جلوگیری می‌کند. در واقع یکی از مزایای اصلی کارت ملی هوشمند در مقایسه با کارت ملی کاغذی، همین امنیت بالای آن، چه به لحاظ بصری و چه به لحاظ دیجیتالی است. به این ترتیب می‌توان اطلاعات محرمانه‌‌تری را با ضریب اطمینان بالاتر روی کارت ملی هوشمند نگهداری کرد. تاکنون کشورهای مختلفی اقدام به طراحی و بعضا پیاده‌سازی کارت ملی هوشمند در کشور خود کرده‌اند. تقریبا همه کشورهای حوزه خلیج فارس و اکثر کشورهای خاور دور، پروژه کارت ملی هوشمند را شروع کرده‌اند. در آسیا کشورهای مالزی، سنگاپور و هنگ‌کنگ در این زمینه، پیشرو بوده‌اند و اکنون کارت ملی هوشمندی دارند که می‌توانند از این کارت برای ارائه خدمات مختلف استفاده کنند. کشورهای مختلف بر اساس نیاز و امکانات موجود، کاربردهای متفاوتی را روی کارت ملی هوشمند خود گنجانده‌اند اما نکته مشترک در اکثر موارد، شناسایی و تصدیق هویت به صورت دیجیتال است. بر اساس این گزارش، کارت ملی هوشمند، علاوه بر داشتن یک بدنه با دوام، با ویژگی‌های امنیتی بیشتر و بالاتر نسبت به کارت ملی کاغذی، مزایای دیگری نیز دارد که کارت‌های کاغذی قادر به تامین آنها نیستند. از جمله مهم‌ترین مزایای این کارت، شناسایی در حوزه دیجیتال، امکان تصدیق هویت بر اساس رمز عبور، رمزنگاری و بیومتریک به صورتی که هم کارت، هم صاحب کارت و هم سیستم بهره‌برداری بتوانند دو به دو، یکدیگر را تصدیق هویت کنند، است.از دیگر مزایای استفاده از این کارت، امکان امضای دیجیتال، پردازش اطلاعات، تغییر اطلاعات پس از صدور، پشتیبانی از کاربردهای مختلف، افزودن کاربرد جدید پس از صدور، دسترسی به اطلاعات برحسب مجوزهای دسترسی مختلف و به‌صورت کاملا امن و امکان استفاده کارآمدتر از خدمات دولت الکترونیک است. کارت ملی هوشمند همچون همه کارت‌های شناسایی دیگر، نخستین وظیفه‌اش شناسایی است. به این منظور، ابتدا در زمان ثبت‌نام، اطلاعات صاحب کارت روی کارت قرار داده می‌شود. این اطلاعات، موارد کلی همچون نام، نام خانوادگی، تاریخ و محل تولد و مواردی از این قبیل را شامل می‌شود. به این ترتیب هر کجا که نیاز به اطلاعات هویتی صاحب کارت باشد، فرد می‌تواند کارت خود را ارائه دهد و به صورت دیجیتالی شناسایی شود که شناسایی الکترونیکی موجب کاهش تقلب در شناسایی می‌شود.
کاربرد اصلی دیگر کارت ملی هوشمند، تصدیق هویت است. در کارت‌های سنتی به کمک عکس صاحب کارت که روی کارت چسبانده شده و یک مهر مخصوص روی آن، عمل تصدیق هویت انجام می‌شود. بر اساس این گزارش سازمان ثبت احوال کشور، در کارت ملی هوشمند روال مشابهی وجود دارد اما تصدیق هویت در اینجا تنها به عکس محدود نمی‌شود، بلکه علاوه بر عکس، اطلاعات بیومتریکی (اثر انگشت) صاحب کارت نیز می‌تواند روی کارت قرار گیرد. از همه مهم‌تر اینکه، اطلاعات بیومتریکی به‌صورت الکترونیکی قابل بررسی هستند؛ به این معنی که در یک مرکز بهره‌برداری که به حسگر اثر انگشت مجهز است، صاحب کارت بعد از قرار دادن کارتش در کارتخوان، انگشت خود را روی حسگر اثر انگشت قرار می‌دهد، سپس سیستم بررسی می‌کند که آیا اثر انگشت صاحب کارت با اثر انگشتی که روی کارت به صورت الکترونیکی ذخیره شده یکسان است یا خیر؟ در صورت یکسان بودن، امکان ادامه عملیات وجود خواهد داشت و به این ترتیب امکان جعل هویت به حداقل می‌رسد. یکی از کاربردهای مهم دیگر که روی کارت ملی هوشمند قرار می‌گیرد، کاربرد امضای دیجیتال است؛ به این ترتیب صاحب کارت می‌تواند اسناد الکترونیکی را در فضای دیجیتال امضا کند. کارت ملی هوشمند به‌عنوان یک کلید ورود مناسب برای کاربردهایی همچون هدفمند کردن یارانه‌ها، سلامت الکترونیکی و کاربردهای انتخابات و دیگر خدمات شهروندی، با هماهنگی نهادهای ذی‌ربط می‌تواند قابل استفاده باشد. بر اساس این گزارش، امضای دیجیتال از نظر کاربرد، همان امضای سنتی است ولی در فضای دیجیتال و در اسناد کاغذی گیرنده یک نامه و سند می‌تواند از طریق امضای شخص فرستنده این اطمینان را حاصل کند که نامه یا سند جعلی نیست. امضای یک نامه یا سند برای امضا کننده بار قانونی به همراه دارد و نمی‌تواند امضای سند را انکار کند. کارت ملی هوشمند این بستر را هم برای فرستنده و هم گیرنده نامه یا سند فراهم می‌کند که اسناد را امضا و صحت آن را بررسی کنند. ایده امضای دیجیتال بسیار ساده است، نامه یا سند فرستنده به‌صورت دیجیتالی خلاصه شده و به صورت یک بسته در می‌آید. این بسته به کمک کارت فرستنده کد می‌شود و بسته حاصله امضای دیجیتال نام دارد که در انتهای نامه به صورت دیجیتالی قرار می‌گیرد. بر اساس این گزارش، متن به همراه امضای دیجیتال در انتهای آن به گیرنده ارسال می‌شود. در طرف گیرنده، متن اصلی نامه به همان روش بالا خلاصه می‌شود، بخش امضای دیجیتال نیز با کمک کارت گیرنده کدگشایی می‌شود و با بسته خلاصه شده مقایسه می‌شود، در صورتی که این دو با هم برابر باشند به این معنی است که همان شخصی که ادعا کرده، نامه را امضا کرده است. بر اساس این گزارش، یکی دیگر از امکاناتی که در کارت ملی هوشمند قرار دارد، ویژگی‌های بیومتریکی صاحب کارت است. عکس و اثر انگشت صاحب کارت به صورت الکترونیکی در کارت وی ذخیره می‌شود. به این ترتیب، امنیت استفاده از کارت به طور قابل ملاحظه‌ای بالا می‌رود و دیگر هیچ کس با وارد کردن یک رمز عبور ساده امکان استفاده یا سوء استفاده از یک کارت را ندارد. برای استفاده از کارت حتما باید صاحب کارت حضور داشته باشد تا اثر انگشت وی به صورت دیجیتالی با اثر انگشتی که در هنگام ثبت‌نام در کارت ذخیره شده مقایسه و تطبیق داده شود و سپس اجازه استفاده از امکانات کارت را به وی می‌دهند.