حسين اسماعيلي:
اسطوخودوس کلمه‌ای یونانی است به معنای حافظ روح که در زبان فارسی دری به آن شاه‌سپرم و در عربی انس‌الروح می‌گویند. اسطوخودوس در بیشتر نقاط دنیا به حالت خودرو می‌روید. در جنوب فرانسه، مناطق مدیترانه و تورنتو به مقدار زیاد وجود دارد و بسته به شرایط محیط و خاک به شکل‌های مختلف ظاهر می‌شود. اسطوخودوس گیاهی است چند ساله به ارتفاع حدود نیم متر با برگ‌های متقابل، باریک، دراز، سبزرنگ و پوشیده از کرک‌های سفید پنبه‌ای که گل‌های آن به رنگ بنفش و به صورت سنبله است. قسمت مورد استفاده این گیاه، گل‌ها و سرشاخه‌های گلدار آن است. اسطوخودوس بوی بسیار مطبوعی دارد و به همین دلیل در عطرسازی مصرف می‌شود، ولی طعم آن تلخ است. یونانی‌ها و رومیان برای زیبایی پوست خود، هنگام استحمام و برای معطر ساختن اتاق از چند قطره عرق اسطوخودوس استفاده می‌کردند که از ابتلا به زکام و سرماخوردگی نیز جلوگیری می‌کرد. ویلیام تورنر، گیاه‌شناس مشهور، در کتاب خود نوشته است هرگاه شخصی هنگام خواب گل اسطوخودوس را در کلاه شب خود بگذارد از سردرد و سرماخوردگی محفوظ و مغزش را تقویت می‌کند. روش مصرف دارویی اسطوخودوس به این صورت است که حدود پنج گرم سرشاخه‌های گلدار یا گل این گیاه را در یک لیتر آب جوش بریزید و برای مدت 10 دقیقه دم کنید، مقدار مصرف این دم کرده سه تا چهار فنجان در روز است، می‌توان این دارو را با عسل مخلوط و مصرف کرد. اسطوخودوس موجب رفع خستگی و آرامش می‌شود، تقویت‌کننده معده و ادرار‌آور است، موجب عرق کردن شده و تب را پایین می‌آورد، صفرابر است، کبد را به کار می‌اندازد و بیماری‌های کبدی را برطرف می‌کند، ضد‌تشنج است، برای تقویت عمومی بدن مفید است، کرم‌های معده و روده را از بین می‌برد، بیماری‌های سینه و سرفه را برطرف می‌کند، در معالجه زکام نقش موثری دارد، برای رفع بیماری‌های مجاری ادرار مفید است، برطرف کننده رعشه و سرگیجه است، برای رفع فراموشی و تقویت حافظه استفاده می‌شود، در رفع بی‌خوابی برای برطرف کردن غم و اندوه موثر است، اگر دست و پای شما خواب می‌رود از این گیاه استفاده کنید، برای پیشگیری از آب آوردن بدن، برطرف کننده زردی، برای رفع حالت تهوع و سرگیجه هم موثر است و برای معالجه ضعف اعصاب، تپش قلب، آسم، رماتیسم، آرتروز و نقرس توصیه می‌شود.
در زمان‌های گذشته مردم از این گیاه برای معالجه افراد فلج و به کار افتادن مجدد دست و پای افراد استفاده می‌کردند. برای درمان سرفه‌های آسم و تنگی نفس 10 گرم گل اسطوخودوس را داخل یک لیتر آب جوشانده و 12 دقیقه دم کنید. سپس آن را با عسل شیرین کنید و صبح و شب بنوشید. اگرچه اسطوخودوس در زمین‌های فقیر می‌روید ولی در سطح وسیع کشت، باید از زمین‌های غنی و حاصلخیز استفاده شود چرا که این گیاه 15 تا20 سال در مکان باقی می‌ماند، از این رو تمام نیازهای غذایی آن در این مدت باید به وسیله خاکی که در آن کشت می‌شود تامین شود.
این گیاه بومی مناطق خشک و نیمه‌خشک است. در طول رویش به نور فراوان و هوای گرم و رطوبت کم نیاز دارد. اسطوخودوس فرانسوی در هر نوع خاکی قادر به رویش است، ولی خاک‌های سبک حاوی ترکیبات کلیسم و غنی از مواد و عناصر غذایی خاک‌های مناسبی برای تولید انبوه این گیاه است. خاک‌های سنگین که تهویه هوا در آنجا به سختی انجام می‌گیرد برای کشت این گیاه مناسب نیستند.