سید عبدالجواد موسوی:
یک روز مشغول مطالعه بودم که یکهو ذوقم گل کرد و نشستم به ساختن نقیضه لیلی و مجنون. دیباچه مثنوی را که به سنت قدما در توحید گفته میشد چنین تحریر کردم:
چند کنم وصف ترا در مجاز ای همه خود معنی صورتگداز
روی نکو را به جهان ساختی وانگه از آن آینه پرداختی
هرکه در این آینهها بنگرد دین و دل ارزان بدهد آن خرد
روی نکو خشت در بام توست آب که مستی دهد از جام توست
خیر بر آب است تو شر مینهی تهمت آن را به بشر مینهی
بار خدایا من و تو دوستیم گرچه دو مغزیم به یک پوستیم
معنی آیات مجید این بود اقرب من حبل ورید این بود
از همه اسرار تو من آگهم فرصت اگر بود نشان میدهم
این کک دل دادن و دل باختن این کک خود را به دل انداختن
اینهمه را جز تو که در جان نهاد اینهمه کک را که به تنبان نهاد
و بعد خطاب به خواننده، حکمتهایی گفتم و اسراری از عالم هستی را برایش روشن کردم:
ارض و سما گر همه خر تو خر است مملکت ار بیدر و بیپیکر است
حجت حق گر به جهان غایب است عالم اگر هرتی و بیصاحب است
مدرسه گر طفل به شب میرود عقربه گر رو به عقب میرود
شوفر تاکسی است سیاسی اگر ناقد قانون اساسی اگر
... بلبل اگر باد گلو میزند اینهمه نقشی است که او میزند
اما آغاز قصه، مثل همه قصههای اینشکلی، به نظرم آمد که، باید با وصف جمال عاشق و معشوق باشد. پس «در حکایت مجنون مادرمرده که دل به دختری لیلینام سپرده» نوشتم:
بود به تهران پسری با جمال قد و رخ و زلف به حد کمال
در گذر از عرض خیابان رشت دید یکی دختر و دیوانه گشت
رفت پیاش تا به در منزلش خواست که تا جا کند اندر دلش
گفت بدو ای مه شیرینادا ما همه آهنّ و تو آهنربا
حسن تو از حسن ملائک فزون با رخ تو عقل فلاطون جنون
ماه ندارد رخ زیبای تو سرو ندارد قد و بالای تو
ای همه از شاه و گدا بردهات عاشق بینیّ عملکردهات
و خلاصه از این قبیل مکررات که نقل آن لطفی ندارد. البته دروغ نگفته باشم این مثنوی را هیچگاه کامل نکردم، فقط همان روز طرح کلی آن را ریختم و ابیاتی پراکنده در ابواب یا فصول مختلف آن سرودم. طرح کلی قصه این است که یک روز در تهران پسری (یعنی همان مجنون) عاشق دختری رهگذر (یعنی لیلی) میشود. دنبالش راه میافتد و به در خانهاش میرود و پس از مدتی به اتفاق پدر و مادرش به خواستگاری میرود. از ابیات شیرین این قسمت اظهارنظر مادر مجنون نسبت به لیلی است که میگوید:
مشکل لیلی دو عدس چاقی است پروتکل چربیاش الحاقی است
به هر حال خانواده لیلی جواب رد میدهند و مجنون بیچاره حسابی پکر میشود. بعد از آن مجنون به ناچار سعی میکند تا با نامهنگاری به لیلی اظهار عشق و علاقه کند اما نامهها هیچ کدام به دست لیلی نمیرسد (مثلا خواستهام که ضمن قصه بعضی مشکلات اداری و اجتماعی را هم مطرح کنم). علیایحال هر فصل را با یک سربند شروع کردم. فیالمثل در این بخش بیت سربند این است:
نامه هرگز نمیرسد به نگار گرچه خود پست پیشتاز بود
بعد از زبان یک حکیم همهچیزدان خطاب به مجنون آوردهام که:
عصر جدید است پسر نامه چیست باز دوات و ورق و خامه چیست
هی مکن ارسال که بیحاصل است کار تو توهین به گراهام بل است
زنگ بزن تا شنوی صوت او تا نرسیده خبر فوت او
و جوان به اندرز پیر فرزانه عمل میکند و زنگ میزند ولی موبایل لیلی خط نمیدهد. خلاصه درد فراق او روزبهروز حال مجنون را بدتر میکند. این میشود که پدر و مادرش او را در یک بیمارستان بستری میکنند، اما طبیبان حاذق به اشتباه کبد او را از جای درمیآورند و بعد هم مساله با یک عذرخواهی ساده ختم به خیر میشود. مجنون در این مدت و ادامه ماجرا نیز، از لیلی بیخبر است.
دردسرتان ندهم. مجنون درگیر مشکلات فراوانی میشود و بالاخره مثل همه قصههای عاشقانه ایرانی سر به بیابان میگذارد و چندین شب و روز را بیلقمهای نان و جرعهای آب بهسر میبرد تا در نهایت انالله و اناالیه راجعون. پس از چند سال صاحب نفس عیسی دمی را بر آن بیابان گذر میافتد و بر جنازه مجنون نظر. پس در او میدمد و حیاتی دوبارهاش میبخشد اما:
حیف که مجنون چو به دم زنده شد لیلی افسانه ما «داغون» شد
تا ستون بعدی، انشاءالله فرج است.