درگذشت علامه جعفری
– 1377
تلاش برای پیوند حوزه و دانشگاه
10 سال پیش در چنین روزی علامه محمدتقی جعفری از دانشمندان و فقیهان، به رحمت ایزدی پیوست. محمدتقی جعفری سال ۱۳۰۴ در تبریز به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در كلاس پنجم به دلیل فقر مالی رها كرد. پس از مدتی صبح درس می‌خواند و عصر کار می‌کرد. مدرسه مروی تهران، قم و نجف مقصد‌های بعدی او بودند. او در نجف درس خارج را فراگرفت و سپس سر کلاس درس آیات عظام شیرازی، خویی، شاهرودی، طباطبائی حكیم، میلانی و گلپایگانی حاضر شد. دوران تحصیل در نجف سخت می‌گذشت: «گاهی دو یا سه ساعت کار دستی می‌کردم تا شهریه به دستم برسد که میزان آن هـم کافی نبود.» 23 سالش بود که مجتهد شد. سپس به تدریس درس خارج و فقه و اصول، كتاب‌های مكاسب و كفایه پرداخت و بخشی از تقریرات درسی آیات عظام خویی و عبدالهادی شیرازی را نوشت. پس از ۱۰ سال اقامت در نجف، سال ۱۳۳۷ به ایران آمد و خدمت آیت‌الله بروجردی رسید تا او در قم بماند و درس دهد. اما جالب اینکه آب شور قم به مزاج خود علامه سازگار نبود و وی از روی ناچاری به مشهد رفت و در نهایت به همان مدرسه مروی بازگشت.
سیداحمد خوانساری از او خواست امام جماعت شود، اما قبول نکرد و تدریس، تحقیق و تألیف را ترجیح داد. حرکتی که آشنایی‌اش با مرتضی‌مطهری، بدیع‌الزمان فروزانفر و محمدابراهیم آیتی آشنا را در پی داشت. محمدتقی جعفری تلاش زیادی کرد تا حوزه و دانشگاه و نیز علوم قدیم و جدید را با هم پیوند دهد. تلاشی که به دلیل تسلط بر زبان حوزویان و دانشگاهیان باعث تالیف و تدوین آثار زیبای زیادی شد. بیش از ۱۰۰ جلد كتاب و رساله حاوی فقه، فلسفه، هنر و زیبایی شناسی در اسلام، ۲۷جلد كتاب در زمینه شرح و تفسیر نهج‌البلاغه و ۱۵ جلد كتاب در زمینه تفسیر مثنوی‌معنوی مولوی از این جمله هستند. علامه محمدتقی جعفری بیش از ۷۰ جلسه بحث و گفت‌وگو با برتراند راسل، روژه گارودی، عبدالسلام و روزنتال نیز داشته است. علامه در سن ۷۳ سالگی در اثر سكته مغزی در یكی از بیمارستان‌های لندن چشم از جهان فروبست و در حرم رضوی روی در نقاب خاک کشید.
نخستین مجمع جامعه ملل
– 1920
اولین نهاد فرمالیته
88 سال پیش در چنین روزی نخستین مجمع جامعه ملل تشکیل شد. پس از پایان جنگ اول، نمايندگان 32 کشور، 6 ماه پس از امضای عهدنامه صلح ورساي در 18 ژانويه 1919 برای برقراري نظم در ژنو جمع شدند تا يک سازمان بين‌المللي به عنوان پارلمان جهاني تأسيس کنند. «جامعه ملل» با هدف خلع سلاح، جلوگیری از جنگ به واسطه تامین امنیت همگانی، رفع اختلاف و مشاجره بین کشور‌ها از راه مذاکره و دیپلماسی و همچنین بهبود سطح زندگی جهانی و به پیشنهاد وودرو ویلسون، رئیس‌جمهور آمریکا تشکیل شد، اما در واقع بیشتر به‌عنوان سازمانی بود تا به تقسیمات بین‌المللی پس از جنگ مشروعیت ببخشد. چراکه مانند فرزندش سازمان ملل توسط برندگان «جنگ جهانی» تشکیل شده بود، اما هنوز چیزی به عنوان حق وتو در آن مطرح نبود. جامعه ملل با توجه به هدفی که در اساسنامه‌اش داشت موفق نشده بود از تجاوز ژاپن به چين، تهاجم ايتاليا به اتيوپي و بسیاری موارد دیگر جلوگيري كند.
تولد صاحب ابن عباد
– 336 قمری
تا کور شود هرآنکه نتواند دید
1093 سال پیش در چنین روزی ابوالقاسم اسماعیل بن عباد مشهور به صاحب ابن‌عباد (وزیر و ادیب دوره آل‌بویه) در استخر فارس به دنیا آمد. کودکی‌اش در طالقان بود و اولین استاد او پدرش بود که باعث شد مقدمات، فقه، حدیث، تفسیر، کلام و دیگر علوم را فرابگیرد. صاحب، پس از مرگ پدر به ری که مرکز علم و ادب آن زمان بود مهاجرت کرد و به حلقه درس ابوالفضل ابن‌عمید، وزیر و دانشمند دستگاه آل‌بویه پیوست. ابن‌عمید وقتی توانایی صاحب در انشای متون ادبی را دید، وی را راهی دیوان کرد. کاردانی و توانایی صاحب در انجام امور محوله راه پیشرفت را برای او هموار کرد و باعث شد که صاحب در 11 سالگی دبیر امیر منصور مویدالدوله شده و همراهش به بغداد رود.
هنگام اقامت در بغداد فرصت پیدا کرد با محافل ادبی و علمی بیشتری آشنا شود. صاحب در این مدت به ادبیات عرب، تفسیر و حدیث، تاریخ و صرف و نحو و علم کلام مشرف شد و بعدها بسیار به دردش خورد. پس از مرگ رکن‌الدوله وقتی حکومت اصفهان به مویدالدوله رسید صاحب بن عباد در سن 30 سالگی به وزارت برگزیده شد. چون یکی از برجسته‌ترین وزرای شیعه بود از لحاظ عقیده خیلی‌ها با او مخالف بودند از جمله خواجه‌نظام‌الملک. صاحب در اصفهان شروع به نشر و ترویج علوم مختلف و تشویق دانشمندان کرد. این اقدامات و متعاقبش هجوم دانشمندان به اصفهان، این شهر را به یکی از قطب‌های علمی کشور تبدیل کرد. صاحب در کنار این موارد از تدبیر نظامی هم برخوردار بود. او در دوران وزارتش به خراسان لشکرکشی کرد، قابوس‌بن‌وشمگیر را شکست داد و فتنه‌های طبرستان را خاموش کرد.
محمد گرشاسبی