وحید ارجمند
ماجرای آتش‌سوزی در سینما جمهوری و بهره‌برداری‌های محیرالعقول و تاسف‌برانگیز برخی جراید در جهت تخریب گروه‌های سیاسی رقیب، از بازتولید فضای آلوده مطبوعاتی کشور در سال‌های نه‌چندان دور حکایت می‌کند. بدون شک تلاش برای ایجاد فضای تشویش و تشکیک در جهت ناتوانی افکار عمومی در تحلیل و ارزیابی درست و واقعی رویدادها، در راس اهداف اینگونه اقدامات تخریبی قرار دارد. هرچند اینگونه رویکردها به واسطه آثار مخرب و ماندگار خود بر پیکره فضای مطبوعاتی همیشه مذموم و نکوهیده است اما از حیث بررسی و بازخوانی اهداف و قدرت ادله‌آوری تصمیم‌سازان و ایده‌پردازان این جراید، به نظر می‌رسد اتفاق میمون و مبارکی است، چرا که اندکی تامل در الگوریتم فکری و تصمیم‌گیری این روزنامه‌ها می‌تواند رهیافتی مناسب باشد به درک و شناسایی فعالیت‌ها و اقدامات همه‌جانبه گروه‌های سیاسی مرتبط با این جراید.
بسیار ساده‌لوحانه است اگر اینگونه انگار شود که به واسطه حضور لیلا حاتمی در مراسم تبلیغاتی یک کاندیدای احتمالی سینماي خانوادگی وی دچار حریق شده است! که اگر تحلیل و ارزیابی دوستان بر این پایه استوار باشد، به راحتی می‌توان دیگر وقایع کشور را بر پایه همین تحلیل به اشکال حیرت‌آورتر تفسیر کرد. ضمن اینکه براساس این نحوه تحلیل، بسیار سهل است که عامل اصلی آتش‌سوزی سینما جمهوری را حامیان آن کاندیدا برای برجسته‌سازی این موضوع در قالب مظلوم‌نمایی معرفی کرد. بدیهی است بر این اساس، ورود هجو و بی‌بندوباری در آوردن ادله بدیع و نوبرانه به صفحات این‌قبیل مطبوعات، آنچه را که در بدایت امر شفاف و نمودار می‌سازد فاصله فراوان آنها با روزنامه‌نگاری نوینی است که اساس آن پایبندی به رسالت اطلاع‌رسانی و حق دانایی مردم است. همانگونه که گفته شد این اتفاق به همان میزان که می‌تواند برای جامعه خطرناک و تاسف‌برانگیز باشد، به واسطه آشکارسازی نگاه ابزاری بانیان آن در افکار عمومی می‌تواند مثبت و خوشایند جلوه شود. اما موضوع دیگری که به نظر می‌رسد هدف اصلی مستتر در گزینش نحوه پرداخت این جراید به حادثه حریق سینما جمهوری باشد، تکاپو برای ایجاد و یا به سخن بهتر، القای پدیدآمدن صف‌‌کشی میان اهالی فرهنگ و هنر و برخی گروه‌های سیاسی کشور است. کما اینکه تعدد پرداخت این مطبوعات به این قبیل موضوعات به خوبی صحت این هدف‌گذاری
را تأیید می‌کند.
این موضوع البته با وجود پوسته نه‌چندان محکم آن، هنگامی که در قیاس با اتفاقاتی این‌چنین می‌آید، از تداوم یک رویه خطرناک خبر می‌دهد. رویه‌ای که به لحاظ سنخیت و مصداق‌یابی نمونه بارز مورد اشاره آن می‌تواند حادثه سینما «رکس» آبادان باشد. مردادماه سال 57 در هنگامه‌ای که اعتراضات مردمی برضد حکومت شاه به اوج خود رسید، سینما رکس آبادان به آتش کشیده شد و 377 نفر به طرز فجیعی کشته شدند. آنچه رسانه‌های حکومتی در آن برهه به دنبال آن بودند، منتسب کردن این اتفاق به متدینان و القای مخالفت آنها با هنر و سینما بود تا در این مسیر پروژه تخریب انقلاب محقق شود. رژیم در آن مقطع سعی داشت با متهم کردن انقلابیون، آنها را متحجر معرفی کند اما روند آگاهی‌بخشی به افکار عمومی و آشکار شدن زوایای پنهان این ماجرا سبب شد تا در نهایت عامل اصلی این حادثه که همان عمال رژیم بودند، مشخص شود.
در این میان پیام تسلیت امام راحل در آن مقطع گویای واقعیاتی شد که هم در آن برهه موجب شفاف شدن واقعیات شد و هم اینک می‌تواند مورد دقت قرار گیرد: «دریافت خبر بسیار فجیع به آتش‌کشیدن چند صد تن از هموطنان ما با آن وضع حساب شده موجب تاثر و تاسف شدید گردید، من گمان نمی‌کنم هیچ مسلمانی بلکه انسانی دست به چنین فاجعه وحشیانه‌ای بزند جز آنان که به نظایر آن عادت نموده‌اند و خوی درندگی و وحشی‌گری آنان را از انسانیت بیرون برده باشد. من تاکنون اطلاع کافی ندارم لکن آنچه مسلم است این عمل غیرانسانی و مخالف با قوانین اسلامی از مخالفین شاه که خود را برای حفظ مصالح اسلام و ایران و جان و مال مردم به خطر مرگ انداخته‌اند و با فداکاری از هم‌میهنان خود دفاع می‌کنند
به هر مسلکی باشند، نخواهد بود و قرائن نیز شهادت می‌دهد که دست جنایتکار دستگاه ظلم در کار باشد که نهضت انسانی ـ اسلامی ملت را در دنیا بد منعکس کند. آتش را در سراسر سینما افروختن و بعد توسط مامورین درهای آن را قفل کردن، کار اشخاص غیرمسلط
بر اوضاع نیست.
این مصیبت دلخراش شاه، شاهکار بزرگی است تا به تبلیغات وسیع در داخل و خارج دست زند و به بوق‌ها و مطبوعات دست‌نشانده داخل و نفع‌طلب خارج دستور دهد که هرچه بیشتر برای اغفال مردم این جنایت را منتشر و به ملت محروم و مظلوم ایران نسبت دهند تا در خارج، ملت حق‌طلب ایران را مردمی که به هیچ ضابطه انسانی و اسلامی معتقد نیستند معرفی نماید». بدون تردید اهالی فرهنگ همواره مورد توجه و احترام تمامی گروه‌های سیاسی معتقد به جمهوری اسلامی بوده و خواهند بود اما در این میان آنچه می‌تواند به عنوان خطر برای اهالی هنر قلمداد شود، نگاه انحصاری و ابزاری به این قشر از جامعه است. هرچند که به نظر می‌رسد هنرمندان خود بهتر از دیگران به این موضوع واقفند. واکنش آنان به تومار جعلی در انتخابات مجلس هشتم و نیز اظهارات روز گذشته علی مصفا در نکوهش سیاسی نمایی این حادثه خود گویای آگاهی آنان از این نوع نگاه‌هاست.